W piątek (18 grudnia) podczas XXX sesji Zgromadzenia Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii została podjęta uchwała w sprawie wyboru nowego wiceprzewodniczącego zarządu GZM. Został nim Henryk Borczyk, który zastąpił rezygnującego z tego stanowiska Grzegorza Podlewskiego, odpowiedzialnego za realizację zadań związanych z rozwojem społeczno-gospodarczym i współpracą.

Henryk Borczyk jest tyszaninem, ukończył krakowską AGH. Posiada wieloletnie doświadczenia kierownicze oraz samorządowe. Wcześniej pracował m.in. jako zastępcą prezydenta Miasta Tychy (2000-2010), gdzie nadzorował obszar inwestycji, usług komunalnych i ochrony środowiska. Był odpowiedzialny za stworzenie i wdrożenie pierwszego w kraju Programu Ograniczenia Niskiej Emisji. Kierował także miejskimi spółkami Agencją Promocji i Rozwoju Gospodarczego oraz tyskim TBS-em.

W latach 2010-2015 był prezesem Tauron Ciepło, a następnie wiceprezesem zarządu ds. korporacji grupy Tauron Polska Energia S.A., odpowiedzialnym za zamówienia strategiczne i konsolidowane. Pełnił również szereg funkcji społecznych jak Wiceprezes Stowarzyszenia Gmin Energie Cities, ekspert Parlamentarnej Komisji Ochrony Środowiska czy członek Regionalnej Rady ds. Energii przy Śląskim Związku Gmin i Powiatów.

Europejskie metropolie wystosowały wspólne stanowisko wypracowane w ramach European Metropolitan Authorities (EMA), na temat roli obszarów metropolitarnych w planowaniu i wdrażaniu Europejskiego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Stanowisko, które przesłano w środę (16 grudnia) do instytucji europejskich, wnosi o przyznanie większej roli obszarom metropolitalnym w naprawianiu szkód gospodarczych i społecznych, wyrządzonych pandemią koronawirusa.

Stanowisko, nad którym Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia pracowała w ramach grupy zadaniowej tworzącej ten dokument, ma na celu zaprezentowanie, w jaki sposób obszary metropolitalne mogą przyczyniać się do planowania i wdrażania Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (Recovery and Resilience Facility Fund – RRF), tak aby jego efekty były pozytywne dla ich mieszkańców, przedsiębiorców oraz innych podmiotów.

– Dokument zwraca uwagę, że Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności to silne finansowo i bardzo ambitne narzędzie ukierunkowane na transformację, w którym Europejski Zielony Ład, obok transformacji cyfrowej i energetycznej, jest „motorem” rozwoju Unii Europejskiej – mówi Kazimierz Karolczak, przewodniczący zarządu GZM.

– Rozmowy o planowaniu oraz wdrażaniu instrumentu z pominięciem obszarów metropolitalnych mogą prowadzić do odciągnięcia środków od naprawdę wartościowych projektów, dających największe efekty synergii, których realizacja mogłaby być odpowiedzią na większość dzisiejszych problemów wywołanych pandemią – dodaje przewodniczący Karolczak. 

Stanowisko europejskich metropolii ujmuje takie aspekty, jak konieczność zapewnienia bezpiecznego transportu publicznego i nowej mobilności, gospodarowanie odpadami, mieszkalnictwo, wsparcie dla MŚP oraz innych usług w całym obszarze rynku pracy, zgodnie ze zmieniającymi się potrzebami ludności, w nowych okolicznościach wywołanych przez COVID-19. Dokument nawołuje do przyznania większej roli obszarom metropolitalnym w planowaniu i wdrażaniu Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Realizacja projektów w ramach Instrumentu w skali lokalnej i metropolitalnej to także doskonały sposób na pokazanie wsparcia Unii Europejskiej obywatelom oraz podmiotom gospodarczym i społecznym, które odczuwają skutki pandemii koronawirusa.

Stanowisko zostało wypracowane przez grupę zadaniową sieci EMA, składającą się oprócz GZM z obszarów metropolitalnych Barcelony, Helsinek, Mediolanu, Turynu, Lizbony, Bratysławy, Budapesztu, Krakowa i Warszawy. Dokument został przygotowany przez Ivána Tosicsa z Metropolitalnego Instytutu Badawczego w Budapeszcie. W imieniu całej sieci EMA został przesłany przez jej sekretariat (Obszar Metropolitalny Barcelony) do przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen, komisarzy unijnych, sekretarza Komisji Europejskiej, przedstawicieli Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej, przewodniczącego i wiceprzewodniczącej Parlamentu Europejskiego, europosłów i sprawozdawców, a także przedstawicieli Europejskiego Komitetu Regionów.

Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności powstał po to, aby pomóc w naprawieniu szkód gospodarczych i społecznych, jakie wyrządziła pandemia koronawirusa. Dzięki niemu Europa będzie bardziej przyjazna dla środowiska, bardziej cyfrowa i odporniejsza na kryzysy.

European Metropolitan Authorities (EMA) to dobrowolna sieć łącząca ponad czterdzieści europejskich miast i obszarów metropolitalnych, zamieszkiwanych przez ponad 75 mln mieszkańców. Głównym celem EMA jest stworzenie przestrzeni do dyskusji nad wyzwaniami europejskiego zarządzania metropolią i zdefiniowanie podstaw współpracy między głównymi metropoliami Europy. GZM aktywnie uczestniczy w pracach EMA od 2018 r.

W tym roku z inicjatywy GZM we współpracy z EMA zostały m.in. zorganizowane trzy Europejskie Webinaria Metropolitalne, o których szerzej pisaliśmy poniżej:

Jak koronawirus uderzył w europejskie metropolie? Co zrobić, aby odrodziły się po epidemii?

