1

Dyżur ekodoradcy w gminie Rudziniec: 20.03.2025

Dyżur Ekodoradcy odbędzie się 20.03.2025 r. w godzinach 9:00-14:0 w Urzędzie Gminy Rudziniec przy ul. Gliwickiej 26 w sali konferencyjnej nr 05 na parterze.

W ramach dyżuru Ekodoradca udzielać będzie indywidualnych konsultacji, podczas których każda zainteresowana osoba będzie mogła:

  • dowiedzieć się o dostępnych programach dofinansowań do wymiany źródła ciepła, termomodernizacji budynku lub instalacji paneli fotowoltaicznych.
  • wspólnie z Ekodoradcą wypełnić wnioski do programów takich jak: „Czyste Powietrze”, „Mój Prąd”, „Moje Ciepło” oraz inne.
  • zyskać wiedzę na temat podnoszenia efektywności energetycznej budynku oraz optymalnego doboru źródła ciepła.
  • zapoznać się z kluczowymi aspektami uchwały antysmogowej.

Udział w dyżurze jest bezpłatny i otwarty dla wszystkich zainteresowanych. Konsultacje będą prowadzone przez Ekodoradcę Subregionalnego Związku Gmin i Powiatów Subregionu Centralnego Województwa Śląskiego w ramach projektu LIFE „Śląskie. Przywracamy błękit”.

Serdecznie zapraszamy do udziału!




10 firm zainteresowanych montażem fotowoltaiki na bazie PKM Katowice

W Katowicach coraz bliżej realizacji kolejnej ekologicznej inwestycji. PKM Katowice otworzył oferty w przetargu na montaż instalacji fotowoltaicznej na dachu zajezdni przy ul. Mickiewicza 59. Do przetargu zgłosiło się 10 firm chcących realizować ten projekt. Dzięki niemu część prądu, która jest niezbędna do funkcjonowania bazy, będzie pochodziła z ekologicznego źródła.

– PKM Katowice to nie tylko wożące mieszkańców autobusy i ich kierowcy, ale również zaplecze techniczne. Jeśli chodzi o autobusy to normę EURO 6 spełnia już ponad 50% pojazdów, a normę EEV 1/4 pojazdów. W ostatnich latach flota PKM-u wzbogaciła się m.in. o autobusy hybrydowe oraz na gaz CNG. Natomiast na początku lutego spółka zawarła umowę o wartości 117 mln zł na dostarczenie do połowy przyszłego roku 30 nowych autobusów elektrycznych. To ważne, bo nowoczesne i wygodne pojazdy mogą mieć wpływ na decyzje mieszkańców dotyczące wyboru środka lokomocji – mówi Marcin Krupa, prezydent Katowic. – Od 2019 r. PKM Katowice ma w swojej flocie autobusy o napędzie elektrycznym, których obecnie jest 28 i m.in. do ich ładowania będzie wykorzystywany prąd z instalacji, która w wyniku zbliżającego się do rozstrzygnięcia przetargu zostanie zamontowana na dachu zajezdni – dodaje prezydent.

Fotowoltaika – inwestycja w nowoczesny transport

Najniższa oferta jaka wpłynęła w ramach przetargu na montaż ponad 1 tys. paneli fotowoltaicznych na dachu zajezdni PKM Katowice zlokalizowanej przy ul. Mickiewicza 59 wynosi 3,3 mln zł. Najwyższa oferta opiewa na 8,4 mln zł, podczas gdy PKM planował przeznaczyć na projekt nieco ponad 5,3 mln zł. 8 spośród 10 złożonych w przetargu propozycji mieści się w tym budżecie. Na wybór oferty wpływ będzie miała ocena złożonych ofert pod kątem zaproponowanej ceny oraz właściwości techniczno-eksploatacyjnych zaproponowanej instalacji.

– Wchodzimy w kluczową fazę projektu, czyli wybór wykonawcy, który będzie odpowiadał za montaż paneli fotowoltaicznych. Jako jeden z największych przewoźników na Śląsku stawiamy na innowacyjne technologie, które nie tylko usprawnią transport, ale również będą korzystne dla środowiska – podkreśla Roman Urbańczyk, prezes PKM Katowice. Po przeanalizowaniu ofert przez komisję przetargową wybrany zostanie wykonawca, który na realizację zadania będzie miał 7 miesięcy od momentu podpisania umowy. Oznacza to, że montaż paneli powinien zakończyć się jeszcze w tym roku.

