Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (GZM) oraz Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa podpisały list intencyjny dotyczący wspólnych działań na rzecz wprowadzenia nowoczesnych technologii do administracji publicznej oraz wzmocnienia ochrony systemów IT w jej gminach członkowskich.

Naszym celem jest wyrównanie szans – mówi Leszek Pietraszek, Przewodniczący Zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. – Chcemy stworzyć wspólne standardy i zintegrowane systemy bezpieczeństwa teleinformatycznego, które będą chronić dane każdego mieszkańca Metropolii – niezależnie od tego, czy mieszka w Katowicach, czy w mniejszej gminie członkowskiej. Tylko działając jako jeden, spójny organizm, jesteśmy w stanie skutecznie odpierać współczesne cyberzagrożenia i podnieść jakość usług publicznych na zupełnie nowy poziom – dodaje Leszek Pietraszek.

Głównym celem nawiązanej współpracy jest wypracowanie efektywnych, przejrzystych i w pełni zgodnych z prawem rozwiązań technologicznych, które odpowiedzą na realne potrzeby gmin i ich mieszkańców.

Sztuczna inteligencja powinna służyć mieszkańcom i pomagać samorządom realizować ich zadania – mówi prof. dr hab. Jan Kozak, Dyrektor Instytutu Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa | Łukasiewicz AI. – Rozumiemy, że aby tak się stało, potrzebne są nie tylko technologie, ale także bezpieczeństwo, kompetencje i wspólne standardy ich wykorzystania. Razem z GZM budujemy rozwiązania, które odpowiadają na potrzeby zarówno dużych miast, jak i mniejszych gmin Metropolii.

Obszary współpracy

Zgodnie z zapisami listu intencyjnego, wspólne działania partnerów skupią się wokół czterech kluczowych obszarów. Należą do nich:

• Automatyzacja procesów administracyjnych – rozwój i wdrażanie mechanizmów opartych na technologii AI w celu usprawnienia codziennej pracy urzędów,
• Zwiększenie odporności cyfrowej – tworzenie oraz doskonalenie systemów bezpieczeństwa teleinformatycznego w celu ochrony przed cyberzagrożeniami,
• Podnoszenie kompetencji urzędników – organizacja szkoleń, warsztatów oraz działań edukacyjnych z zakresu nowych technologii i cyberbezpieczeństwa dla pracowników JST,
• Opracowanie standardów – przygotowanie rekomendacji i dobrych praktyk dotyczących bezpiecznego oraz etycznego wdrażania sztucznej inteligencji w sektorze publicznym.

Podpisane porozumienie otwiera nowy rozdział w cyfrowej integracji regionu. Nabiera to szczególnego znaczenia w kontekście nowych kompetencji, jakie nadaje znowelizowana niedawno ustawa metropolitalna.

GZM ośrodkiem wiodącym AI

Podpisane porozumienie wpisuje się w szerszą strategię rozwoju Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii jako jednego z wiodących ośrodków rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce. Zgodnie ze zaktualizowaną „Polityką rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 roku”, od 2027 roku GZM znajdzie się w gronie krajowych liderów rozwoju AI. To efekt współpracy samorządów, uczelni, instytutów badawczych i przedsiębiorstw technologicznych z regionu oraz konsekwentnych działań na rzecz budowy silnego ekosystemu innowacji.

Status wiodącego ośrodka otwiera przed Metropolią nowe możliwości w zakresie realizacji projektów badawczych, rozwoju infrastruktury obliczeniowej, pozyskiwania inwestycji oraz współpracy krajowej i międzynarodowej. Współpraca z Siecią Badawczą Łukasiewicz – Instytutem Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa jest kolejnym krokiem w wykorzystaniu tego potencjału na rzecz mieszkańców oraz budowy nowoczesnych, bezpiecznych i odpornych cyfrowo usług publicznych.

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (GZM) ogłosiła swój udział w konsultacjach publicznych dokumentu „Polityka rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 roku”. Przede wszystkim, GZM wnosi o uznanie jej za jeden z kluczowych krajowych ośrodków rozwoju i wdrażania technologii AI. To element długofalowej strategii budowy nowej podstawy gospodarki regionu opartej na wiedzy, innowacjach i zaawansowanych technologiach.

Złożenie uwag do projektu nowej Polityki poprzedziło spotkanie samorządowców i przedstawicieli świata nauki z wiceministrem Dariuszem Standerskim, sekretarzem stanu w Ministerstwie Cyfryzacji, do którego doszło w katowickiej Willi Goldsteinów.