Metropolie w czasach pandemii. Wspólne problemy i sposoby wyjścia z kryzysu

Koronawirus i transport publiczny w europejskich metropoliach. Jakie wywołał skutki?

Od 31 grudnia każdy, kto będzie chciał latać dronem o masie powyżej 250 g lub dronem posiadającym kamerę, będzie musiał zarejestrować się, przejść szkolenie i zdać test online. Dotychczasowe krajowe prawo zastąpią nowe przepisy, które jednocześnie wchodzą w życie we wszystkich państwach Unii Europejskiej. W Polsce jest prawie 200 tys. użytkowników dronów, dlatego Urząd Lotnictwa Cywilnego startuje z kampanią informacyjną „Miej drony pod kontrolą”. Kampania skierowana jest przede wszystkim do osób latających hobbystycznie.

„Drony to ważna gałąź gospodarki, która bardzo dynamicznie się rozwija, również w Polsce. Jesteśmy w światowej czołówce państw, które z powodzeniem wdrażają systemy dronowe. Potencjał bezzałogowych statków powietrznych szczególnie widoczny jest w czasie pandemii. Już dzisiaj w Polsce drony są wykorzystywane m.in. w transporcie medycznym i innych ważnych dla gospodarki usługach. Nowe przepisy pozwolą ten rozwój jeszcze przyspieszyć a w efekcie polepszyć jakość życia Polaków” -mówi Marcin Horała – wiceminister Infrastruktury.

Co się zmieni?

Operacje bezzałogowymi statkami powietrznymi będą sklasyfikowane w oparciu o ich stopień ryzyka. Powstaną 3 kategorie lotów: otwarta (operacje o najniższym stopniu ryzyka), szczególna (operacje o średnim ryzyku) oraz certyfikowana (operacje o stopniu ryzyka porównywalnym do lotnictwa załogowego). Każdy, kto będzie chciał latać dronem o masie powyżej 250 g lub dronem posiadającym kamerę, zgodnie z wymaganiami kategorii otwartej, będzie musiał zarejestrować się, przejść szkolenie i test on-line na stronie drony.ulc.gov.pl. Operacje w kategorii otwartej mogą być wykonywane tylko w zasięgu widoczności wzrokowej pilota lub obserwatora do maksymalnej wysokości 120 metrów. Wymagane jest również poszanowanie prywatności innych osób oraz zachowanie bezpiecznej odległość między dronem a innymi osobami, zwierzętami oraz statkami powietrznymi.

„Bezpieczeństwo to nasza wspólna wartość, dlatego cieszę się, że zasady lotów dronami będą takie same w całej Europie. To milowy krok w kierunku podniesienia poziomu bezpieczeństwa w przestrzeni powietrznej oraz ułatwień dla rozwoju tej branży. Polska jako jeden z pierwszych krajów na świecie uregulowała rynek bezzałogowych statków powietrznych. Dzięki znajomości branży i doświadczeniu mogliśmy aktywnie uczestniczyć w tworzeniu wspólnych europejskich przepisów” – mówi Piotr Samson – Prezes Urzędu lotnictwa Cywilnego.

Obowiązkowa rejestracja operatorów dronów, szkolenie i testy na platformie internetowej to tylko niektóre nowości. Użytkowanie dronów ma być teraz łatwiejsze m.in. dzięki digitalizacji większości procesów w urzędzie. Przy tej okazji warto wspomnieć o polskim systemie PansaUTM, przy pomocy którego Polska Agencja Żeglugi Powietrznej koordynuje skomplikowane operacje bezzałogowych statków powietrznych. Jest to obecnie najbardziej zaawansowane narzędzie tego typu na świecie.

„Polska jest krajem o najwyższym poziomie cyfryzacji usług wspierających wykonywanie operacji bezzałogowych statków powietrznych. Polska Agencja Żeglugi Powietrznej jako pierwsza w Europie uruchomiła operacyjnie system do koordynacji lotów dronów PansaUTM. Pozwala on m.in. na szybką, cyfrową, niewerbalną komunikację pomiędzy kontrolerami ruchu lotniczego a operatorami dronów. Dzięki niemu operatorzy dronów mogą szybko sprawdzić możliwości lotu w danym obszarze, złożyć cyfrowo plan lotu oraz uzyskać zgodę na lot w sytuacji, gdy nie zagraża on bezpieczeństwu samolotów. To ogromny krok w kierunku integracji lotnictwa załogowego i bezzałogowego.” – mówi Janusz Janiszewski Prezes Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej.

Nowe przepisy szansą dla polskich przedsiębiorców

Lotnictwo bezzałogowe ma ogromny potencjał. Według szacunków Polskiego Instytutu Ekonomicznego wartość rynku dronów wyniesie do 2026 roku 3,26 mld złotych, ale efekt dla całej gospodarki może wynieść nawet 576 mld złotych. Co więcej, epidemia COVID-19 dała impuls do dalszego rozwoju a drony znalazły wiele nowych zastosowań.

Drony w czasie pandemii wykorzystywane są m.in. do monitoringu miast czy  odkażania przestrzeni publicznej. W Polsce przeprowadzono z powodzeniem pilotażowe loty dronów transportujących testy na Covid-19 pomiędzy warszawskimi szpitalami. Próbne loty odbyły się w Centralnoeuropejskim Demonstratorze Dronów – poligonie do bezpiecznego testowania nowych systemów bezzałogowych.

„Latanie dronem to nie tylko ciekawe hobby ale również niesamowity potencjał biznesowy. W tym roku mijają już dwa lata od powstania Centralnoeuropejskiego Demonstratora Dronów zlokalizowanego na terenie Górnosląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, w którym testowane są m.in. rozwiązania ograniczające ryzyko w operacjach bezzałogowych statków powietrznych zgodnie z nowymi przepisami – mówi przewodniczący Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii Kazimierz Karolczak.