Imponująca skala projektu

Przetarg zakłada montaż 1041 sztuk paneli fotowoltaicznych. Ich moc szczytowa ma wynosić ok. 400 kW, a szacunkowa produkcja roczna ponad 465 MWh. Panele będą wykonane ze szkła hartowanego z powłoką antyrefleksyjną. Pojedynczy panel będzie miał prawie 2 m długości, ponad 1 m szerokości i wagę blisko 25 kg.

Panele zostaną zamontowane na dachu zajezdni i budynków warsztatowych. Łącznie mają zająć powierzchnię prawie 2 250 m2, czyli tyle, ile mniej więcej 11 standardowych kortów tenisowych. Oprócz tego wykonawca ma dostarczyć także magazyn energii, którego pojemność będzie wynosić do 900 kW, wyposażony m.in. w zasobnik energii, transformator, a także system sterowania, wykrywania i gaszenia ewentualnego pożaru oraz klimatyzacji.  Po podpisaniu umowy wykonawca będzie miał 7 miesięcy na realizację zadania.

Inwestycja z dofinansowaniem zewnętrznym

PKM Katowice Sp. z o.o. podpisał umowę z Urzędem Marszałkowskim na dofinansowanie realizacji projektu „Budowa instalacji fotowoltaicznej wraz z magazynem energii elektrycznej oraz zastosowanie kolektorów słonecznych na potrzeby PKM Katowice Sp. z o.o.” w ramach programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027 (Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji). Umowa zakłada dofinansowanie zadania w kwocie ponad 2,2 mln zł.

Coraz więcej ekologicznej energii w Katowicach

W styczniu 2023 r., z inicjatywy miasta Katowice, Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej S.A. i Katowickich Inwestycji S.A. założony został Katowicki Klaster Energii. Utworzono go w celu zwiększenia poziomu samowystarczalności energetycznej poprzez dostęp do stabilnych i zeroemisyjnych źródeł energii, a tym samym do ograniczenia emisji zanieczyszczeń. Oprócz założycieli w klastrze są spółki miejskie: MPGK, PKM Katowice i Katowickie Towarzystwo Budownictwa Społecznego.

Pod koniec 2023 r. uruchomiona została farma fotowoltaiczna na terenie MPGK przy ul. Żwirowej – to ponad 2 tys. sztuk paneli zamontowanych na nieczynnej kwaterze składowiska odpadów. Produkowany prąd jest wykorzystywany przez znajdujący się niedaleko Zakład Odzysku i Unieszkodliwiania Odpadów. W 2024 r. instalacja wyprodukowała ponad 1250 MWh energii. Koszt tej inwestycji wyniósł nieco ponad 4,6 mln zł. Natomiast w ubiegłym roku na pięciu budynkach katowickich Ochotniczych Straży Pożarnych, które znajdują się w zasobie KZGM zamontowanych zostało łącznie 219 paneli fotowoltaicznych – koszt tej inwestycji wyniósł 310 tys. zł.

Źródło i foto: UM Katowice




Budowa farmy fotowoltaicznej w Siemianowicach Śląskich I

Gmina Siemianowice Śląskie uzyskała dotację z Unii Europejskiej na projekt „Budowa farmy fotowoltaicznej w Siemianowicach Śląskich I”

W ramach projektu planujemy kompleksową budowę farmy fotowoltaicznej o mocy niespełna 1MW w rejonie ul. Henryka Krupanka i Zachodniej. Instalacja fotowoltaiczna będzie funkcjonowała z przeznaczeniem wyprodukowanej energii elektrycznej w całości na zasilanie oświetlenia miejskiego. Dodatkowym usprawnieniem funkcjonowania instalacji fotowoltaicznych w infrastrukturze publicznej, będzie zastosowanie w projekcie systemu zarządzania energią oraz systemu monitorowania produkcji energii, a także montaż magazynu energii.