– Przedstawiliśmy Panu Ministrowi nasze argumenty i potencjał – powiedział po spotkaniu przewodniczący zarządu GZM Kazimierz Karolczak. – Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia łączy unikalne zasoby naukowe, technologiczne i przemysłowe. Naszą ambicją jest nie tylko uczestniczyć w rewolucji sztucznej inteligencji, ale także ją współtworzyć. Dążymy do tego, by Górny Śląsk i Zagłębie stały się jednym z kluczowych centrów kompetencji AI – mówi Kazimierz Karolczak, przewodniczący zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

W spotkaniu wziął również udział Marcin Krupa, Prezydent Katowic. – Mając na względzie przemianę naszego regionu, wspólnie z Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolią i środowiskiem akademickim dążymy do tego, by motorem napędowym jego rozwoju w kolejnych latach, stały się nowoczesne technologie. W Katowicach realizujemy konkretny projekt w tym kierunku – budujemy Hub gamingowo-technologiczny, który, jestem o tym przekonany, stanie się kamieniem milowym w rozwoju nie tylko Katowic, ale całego regionu. To pierwszy impuls ze strony sektora publicznego zachęcający podmioty z całego świata do inwestowania właśnie u nas – powiedział prezydent Katowic.

Po spotkaniu jego uczestnicy spotkali się z dziennikarzami. – Rozmawialiśmy nie tylko o przyszłości Polityki AI, ale także o przyszłości rozwoju całego regionu – powiedział w czasie briefingu wiceminister Dariusz Standerski. – Dużo ważniejsze od tego, na której stronie dokumentu pojawi się dany ośrodek, są konkretne inwestycje, konkretne centra rozwojowe. W tym zakresie Śląsk i Zagłębie są regionem kluczowym. To nie tylko 8% PKB, nie tylko ponad 2 miliony mieszkańców, ale też ogromny potencjał badawczy – dodał przedstawiciel ministerstwa.

Znaczące zaplecze naukowe i akademickie

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia dysponuje silnym potencjałem naukowym i badawczym. Politechnika Śląska, jedna z czołowych uczelni technicznych w Polsce, prowadzi zaawansowane prace badawcze w obszarach takich jak uczenie maszynowe, analiza obrazu i dźwięku, medycyna spersonalizowana, technologie kwantowe oraz cyberbezpieczeństwo. Dotychczas zrealizowała w tym zakresie ponad 300 projektów badawczo-rozwojowych. Jej zaplecze obejmuje m.in. nowoczesny hub AI w Katowicach.

Uniwersytet Śląski rozwija sztuczną inteligencję w podejściu interdyscyplinarnym – łącząc informatykę z naukami społecznymi, prawem i medycyną. Uczelnia prowadzi badania m.in. nad generatywną AI, systemami eksperckimi czy wpływem nowych technologii na kulturę i media. W 2025 roku Uniwersytet był gospodarzem IV Polskiej Konferencji Sztucznej Inteligencji.

Istotną rolę odgrywa także Instytut Technik Innowacyjnych EMAG należący do Sieci Badawczej Łukasiewicz, realizujący projekty z zakresu cyfrowych bliźniaków, zarządzania lotami dronów, bezpieczeństwa IoT, analizy danych medycznych oraz edukacyjnych systemów AI.

Dodatkowo Śląski Uniwersytet Medyczny i Akademia Śląska prowadzą badania nad zastosowaniem sztucznej inteligencji w edukacji, urbanistyce, diagnostyce i zdrowiu psychicznym. Planują uruchomienie specjalistycznego klastra obliczeniowego oraz nowych kierunków i specjalizacji.

Ekosystem biznesowy i startupowy

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia to trzecie największe w Polsce skupisko firm z branży IT – działa tu ponad 250 software house’ów. Coraz więcej z nich specjalizuje się w rozwiązaniach AI, takich jak machine learning, przetwarzanie języka naturalnego (NLP), analityka predykcyjna, rozpoznawanie obrazu czy cyberbezpieczeństwo – z zastosowaniem w przemyśle, finansach, ochronie zdrowia i administracji.

Katowice, o czym przypomniał prezydent Marcin Krupa, realizują inwestycję o wartości 1 mld zł – Katowicki Hub Gamingowo-Technologiczny – który obejmuje komponenty badawcze i edukacyjne związane z AI. Z kolei Fundacja Silesian Startup Foundation wspiera rozwój lokalnych innowacji i aktywnie działa na rzecz przekształcenia regionu w jeden z kluczowych europejskich hubów innowacyjnych do końca obecnej dekady.

Ambitna wizja przyszłości

GZM postrzega rozwój sztucznej inteligencji jako strategiczny kierunek transformacji gospodarczej regionu. Połączenie przemysłowego dziedzictwa, doświadczenia w restrukturyzacji oraz potencjału akademickiego i technologicznego daje szansę na stworzenie unikatowego ekosystemu AI. Zaś włączenie Metropolii do sieci krajowych ośrodków AI – zgodnie z propozycjami zawartymi w konsultowanym dokumencie – byłoby potwierdzeniem tych aspiracji i impulsem do dalszych działań.