W ramach kampanii Urząd przygotował spot, ulotki oraz plakaty, które będzie można zobaczyć na przystankach autobusowych w Warszawie i Katowicach – miastach, w których odbywa się najwięcej lotów dronami. Istotnym elementem akcji informacyjnej będzie kampania internetowa, która ma trwać około 6 tygodni. Partnerem akcji jest Polska Agencja Żeglugi Powietrznej oraz Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia.

„Znaczenie, dane oraz psyche we współczesnych przestrzeniach” – to temat otwartego wykładu, który prof. Thomas Mical z Auckland Univerisity of Technology poprowadzi na Uniwersytecie Śląskim w piątek (11 grudnia). Cykl zajęć dla studentów Instytutu Nauk o Kulturze UŚ oraz Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej odbywa się w ramach Metropolitalnego Fundusz Wspierania Nauki. To program wsparcia dla uczelni, umożliwiający zaproszenie światowej klasy naukowców do poprowadzenia wykładów dla studentów oraz konsultacji dla pracowników naukowych, kształcących się w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Zagadnienia w zakresie szeroko rozumianego designu i teorii architektury, dziedzictwa architektonicznego oraz oddziaływania nauk o kulturze i nowych mediów na procesy projektowania i realizacji obiektów architektonicznych są przedmiotem zajęć z prowadzonych przez prof. Thomasem Micalem dla studentów Uniwersytetu Śląskiego i Politechniki Śląskiej. Naukowiec jest profesorem w Auckland University of Technology, profesorem nadzwyczajnym w University of Southern Australia, Rensselaer Polytechnic Institute [USA] oraz Carleton University w Kanadzie. Jest również laureatem szeregu nagród z zakresu architektury i urbanistyki.

Ze względu na trwającą pandemię koronawirusa, zajęcia odbywają się zdalnie. W trakcie zaplanowanego cyklu aktywności dla studentów oraz doktorantów kierunków kulturoznawstwa i kultury mediów, a także architektury, odbędą się również dwa wykłady otwarte, które transmitowane będą na platformie YouTube. Piątkowe wydarzenie będzie dostępne tutaj: LINK. W wykładach może wziąć udział każdy zainteresowany.

Harmonogram otwartych wykładów, współorganizowanych z katowickim oddziałem Stowarzyszenia Architektów Polskich (SARP):   

11 grudnia 2020, godz. 13:30 – 15:00 „Znaczenie, dane oraz psyche we współczesnych przestrzeniach”

18 grudnia 2020, godz. 13:30 – 15:00 „Architektoniczna inteligencja i zwielokrotnione ekologie”

W ramach współpracy Uniwersytetu Śląskiego i Politechniki Śląskiej z prof. Thomasem Micalem do końca grudnia odbędzie się prawie 20 wykładów dla studentów oraz prawie 20 spotkań konsultacyjnych dla pracowników naukowych i doktorantów. 

Metropolitalny Fundusz Wspierania Nauki, o którym w skrócie mówimy „fundusz noblowski”, to program dotacji dla uczelni wyższych, działających na terenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Jego celem jest zaproszenie światowej klasy naukowców do poprowadzenia zajęć dla studentów w Metropolii, a co za tym idzie – podnoszenie oferty edukacyjnej uczelni wyższych w GZM. Jednym z podstawowych kryteriów przyznania dofinansowania jest to, aby zaproszony naukowiec reprezentował uczelnię, która znajduje się w pierwszej 20. światowych rankingów lub mógł poszczycić się bogatym dorobkiem naukowym.

Metropolitalny Fundusz Wspierania Nauki, poprzez podnoszenie atrakcyjności oferty miejscowych uczelni, ma zachęcać młodych ludzi do studiowania w Metropolii i związania z nią swojej przyszłości. Budżet funduszu wynosi 8 mln zł na lata 2019-2022. Realizacja programu wpisuje się w działania strategiczne Metropolii, związane z rozwojem społecznym i gospodarczym.

W których rejonach Metropolii ceny mieszkań są najbardziej atrakcyjne oraz w których miastach znajdziemy ich najwięcej? Odpowiedzi na te pytania można uzyskać w najnowszej analizie opublikowanej na portalu InfoGZM.  Analiza sytuacji na rynku mieszkaniowym to kolejne opracowanie przygotowane przez Departament Strategii i Polityki Przestrzennej w ramach prac Metropolitalnego Obserwatorium Społeczno-Ekonomicznego.

Analiza została wykonana w oparciu o zamieszczone w wiodących portalach ogłoszeniowych ceny ofertowe sprzedaży mieszkań w miastach GZM, na rynku pierwotnym i wtórnym, w październiku 2020 r. Badaniu poddano zarówno średnie ceny oraz średni metraż oferowanych mieszkań. Na mapach przedstawiono rozkład przestrzenny ofert, z uwzględnieniem cen dla poszczególnych lokalizacji. Pozwoliło to na wskazanie obszarów GZM, które cieszą się szczególną popularnością w zakresie nowych inwestycji oraz uzyskać informację jak kształtują się ceny na rynku wtórnym w wybranym mieście.

Z badania wynika, że ceny na rynku pierwotnym w GZM kształtowały się na poziomie od 3 500 zł do 8 800 zł za m².  Średnia cena ofertowa 1 m² na rynku pierwotnym w GZM to 6 769 zł. Najwyższe ceny widoczne są w Katowicach, zwłaszcza w centralnej części miasta – średnio powyżej 7 300 zł za m². Ceny na południu Katowic porównywalne są z cenami w Tychach oraz Gliwicach – pomiędzy 5 800 a 6 500 zł. Najniższe ceny na rynku pierwotnym zaobserwować można w północnej części GZM (Tarnowskie Góry).