Celem głównym zadania jest podniesienie poziomu produkcji energii ze źródeł odnawialnych i ograniczenie niskiej emisji na terenie miasta.

Projekt skierowany jest głównie do mieszkańców Siemianowic Śląskich.

Wartość projektu: 5 367 977,07 zł

Wysokość wkładu z Funduszy Europejskich: 4 025 982,80 zł

foto: freepik.com

Źródło: UM Siemianowice Śląskie




Projekt budowy kolektorów słonecznych i kotłów na biomasę w Gminie Siewierz

Informujemy, że w związku z pozyskaniem dodatkowych środków w ramach mechanizmu REACT-EU Zarząd Województwa Śląskiego w dniu 25 stycznia 2022 r. dokonał wyboru do dofinansowania projektu pn. Budowa kolektorów słonecznych i kotłów na biomasę na terenie Gmin Koziegłowy i Siewierz celem poprawy jakości powietrza poprzez zwiększenie udziału OZE w wytwarzaniu energii.

Całkowita wartość projektu dla obu gmin wynosi 18.669.681,00 zł z czego wartość zadania Gminy Siewierz to 6.025.038,00 zł a dofinansowanie ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego stanowi 5.114.247,70 zł.

Celem głównym projektu jest poprawa efektywności energetycznej budynków i wzrost produkcji energii cieplnej ze źródeł odnawialnych w gminach: Koziegłowy i Siewierz, a w konsekwencji zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery, w tym CO2 i pyłu PM10.

W ramach zadania na terenie Gminy Siewierz powstanie 412 szt. instalacji kolektorów słonecznych do ciepłej wody użytkowej (c.w.u.) i 6 szt. kotłów na biomasę (pellet).

Ilość instalacji jest wynikiem złożonych przez mieszkańców deklaracji uczestnictwa w projekcie w latach 2017 i 2018. Tym samym podstawowa lista uczestników projektu jest już zamknięta.

Z osobami znajdującymi się na podstawowej liście uczestników projektu będziemy się kontaktować telefonicznie celem ustalenia terminu na podpisanie umowy na montaż instalacji odnawialnych źródeł energii.

Przed podpisaniem umowy będzie weryfikowana liczba osób zamieszkujących w danym budynku na podstawie zgłoszonej ilości osób w tzw. deklaracji śmieciowej oraz czy są uregulowane wszystkie zobowiązania finansowe na rzecz gminy.

Budynek, w którym będą montowane instalacje musi być zamieszkały w sposób ciągły przez cały rok.

Jednocześnie informujemy, że w chwili obecnej nie przyjmujemy nowych zgłoszeń do udziału w projekcie. Z dodatkowych deklaracji, które wpłynęły od mieszkańców poza wskazanym terminem naboru uczestników została utworzona lista rezerwowa. Zostanie ona uruchomiona w chwili kiedy osoby znajdujące się na liście podstawowej zrezygnuj z montażu instalacji odnawialnych źródeł energii.

Źródło: UM Siewierz




Największa w Polsce farma fotowoltaiczna ma powstać w Mysłowicach

Inwestycja firmy TAURON powstanie w dzielnicy Dziećkowice. Farma zostanie zlokalizowana na zrekultywowanym składowisku odpadów paleniskowych – terenach poprzemysłowych, którym przywracana jest funkcja gospodarcza.
W pierwszym etapie do eksploatacji oddanych zostanie 37 MW, drugi etap przewiduje budowę instalacji o mocy około 60 MW. Realizacja pierwszego etapu rozpocznie się już w pierwszym kwartale br. Przekazanie instalacji do eksploatacji nastąpi w połowie 2023 r. Inwestycja będzie realizowana dzięki środkom pozyskanym z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
W konferencji udział wzięli: Artur Michałowski, Prezes TAURON Polska Energia, Artur Michalski, Prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, Dariusz Wójtowicz, Prezydent Miasta Mysłowice oraz Sebastian Gola, Prezes TAURON Wytwarzanie.
Źródło: UM Mysłowice



Psary otrzymają ponad 180 tys. zł na OZE!