Z kolei na rynku wtórnym średnia cena 1 m² w analizowanych gminach GZM wynosiła 4 734 zł. Najwyższe ceny – powyżej 6 800 zł – występowały głównie w Katowicach (dzielnice śródmiejskie oraz zachodnie). Wysokie średnie ceny widoczne są również na terenie Gliwic oraz Tychów – większość ofert na terenie tych miast prezentuje ceny powyżej 4 700 zł. Na tle GZM najniższe ceny mieszkań w październiku występowały w Łaziskach Górnych, północnej części Rudy Śląskiej oraz Świętochłowicach.

W przygotowanym materiale odniesiono się również do cen nieruchomości w kontekście średniego wynagrodzenia. Analiza wykazała, że w badanych miastach na prawach powiatu GZM za miesięczne wynagrodzenie można zakupić 0,97 m² mieszkania na rynku pierwotnym i 1,16 m² na rynku wtórnym.

Uzupełnieniem analizy jest również porównanie cen na rynku mieszkaniowym w Katowicach na tle 6 największych polskich miast– Gdańska, Krakowa, Łodzi, Poznania, Warszawy oraz Wrocławia – w oparciu o ceny ofertowe i transakcyjne publikowane przez Narodowy Bank Polski.

Publikacja ma charakter ciągły – planowana jest cykliczna aktualizacja oraz analiza danych.

Pełną informację można znaleźć na portalu InfoGZM w zakładce Analizy > Opracowania > Rynek mieszkaniowy.

Portal InfoGZM – opracowany i prowadzony przez Departament Strategii i Polityki Przestrzennej GZM – stanowi integralny element jednego ze strategicznych działań GZM, czyli Metropolitalnego Obserwatorium Społeczno-Ekonomicznego. Celem Obserwatorium jest monitorowanie zmian i procesów zachodzących w Metropolii oraz gromadzenie danych, które potencjalnie mogą wspierać proces programowania rozwoju społeczno-gospodarczego GZM.

Miasta Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii wraz fundacją Wolne Miejsce po raz kolejny łączą wspólnie siły ludzkich rąk i serc wolontariuszy oraz darczyńców w organizacji Wigilii dla Samotnych. Tegoroczna Wigilia odbędzie się w zmienionej formule. Tym razem, ze względu na pandemię covid-19, to wolontariusze fundacji wypełnią wolne miejsca w życiu odwiedzanych, samotnych ludzi, dostarczając im kolację wigilijną bezpośrednio do ich domów. Wydarzenie to wspiera również Metropolia poprzez m.in. wynajęcie sprzętu gastronomicznego potrzebnego do przygotowania wigilijnych dań oraz poprzez wynajem samochodów chłodzących, potrzebnych do ich przetransportowania.

Akcja odbędzie się 24 grudnia 2020 roku w godzinach od 7.00 do 15.00. Wszystko po to, by pomimo trudnych dla nas wszystkich obostrzeń, poczuć prawdziwe święta Bożego Narodzenia i podzielić się z samotnymi osobami, nie tylko posiłkiem, ale też dobrym słowem i życzeniami.

Każda samotna osoba, której sytuacja życiowa lub materialna nie pozwala, by spędzić Wigilię w gronie najbliższych, może zgłosić chęć przyjęcia paczki z wigilijnymi potrawami. Wystarczy skontaktować się z infolinią fundacji Wolne Miejsce, które będzie czynna od 5 do 20 grudnia br. przez całą dobę.

Wydarzenie to wspiera również Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia. W poprzednich latach, gdy była możliwość wspólnego spotkania przy wigilijnym stole, przy którym zasiadało kilka tysięcy osób w katowickim Międzynarodowym Centrum Kongresowym, Metropolia uruchamiała specjalne i bezpłatne linie autobusowe dla gości tego wydarzenia.

– W tym roku, ze względu na trwającą pandemię wydarzenie musi przybrać formę mobilną, więc i my – dostosowując do aktualnych potrzeb – tę mobilność chcemy wesprzeć, wynajmując m.in. samochody chłodzące, które potrzebne są do przetransportowania świątecznych dań. Wsparcie organizacyjne to jedno, ale docierają do nas sygnały, że niektórzy pracownicy naszego urzędu postanowili zaangażować się w to wydarzenie jako wolontariusze – mówi Kazimierz Karolczak, przewodniczący zarządu GZM.

Kazimierz Karolczak podkreśla, że wspólne zaangażowanie kilkunastu miast w organizację tego wydarzenia to przykład metropolitalnej współpracy.

Do tego, by zaangażować się w wolontariat, zaprasza Mikołaj Rykowski, prezes Fundacji Wolne Miejsce oraz wieloletni organizator Wigilii dla Samotnych.

– Pragnę zapewnić, że każda osoba, która czuje chęć uczynienia czegoś autentycznego i dobrego dla drugiego człowieka, odnajdzie się w naszym fundacyjnym gronie. Wiem o tym, bo każdy z wielkanocnych kierowców, zawożąc śniadania wielkanocne, wrócił z wiosennej akcji poruszony tym, jak wiele radości dawał wręczając każdą świąteczną paczkę.

Więcej informacji:

Profil fundacji Wolne miejsce na FB

Fundacja Wolne Miejsce

Wigilia dla kilku tysięcy gości, zaczęła się od jednego wolnego miejsca

Zaczęło się ponad 20 lat temu w mieszkaniu Mikołaja i Joli Rykowskich, kiedy pierwszy raz zaprosili samotnego sąsiada z bloku, by zasiadł na wolnym wigilijnym miejscu przy stole.

Przez dalsze lata powiększali w swoim domu a potem z wolontariuszami wigilijne i wielkanocne stoły, które jeszcze przed pandemią, gościły w halach wielu polskich miast po kilka tysięcy samotnych osób. W tym roku wraz z samorządami i liczącą ponad 2000 osób grupą wolontariuszy, wypełnią wolne miejsce w życiu samotnych, zamkniętych dziś przez pandemię osób, odwiedzając je z wigilijną kolacją w trzech metropoliach (warszawskiej, górnośląsko-zagłębiowskiej i łódzkiej) oraz w Olsztynie, Kołobrzegu, Radomiu, Kaliszu, Rumii, Tarnowie i Ostrowie Wielkopolskim. 

Jak wielokrotnie powtarza publicznie Mikołaj, prezes i założyciel fundacji:

– Samotność to choroba naszej cywilizacji, którą możemy uleczyć wyłącznie przez żywą i życzliwą obecność drugiego człowieka. Może się ona zdarzyć każdemu z nas, bez względu na status społeczny i materialny, ale dla każdego potrafi być tak samo dotkliwa. Naszą służbą – dodaje – poprzez organizację wydarzeń świątecznych oraz przez inne projekty społeczne, wychodzimy naprzeciw osobom samotnym, dając im okazję do życzliwego kontaktu z naszymi wolontariuszami, dzięki czemu spotkania te, stają się prawdziwie rodzinne.

Wielu wolontariuszy fundacji, a nawet dzisiejszych liderów działów organizacyjnych, to byli goście wydarzeń wigilijnych czy wielkanocnych. Są żywym przykładem, że z przytłaczającej samotności można się wydostać, zyskując jednocześnie okazję do wykorzystania swoich dotychczasowych umiejętności, zdobywania nowych i pomnażania – często ukrytych – talentów. Ten rodzaj odkrywania siebie nawzajem w różnych rolach organizacyjnych podoba się zarówno starszym jak i młodszym wolontariuszom. Każdy bowiem ma okazję do nieustannego uczenia się w trakcie wspólnego spędzania czasu i służby wolontariackiej. Seniorzy, pracując w zespole z uczniami i studentami, mają okazję chwycić świeży wiatr w swoje życiowe żagle, z kolei młodzi, mają okazję podpatrywać od seniorów jak radzić sobie w trudnych i stresujących sytuacjach, wymagających opanowania i dojrzałości emocjonalnej.

Po blisko dekadzie działalności społecznej wespół z samorządami, wolontariuszami i darczyńcami,  działalność fundacji Wolne Miejsce, nie ogranicza się tylko do organizacji kolacji wigilijnych i śniadań wielkanocnych, ale do codziennej pomocy rzeczowej osobom samotnym, dziś również tym objętym kwarantanną lub nie mogącym skorzystać z opieki dziennych domów pomocy społecznej. Do działań tych należy jeszcze dodać, regularnie prowadzone akcje wykorzystujące fundacyjny 300-litrowy kocioł, z którym rokrocznie wolontariusze przemierzają Polskę, gotując na żywym ogniu ponad 1000 porcji gorącej zupy w okresie zimowo-jesiennym.

Fundacja działa w całym kraju w coraz większej liczbie miast. Choć główna siedziba zarządu fundacji jest w Katowicach a początek większości nowych inicjatyw ma miejsce w miastach członkowskich Metropolii Górnośląsko-Zagłębiowskiej, nie przeszkadza to w równoległym budowaniu zespołów wolontariackich w innych metropoliach, jak np. łódzkiej czy warszawskiej. Wszak im większe skupiska ludzkie, tym większa liczba osób dotkniętych lub zagrożonych samotnością.

Nowym, przełomowym dla służby wobec osób samotnych jest projekt stworzenia pierwszej w Polsce ogólnopolskiej sieć sklepów socjalnych połączonych z punktami kawowymi służącymi integracji i aktywizacji społecznej. Pierwsza tego typu placówka rusza właśnie we współpracy z miastem Katowice, kolejne niebawem otworzą się w kooperatywie z samorządami w Dąbrowie Górniczej, Warszawie i wielu innych miastach.

Interaktywna, przejrzysta i łatwa w analizie, to atuty mapy infrastruktury kolejowej, którą przygotowała Metropolia w portalu InfoGZM. Można na niej zobaczyć nie tylko rzeczywistą sieć, ale także zobaczyć, jaki będzie przebieg przyszłej Kolei Metropolitalnej. To nie wszystko. Można dowiedzieć się, jaki jest potencjał pasażerski stacji i przystanków kolejowych.

W ramach upowszechniania wiedzy o Metropolii, na portalu InfoGZM została opublikowana mapa infrastruktury kolejowej w GZM, która w sposób interaktywny, prezentuje elementy systemu – zarówno istniejące, jak i planowane. Spośród najważniejszych elementów, jakie zostały przedstawione, można wymienić linie kolejowe, stacje i przystanki oraz cztery warianty przebiegu Kolei Metropolitalnej wyznaczone w Koncepcji Kolei Metropolitalnej).

Na mapie przedstawiony został również układ Transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T, propozycje przebiegów kolei Centralnego Portu Komunikacyjnego, torowiska oraz przystanki tramwajowe. Ważne są także warstwy przedstawiające potencjał pasażerski istniejących i planowanych stacji/przystanków kolejowych. Prezentują one liczbę ludności zamieszkującą obszar wokół stacji, w promieniu 800 m. Mapa została także wzbogacona o siatkę rozmieszczenia ludności (PESEL). Przeglądanie mapy jest łatwiejsze, dzięki możliwości zmiany podkładów mapowych oraz dołączonemu zestawowi narzędzi.