Pod koniec grudnia Urząd Marszałkowski opublikował zaktualizowaną listę projektów, które otrzymają unijne dofinansowanie na montaż odnawialnych źródeł energii w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych. Wniosek Gminy Psary, który do tej pory znajdował się na liście rezerwowej otrzyma ponad 180 tys. zł na montaż instalacji fotowoltaicznych na budynkach użyteczności publicznej.

Gmina otrzyma dofinansowanie do projektu „Instalacje systemów OZE w budynkach użyteczności publicznej w Gminie Psary”. Wspomniany projekt przewiduje montaż 4 kompletnych instalacji fotowoltaicznych, obejmujących: panele PV monokrystaliczne, inwertery, rozdzielnicę elektryczną oraz połączenia elektryczne i komunikacyjne na Ośrodku Kultury w Sarnowie, Ośrodku Kultury i OSP w Dąbiu oraz na budynkach Gminnej Biblioteki Publicznej i OSP w Psarach. Szacowany koszt przedsięwzięcia wyniesie 223 514,62 zł, a kwota pozyskanego dofinansowania sięga 186 079,53 zł.

Planowana inwestycja służyć będzie produkcji energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii na potrzeby własne budynków użyteczności publicznej w naszej gminie. Przedsięwzięcie pozwoli obniżyć koszty związane z opłatami za energię elektryczną, co jest szczególnie ważne przy rosnących cenach za prąd. Ponadto przyczyni się do redukcji emisji do atmosfery dwutlenku węgla i innych szkodliwych gazów, czyli ograniczenia niskiej emisji.

Źródło: UG Psary




Ekoprąd dla rudzkich wodociągów

Największa instalacja fotowoltaiczna znajdująca się na miejskich obiektach w Rudzie Śląskiej produkuje już prąd. Blisko 900 modułów zainstalowanych zostało na terenie oczyszczalni ścieków „Halemba-Centrum” oraz na dachu budynku dyrekcji rudzkich wodociągów. Dzięki tej najnowszej inwestycji rudzka spółka wodociągowa zaoszczędzi rocznie ok. 80 tys. zł na zakupie prądu. Inwestycję udało się zrealizować dzięki środkom pozyskanym z Unii Europejskiej.

– To oczywiście dobra wiadomość w obliczu ciągle rosnących kosztów zakupu energii elektrycznej. Jednak zaoszczędzona kwota jest i tak tylko niewielką częścią tego, ile rudzkie wodociągi przeznaczają środków na zakup energii elektrycznej w ciągu roku. Sama tylko oczyszczalnia „Halemba-Centrum” generuje koszty związane z zużyciem prądu na poziomie 800 tys. zł rocznie – podkreśla prezydent Grażyna Dziedzic.

Najnowsza inwestycja z zakresu OZE zrealizowana w Rudzie Śląskiej obejmowała wykonanie dwóch instalacji: na dachu budynku dyrekcji PWiK oraz na zadaszeniu poletka osadowego oczyszczalni ścieków „Halemba-Centrum”. Instalacje składają się w sumie z 888 paneli słonecznych o łącznej mocy prawie 240 kWp. 740 modułów zainstalowanych zostało na terenie oczyszczalni, natomiast pozostałych 148 na budynku dyrekcji. Szacuje się, że dzięki nim spółka będzie mogła uzyskać spadek zapotrzebowania na energię elektryczną z dotychczasowego źródła o blisko 200 MWh w skali roku.

Oczyszczalnia Halemba
Oczyszczalnia Halemba
Panele fotowoltaiczne na dachu
Panele fotowoltaiczne na dachu

– Instalacja już działa i produkuje już prąd. Cała wytworzona energia elektryczna zostanie w całości zużyta przez urządzenia przedsiębiorstwa, przyczyniając się do większej niezależności energetycznej naszej firmy – wskazuje Grzegorz Rybka, prezes Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Rudzie Śląskiej.

Wartość inwestycji wyniosła ok. 1,2 mln zł, z czego w przybliżeniu połowę pokryje dofinansowanie unijne. – Przy tego typu inwestycjach wykorzystujemy fundusze zewnętrzne. W ostatnich kilku latach w Rudzie Śląskiej zrealizowaliśmy kilkanaście takich inwestycji. Łącznie z instalacjami PWiK jest to już blisko 2 000 modułów fotowoltaicznych, które są w stanie wyprodukować ponad 400 MWh energii elektrycznej rocznie. Pozwala to na oszczędności w skali roku na poziomie ponad 180 tys. zł – wylicza wiceprezydent Michał Pierończyk.