W trakcie pojawiania się nowych istotnych danych, mapa będzie na bieżąco uzupełniana.

Portal InfoGZM – opracowany i prowadzony przez Departament Strategii i Polityki Przestrzennej GZM – stanowi integralny element jednego ze strategicznych działań GZM, czyli Metropolitalnego Obserwatorium Społeczno-Ekonomicznego. Celem Obserwatorium jest monitorowanie zmian i procesów zachodzących w Metropolii oraz gromadzenie danych, które potencjalnie mogą wspierać proces programowania rozwoju społeczno-gospodarczego GZM.

Przydatne linki:

Mapa infrastruktury kolejowej w GZM [KLIKNIJ]

Koncepcja Kolei Metropolitalnej [KLIKNIJ]

Tradycyjna, lekka i jednoszynowa. To koncepcja Kolei Metropolitalnej [KLIKNIJ]

Europejskie miasta i regiony przyjęły Manifest na rzecz wielopoziomowego zarządzania przestrzenią powietrzną nad obszarami zurbanizowanymi. Jego celem jest uwzględnienie roli miast i regionów w zarządzaniu miejską przestrzenią powietrzną. Dokument poparło czternaście podmiotów, w tym także Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia, partner Centralnoeuropejskiego Demonstratora Dronów. Manifest ogłoszono we wtorek (1 grudnia) podczas Amsterdam Drone Week – najważniejszego wydarzenia dla branży dronowej w Europie.

Bezzałogowe statki powietrzne, popularnie nazywane dronami, będą odgrywać coraz większą rolę zarówno w biznesie, jak i w samorządach. Dlatego tak ważne jest, aby wdrażając europejską koncepcję U-Space, która dotyczy ruchu dronów w miastach, nie zapominać o roli władz lokalnych.

– Przyjęcie manifestu to ogromny krok naprzód w kontekście wdrażania koncepcji U-Space. Miasta powinny brać udział w kształtowaniu sposobu zarządzania przestrzenią powietrzną nad ich terenem. Sposób w jaki będzie się to odbywało, podział zadań i odpowiedzialności, musi być wypracowany w procesie partycypacyjnym, który my w Polsce już prowadzimy w ramach programu CEDD. Zaangażowanie miast stworzy dialog do budowy nowego wymiaru gospodarki – powiedziała podczas Amsterdam Drone Week 2020 Małgorzata Darowska, pełnomocnik ministra infrastruktury ds. bezzałogowych statków powietrznych i programu CEDD.

Manifest został opracowany przez społeczność miast działająca w ramach Inicjatywy na rzecz Miejskiej Mobilności Powietrznej (UIC2) Rynku Inteligentnych Miast UE – poprzednio znanej jako Inicjatywa na rzecz Miejskiej Mobilności Powietrznej EIP-SCC (UAM). Członkiem społeczności, jak i sygnatariuszem Manifestu, jest Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia.

– Chcemy przekonać władze samorządowe, jak i samych mieszkańców, że technologie dronowe to przyszłość dla rozwoju miast i biznesu. Dlatego popieramy manifest, ponieważ uważamy, że miasta powinny być zaangażowane w ten proces od początku – powiedział podczas ADW Kazimierz Karolczak, przewodniczący zarządu Metropolii.

W manifeście wyszczególniono, że to miasta i regiony odgrywają decydującą rolę w zapewnieniu zbieżności pomiędzy działaniami służb użyteczności publicznej, a potrzebami i preferencjami ich obywateli. Mają decydująca rolę w określeniu w jakim zakresie działania U-Space mogą być prowadzone na ich terenach. Odgrywają też decydującą rolę w obszarach działalności lotniczych na ich terenach i ścigają naruszenia w publicznym korzystaniu z miejskiej przestrzeni powietrznej.

Manifest adresowany jest zarówno do władz europejskich, jak i krajowych, a także instytucji europejskich w zakresie zarządzania przestrzenią powietrzną. Dokument poparło czternaście miast i regionów w całej Europie: Akwizgran, Amsterdam, Nowa Akwitania, Ingolstadt, Hamburg, Lublana, Liège, Malaga, Tampere, Hesja Północna, Oulu, Enschede, Trikala oraz Metropolia GZM. Kolejne miasta i regiony mogą dołączać do tego grona.

Amsterdam Drone Week to najważniejsze wydarzenie dotyczące branży dronowej w Europie. Tegoroczna edycja odbywa się w dniach 1-3 grudnia w formule online. Z tej okazji Metropolia zapanowała liczne wystąpienia, sesje i warsztaty dotyczące tematyki bezzałogowych statków powietrznych.

Polski Instytut Ekonomiczny szacuje, że do roku 2026 Polska osiągnie ok. 125 mld euro (576 mld złotych) korzyści bezpośrednich i pośrednich wynikających z integracji dronów i gospodarki. Jednocześnie Polska zajmuje drugie miejsce na świecie w kontekście gotowości do wdrożenia usług dronowych – tak wynika z raportu Droneii: Drone Regulations Report 2020.

Na elektronicznych tablicach informacji pasażerskiej przy godzinach przyjazdów pojawią się krótkie komunikaty o jakości powietrza i zalecanej aktywności. W tym sezonie grzewczym będą się one odnosiły do danego powiatu, a nie jak dotychczas do strefy pomiaru „Aglomeracja Górnośląska”.

– Podczas sezonu grzewczego bardzo ważna jest wiedza na temat jakości powietrza – mówi Blanka Romanowska, dyrektor Departamentu Infrastruktury i Środowiska GZM.

– W tym roku odchodzimy od dotychczasowego sposobu informowania o sytuacji w całej strefie pomiaru na rzecz komunikowania, jak wygląda sytuacja w każdym powiecie. Coraz częściej szukamy danych o jakości powietrza. W sezonie grzewczym taka informacja wpływa na nasz tryb życia. Wiedząc, że są przekroczone normy, możemy ograniczyć naszą aktywność na świeżym powietrzu czy też zdecydować się na założenie profesjonalnej maseczki antysmogowej, aby uniknąć nadmiernego ryzyka dla zdrowia– wyjaśnia Blanka Romanowska.

Od poniedziałku (30 listopada) do kwietnia 2021 r. w godzinach popołudniowych (od 12:00 do 20:00) na obecnie zainstalowanych 250 elektronicznych tablicach przystankowych będzie pojawiać się informacja o aktualnej prognozie jakości powietrza w powiecie, w którym znajduje się przystanek. Dane pochodzą z codziennego prognozowania jakości powietrza przygotowywanego przez Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska (http://powietrze.gios.gov.pl/pjp/airPollution). Zasięg tej informacji w ciągu sezonu będzie się stopniowo powiększać. Zarząd Transportu Metropolitalnego jest w trakcie montażu kolejnych tablic. Docelowo ma ich być ok. 550.

Jakie komunikaty odczytają pasażerowie? Wyświetlany indeks jakości składa się z sześciu kategorii rozpoczynających się informacją: „Jakość powietrza bardzo dobra – aktywność na wolnym powietrzu bez ograniczeń”, przez „Jakość powietrza dostateczna – należy rozważyć ograniczenie aktywności na wolnym powietrzu”. Na  końcu zaś: „Jakość powietrza bardzo zła – wszelkie aktywności na zewnątrz są odradzane”.

Komunikaty zostały opracowane przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska na podstawie prognoz dobowych stężeń pyłu zawieszonego PM 10. Pył ten to mieszanina substancji organicznych i nieorganicznych. Ma toksyczny i rakotwórczy skład. To m.in.  metale ciężkie, rakotwórczy benzo(a)piren, dioksyny i furany. Ze względu na relatywnie duży rozmiar cząsteczek PM 10 osadza się w górnych drogach oddechowych.

Pamiętajmy, że w zanieczyszczonym powietrzu w pyle zawieszonym unosi się także PM 2,5. Jego cząsteczki są drobniejsze niż PM 10. Przenikają do płuc, podrażniają śluzówkę, sprzyjają astmie, powodują nowotwory płuc, gardła i krtani. PM 2,5 przenika także do naszego krwioobiegu i mają wpływ na zwiększoną krzepliwość krwi oraz powodują zaburzenia rytmu serca.

Smog zwiększa także ryzyko śmierci w przypadku zakażenia COVID-19. Dowodzą tego pierwsze badania naukowców nad przebiegiem epidemii. Na przykład, według międzynarodowych badań opublikowanych na łamach prestiżowego „Cardiovascular Research Journal”, jest związek między ekspozycją na pyły PM 2,5 a śmiertelnością na COVID. Według szacunków blisko 15 proc. zgonów w skali globalnej ma związek z długotrwałym narażeniem na zanieczyszczenie powietrza. 

Ogródki deszczowe np. w kształcie plastra miodu; system, który umożliwiłby mieszkańcom bloków wykorzystać deszczówkę do podlewania swoich domowych roślin albo specjalna aplikacja, która poinformowałaby o ryzyku wystąpienia suszy. To zwycięskie pomysły nagrodzone podczas tegorocznej edycji Climathonu, który po raz pierwszy odbył się w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Autorzy mieli okazję zaprezentować swoje koncepcje przedstawicielom miast i gmin GZM. Zwycięskie projekty mogą być bowiem ciekawą inspiracją dla projektów zgłaszanych np. w ramach budżetów obywatelskich. 

Climathon, to 24-godzinne wydarzenie organizowane przez europejską organizację EIT Climate-KIC. Zadaniem uczestników jest opracowanie kreatywnych pomysłów związanych z ochroną klimatu, które mogłyby być realizowane przez społeczności lokalne. Wydarzenie odbywa się jednocześnie w ponad 100 państwach z całego świata, a w tym roku po raz pierwszy gościło w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Uczestnicy zastanawiali się w jaki sposób możemy zapobiec suszy w mieście.

– Climathony to 24-godzinne maratony kreatywności i podczas zorganizowanego przez nas wydarzenia, uczestnicy stworzyli fantastyczną listę inspirujących pomysłów – mówi Damian Kołakowski, zastępca dyrektora Departamentu Infrastruktury i Środowiska.

– Oczywiście, jedna doba to zbyt mało czasu, żeby opracować te pomysły w formę gotowych projektów, dlatego chcemy dalej wspierać autorów zwycięskich koncepcji, by efekty ich pracy mogły zostać zrealizowane w przyszłości. A to naprawdę świetne pomysły, które nie tylko mogą spełnić swoją misję ekologiczną poprzez ograniczenie zużycia wody i zastąpieniu jej deszczówką, ale mogą pełnić również funkcję integrującą sąsiadów w blokowiskach czy stać się ciekawym rozwiązaniem architektonicznym w przestrzeni naszych miast – dodaje Damian Kołakowski.

Właśnie dlatego, odbyło się tzw. Demo Day, kiedy autorzy zwycięskich koncepcji mogli zaprezentować swoje pomysły wśród przedstawicieli miast i gmin Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Prace te mogą być bowiem ciekawą inspiracją dla projektów zgłaszanych np. w ramach budżetów obywatelskich. 

I miejsce: Heksagon. Deszcz między nami

Pierwsze miejsce zajął projekt „Heksagon. Deszcz między nami”, opracowany przez pięć uczestniczek. W jego skład weszły dwie mamy z dwiema swoimi córkami, co jak same przyznały podczas finałowej prezentacji, miało duże znaczenie dla ostatecznego kształtu ich koncepcji.