Od 2015 r. instalacja fotowoltaiczna funkcjonuje na terenie basenu letniego. W 2016 r. roku instalacje fotowoltaiczne powstały dla trzech obiektów sportowych – basenu krytego przy ul. Chryzantem w Rudzie, basenu krytego przy ul. Pokoju w Nowym Bytomiu i hali sportowej w Orzegowie. Dodatkowo instalacje OZE produkujące prąd z energii słonecznej zostały zamontowane na dachu termomodernizowanych placówek oświatowych, a konkretnie Miejskiego Przedszkola nr 43 oraz Szkoły Podstawowej nr 11. Moduły fotowoltaiczne zainstalowane zostały również w ramach termomodernizacji budynku przychodni rejonowej przy ul. Siekiela.

Od 2018 r. ponad 130 modułów fotowoltaicznych produkuje ekoprąd z energii słonecznej w dwóch budynkach Urzędu Miasta oraz budynku Straży Miejskiej w Rudzie Śląskiej. Kolejne instalacje fotowoltaiczne powstały w 2018 r. w ramach termomodernizacji budynków dwóch placówek oświatowych – Szkoły Podstawowej nr 13 oraz Szkoły Podstawowej nr 16 /budynek dawnego Gimnazjum nr 7/. Ponadto panele fotowoltaiczne zainstalowane zostały na dachu budynku MOPS przy ul. Markowej.

Ponadto miasto już dwukrotnie pozyskało środki unijne na dofinansowanie do instalacji OZE w budownictwie jednorodzinnym. Łącznie ponad 4,3 mln zł. W ramach tego przedsięwzięcia uczestnicy projektu pokrywali koszty jedynie 15 proc. wartości netto całej instalacji oraz wartość wynoszącego 8 proc. podatku VAT za usługę montażu instalacji na dachu budynku mieszkalnego lub 23 proc. w przypadku instalacji na budynku gospodarczym lub na gruncie. W pierwszym etapie projektu w 2018 r. instalacje OZE zamontowano w 51 budynkach. W tym roku zakończono realizację drugiego etapu, obejmującego 172 budynki.

Źródło: UM Ruda Śląska




Instalacja fotowoltaiczna także dla oczyszczalni ścieków w Świerklańcu

Dobiega końca budowa instalacji fotowoltaicznej na potrzeby oczyszczalni ścieków w Świerklańcu. Warta niemal 190 tys. złotych instalacja, która składa się z 151 paneli o mocy 330 Wp każdy, została posadowiona na gruncie obok oczyszczalni.

Dzięki instalacji fotowoltaicznej energia promieniowania słonecznego będzie pokrywała częściowe zapotrzebowanie na energię elektryczną oczyszczalni. Moc instalacji wynosi 49,83 kWp. Wykonawcą inwestycji jest firma Eko-Solar z Namysłowa, która złożyła najkorzystniejszą ofertę w przetargu. Montaż fotowoltaiki dla oczyszczalni przyczyni się do dużych oszczędności. Do świerklanieckiej oczyszczalni w kolejnych latach zostaną doprowadzone ścieki z budowanej na terenie gminy kanalizacji. Oczyszczalnia będzie pracować, wykorzystując coraz to większy procent swoich „mocy przerobowych”. Dzięki inwestycji, jaką jest budowa instalacji fotowoltaicznej rachunki za prąd będą o wiele niższe.

Budowa instalacji fotowoltaicznej przy oczyszczalni to także kolejny krok gminy Świerklaniec w realizacji polityki proekologicznej. Pod koniec 2019 roku podobne instalacje pojawiły się na budynkach Urzędu Gminy Świerklaniec przy ul. Młyńskiej, szkoły podstawowej przy ul. Młyńskiej i Źródlanej w Świerklańcu oraz szkoły podstawowej w Nakle Śląskim.
Projekt pod nazwą „Budowa instalacji fotowoltaicznej na terenie gminnej oczyszczalni ścieków przy ul. Wiosennej w Świerkańcu” dofinansowany jest w kwocie 164 552,00 zł ze środków Gornośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii w ramach: Programu działań na rzecz ograniczenia niskiej emisji w roku 2020.