Panie podkreślały bowiem, że dzięki tej międzypokoleniowej współpracy ich projekt poza funkcją ekologiczną, musiał posiąść walory rekreacyjne i być designarskim rozwiązaniem, które mogłoby uatrakcyjnić np. centra naszych miast.

Głównym założeniem tego projektu to stworzenie ogródków deszczowych. Ich konstrukcja miałaby być sześciobokiem i tym samym przypominać plaster miodu. Pomysł ten można byłoby zrealizować w dwóch wymiarach – tradycyjnie w poziomie, tworząc miejsca do siedzenia wokół pojemnika, gdzie znajdowałby się ogródek albo w pionie, co dałoby znacznie więcej możliwości, jeśli chodzi o rozwinięcie jego funkcji rekreacyjnych, edukacyjnych i społecznych. 

W tym drugim przypadku konstrukcja w kształcie sześcioboku stanowiłaby ramę, w której można byłoby umieść np. huśtawkę, hamak, scenę z widownią. Dzięki jej foremnemu kształtowi, woda deszczowa spływałaby po jej zewnętrznych bokach, nawadniając przestrzeń wokół tej konstrukcji, gdzie rozwinąłby się wspomniany wcześniej ogródek deszczowy. Konstrukcje te mogłyby zostać wykorzystane np. na terenie szkół, co miałoby pozytywny wpływ na poprawę mikroklimatu w tej części miasta.  

II miejsce: Pożytecznik lokalny

To pomysł na wykorzystanie wody deszczowej przez mieszkańców blokowisk i budynków wielokondygnacyjnych, co pozwoliłoby na stworzenie ogródków, gdzie można byłoby uprawiać np. warzywa, owoce lub przyprawy. Ogródki, czyli tytułowe „pożyteczniki”, byłyby niemal samowystarczalne, bo dzięki wykorzystaniu zbiorników retencyjnych i stworzeniu systemu rynien, deszczówka mogłaby być odprowadzana bezpośrednio do nawodnienia ogródka. W jego rejonie mogłyby powstać również poidełka dla pszczół, domki dla dzikich zapylaczy, budki lęgowe i karmniki.

Zaproponowane zostały trzy koncepcje na umieszczenie zbiornika, które można byłoby zamiennie wykorzystywać w zależności od uwarunkowań danego terenu. W pierwszym z wariantów woda byłaby odprowadzona z dachu przez rynny i spływałaby do podziemnego zbiornika, połączonego z kranem, który umożliwiłby pobranie wody do podlania zagospodarowanych ogródków. Druga i trzecia możliwość to wykorzystanie niecki lub zastosowanie zbiornika naziemnego

III miejsce: eco_Struktura

To kompleksowa propozycja na to, w jaki sposób mieszkańcy blokowisk i budynków wielokondygnacyjnych mogliby wykorzystać deszczówkę, do której mieliby dostęp bezpośrednio… ze swoich balkonów.

W pomyśle tym zbiorniki retencyjne znajdowałyby sią na płaskim dachu budynku, a woda w nich zebrana, dzięki sile grawitacji, spływałaby systemem rur umieszczonych wzdłuż elewacji budynku. Rury byłby porośnięte porośnięte bluszczem oraz inną pnącą roślinnością, co dodatkowo mogłoby stać się ciekawą, zieloną ozdobą takiego blokowiska.

Przy balkonach znajdowałyby się kraniki, dzięki którym mieszkańcy mogliby pobierać deszczówkę np. do podlania swoich domowych roślin. Z kolei niewykorzystana przez nich woda, spływałaby na sam dół, nawadniając w ten sposób grunty wokół budynku.

IV miejsce: Wodny zakątek

Z kolei autorzy tej koncepcji, poza stworzeniem systemu nawadniania, zaproponowali wykorzystanie również aplikacji mobilnej, która mogłyby podnosić świadomość mieszkańców w zakresie przeciwdziałania suszy w ich najbliższej okolicy.

Pierwsza część pomysłu to stworzenie zbiornika retencyjnego, dzięki któremu nawadniany byłby znajdujących się jego pobliżu teren, gdzie rozwinęłaby się miododajna roślinność. Poprzez zwiększenie wilgotności w tym rejonie, zbiornik stałby się dodatkowo naturalnym oczyszczaczem powietrza z uciążliwych pyłków, a gdyby w zbiorniku umieść dodatkowo kamienie dolomitowe – woda deszczowa byłaby filtrowana.

Druga część tego projektu, to zaangażowanie społeczności lokalnej w dbanie o łąkę, która rozwinęłaby się wokół zbiornika. W tym celu powstałaby specjalna aplikacja, która wysyłałaby użytkownikom informację o stanie nawodnienia. Gdy będzie ono niebezpiecznie spadać, zostanie opublikowane powiadomienie o konieczności odblokowania pompy ze zbiornika, co pozwoli użyć deszczówki do podlania rozwijającej się roślinności.

Użycie deszczówki to podlewania gruntów, to również realne oszczędności. Dlatego też aplikacja podawałaby również informacje o tym, ile wody zostało zebrane i ile dzięki temu zaoszczędzono pieniędzy. Konkretna ilość wody odpowiadałaby pracy oczyszczalni, uschniętym drzewom lub skutkom lokalnego podtopienia.

Istotnym elementem tego projektu byłby również system nagradzania społeczności lokalnej, dbającej w ten sposób o swoje najbliższe otoczenie – zaoszczędzone pieniądze dzięki retencjonowaniu deszczówki, mogłyby zostać przez nią wykorzystane na organizację np. rodzinnego pikniku czy wystawy edukacyjnej.