Źródło: UM Świerklaniec




Pozyskamy energię ze słońca

W Gliwicach powstała jedna z największych miejskich instalacji fotowoltaicznych. Na dachach dwóch siedzib Urzędu Miejskiego – przy ul. Zwycięstwa 21 i ul. Jasnej 31A – zamontowano w sumie 260 paneli fotowoltaicznych. Pozyskana z nich energia pokryje znaczą część zapotrzebowania tych budynków na prąd, co korzystnie wpłynie zarówno na  środowisko, jak i na miejski budżet.

Fotowoltaika jest ekologiczna i ekonomiczna. Panele wytwarzają darmowy prąd, nie emitują zanieczyszczeń i można je poddać recyklingowi, a pozyskiwanie przez nie energii nie generuje hałasu.

– Instalacja fotowoltaiczna na dachu głównej siedziby UM będzie pozyskiwała energię o łącznej mocy 49,6 kW, a przy ul. Jasnej 31A – o mocy 31 kW. Pokryje to część zapotrzebowania budynków urzędu i przełoży się na obniżenie bieżących kosztów zakupu i dystrybucji energii elektrycznej – zauważa Aleksandra Janik-Gajówka, naczelnik Wydziału Organizacyjnego Urzędu Miejskiego w Gliwicach. – Równie istotny jest aspekt ekologiczny. Pozyskiwanie energii wytworzonej przez panele fotowoltaiczne korzystnie wpłynie na jakość powietrza w Gliwicach. Wyliczenia wskazują, że uruchomienie instalacji powinno ograniczyć emisję pyłowo-gazową do atmosfery rocznie o około 58 ton dwutlenku węgla i około 2900 gram pyłu zawieszonego PM10 – dodaje.

Na realizację tej inwestycji miasto pozyskało środki  z budżetu Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2014–2020 (EFRR-ZIT). Zawarta w grudniu 2019 roku umowa przewiduje dofinansowanie zadania na poziomie 85% wydatków kwalifikowanych. Zrealizowała je firma EKO-SOLAR  Sp. z o.o., z którą miasto w marcu br. podpisało umowę na zaprojektowanie i wykonanie instalacji. Wartość umowy opiewała na kwotę 401 022,96 zł brutto.

Źródło: UM Gliwice




Siedem placówek oświatowych ze słoneczną energią

Jednym z wielu działań gminy Siemianowice Śląskie na rzecz walki z niską emisją jest wprowadzenie nowoczesnych rozwiązań, wykorzystujących odnawialne źródła energii. W związku z tym, po wyborze wykonawcy i podpisaniu z nim umowy, rozpocznie się realizacja zadania pn. „Wykonanie instalacji fotowoltaicznych w budynkach jednostek oświatowych”, obejmująca montaż paneli fotowoltaicznych na dachu Liceum Ogólnokształcącego nr 2, Szkoły Podstawowej nr 4, Szkoły Podstawowej nr 1, Żłobka Miejskiego, Szkoły Podstawowej nr 6, Młodzieżowego Domu Kultury JORDAN i Zespołu Szkół Specjalnych.

Jak informuje Wydział Inwestycji, instalacje pracować będą w systemie on-grid, co oznacza, że wyprodukowana przez nie nadwyżka energii oddawana będzie do sieci i bilansowana w skali roku. Dzięki temu instalacje będą generować realne oszczędności w rozliczeniach z dostawcą energii elektrycznej. Ponadto poprzez zastosowanie technologii fotowoltaicznej zostanie ograniczona emisja dwutlenku węgla oraz pyłu PM 10 do atmosfery. 

Inwestycja przeprowadzona będzie w ramach „Programu działań na rzecz ograniczenia niskiej emisji” i zostanie dofinansowana przy pomocy dotacji celowej, otrzymanej z budżetu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, która pokryje 85% kosztów zadania.

Źródło: UM Siemianowice Śląskie/ autor: Dagmara Brudek-Schulz