{"id":11715,"date":"2019-08-09T19:36:00","date_gmt":"2019-08-09T17:36:00","guid":{"rendered":"https:\/\/wpgzm.dev.euvic.pl\/?p=11715"},"modified":"2019-09-09T13:29:08","modified_gmt":"2019-09-09T11:29:08","slug":"ruda-slaska-uczci-100-rocznice-i-powstania-slaskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/de\/2019\/08\/09\/ruda-slaska-uczci-100-rocznice-i-powstania-slaskiego\/","title":{"rendered":"Ruda \u015al\u0105ska uczci 100. rocznic\u0119 I Powstania \u015al\u0105skiego"},"content":{"rendered":"
<\/i><\/a><\/div>
<\/i><\/a><\/div>
<\/i><\/a><\/div>\"image_pdf\"<\/a>\"image_print\"<\/a><\/div><\/div>
\"image_pdf\"<\/a>\"image_print\"<\/a><\/div>\n

W tym roku przypada 100. rocznica I Powstania \u015al\u0105skiego. Rudzkie uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105ce t\u0119 donios\u0142\u0105 dat\u0119 zostan\u0105 zorganizowane 17 sierpnia w Orzegowie. Odb\u0119dzie si\u0119 tam uroczysta msza \u015bw. w intencji Ojczyzny i mieszka\u0144c\u00f3w, apel poleg\u0142ych pod pomnikiem, a tak\u017ce piknik patriotyczny z wyst\u0119pem zespo\u0142u \u201eFanga\u201d i Grzegorza Poloczka. Dodatkow\u0105 atrakcj\u0105 b\u0119dzie hitoryczna gra miejska dla ca\u0142ych rodzin, kt\u00f3ra zostanie rozegrana na terenie Goduli i Orzegowa, a tak\u017ce bia\u0142o-czerowne warsztaty. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Obchody rozpoczn\u0105 si\u0119 o godz. 14.30 gr\u0105 miejsk\u0105. Uczestnicy b\u0119d\u0105 rywalizowa\u0107 na \u015bcie\u017ckach, kt\u00f3re przemierzali rudzcy powsta\u0144cy. Zmagania rozpoczn\u0105 si\u0119 na placu Niepodleg\u0142o\u015bci w Goduli. To wla\u015bnie tam sto lat temu zebrali si\u0119 orzegowscy i godulscy powsta\u0144cy i czekali na rozkaz rozpocz\u0119cia walki. Dru\u017cyny powinny liczy\u0107 3-5 os\u00f3b (min. 1 osoba pe\u0142noletnia, min. 2 dzieci). Ka\u017cdy patrol musi by\u0107 wyposa\u017cony w przynajmniej jeden telefon z dost\u0119pem do internetu (przy starcie b\u0119dzie pobierana aplikacja), a co najmniej jedna z os\u00f3b ze sk\u0142adu musi mie\u0107 konto osobiste na Facebooku. Dru\u017cyny b\u0119d\u0105 wykonywa\u0107 r\u00f3\u017cne zadania, wi\u0119c warto ubra\u0107 si\u0119 w wygodny str\u00f3j, a tak\u017ce zabra\u0107 ze sob\u0105 d\u0142ugopis. Zg\u0142oszenie do gry nale\u017cy wys\u0142a\u0107 na adres: gra.miejska.ruda@gmail.com z tematem \u201eGra miejska\u201d do  14 sierpnia do godz. 23:59. Szczeg\u00f3\u0142owy regulamin jest dost\u0119pny na stronie www.rudaslaska.pl.<\/p>\n\n\n\n

Od godz. 16.00 rozpocznie si\u0119 piknik Orzegowie. Na rynku (przy ulicy Czapli) wyst\u0105pi zesp\u00f3\u0142 \u201eFanga\u201d. Odb\u0119d\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wyj\u0105tkowe, bo bia\u0142o-czerwone warsztaty z Muzeum Miejskim im. Maksymiliana Chroboka. Na godz. 17.15 przewidziano wr\u0119czenie nagr\u00f3d uczestnikom gry miejskiej. Z kolei o godz. 17.30 ze swoim recitalem wyst\u0105pi Grzegorz Poloczek. G\u0142\u00f3wn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 obchod\u00f3w b\u0119dzie uroczysta msza \u015bw. o godz. 18:00 w orzegowskim ko\u015bciele parafialnym p.w. \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a oraz apel poleg\u0142ych pod pomnikiem Obro\u0144c\u00f3w Ojczyzny przy ul. kard. A. Hlonda.<\/p>\n\n\n\n

Przypomnijmy, \u017ce powstanie by\u0142o nast\u0119pstwem strajku ok. 140 tys. robotnik\u00f3w, kt\u00f3rzy domagali si\u0119 m.in. niedopuszczania do pracy cz\u0142onk\u00f3w boj\u00f3wek niemieckich oraz odwo\u0142ania stanu obl\u0119\u017cenia. 15 sierpnia w kopalni \u201eMys\u0142owice\u201d oddzia\u0142 Grenzschutzu otworzy\u0142 ogie\u0144 do protestuj\u0105cych wraz z rodzinami robotnik\u00f3w. Zgin\u0119\u0142o siedmiu g\u00f3rnik\u00f3w, dwie kobiety i 13-letni ch\u0142opiec. Walki powsta\u0144cze w kr\u00f3tkim czasie obj\u0119\u0142y powiaty pszczy\u0144ski, rybnicki czy katowicki oraz te, w kt\u00f3rych by\u0142 spory odsetek ludno\u015bci polskoj\u0119zycznej.<\/p>\n\n\n\n

16 sierpnia 1919 roku wieczorem miejscowi dow\u00f3dcy otrzymali rozkaz do rozpocz\u0119cia walki. W nocy z 17 na 18 sierpnia na terenie Orzegowa dosz\u0142o do walk, podczas kt\u00f3rych powsta\u0144cy opanowali ratusz, zabrali znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 tam bro\u0144 i obsadzili najwa\u017cniejsze punkty strategiczne Orzegowa. Po kr\u00f3tkiej, lecz bardzo zaci\u0119tej walce, Polakom podda\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c stacjonuj\u0105cy w Domu G\u00f3rnika oddzia\u0142 Grenzschutzu. Orzeg\u00f3w by\u0142 wolny. Jednak 18 sierpnia 1919 roku w godzinach popo\u0142udniowych od strony Bobrka i Szombierek Niemcy skoncentrowali kontratak. Obrona Orzegowa wytrzyma\u0142a do godziny 18.00, kiedy powsta\u0144cy musieli si\u0119 wycofa\u0107 ze wzgl\u0119du na brak amunicji.<\/p>\n\n\n\n

W s\u0105siedniej Goduli walki rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w nocy z 17 na 18 sierpnia 1919 roku. Oddzia\u0142 powsta\u0144czy stoczy\u0142 zwyci\u0119sk\u0105 walk\u0119 z oddzia\u0142em Grenzschutzu, kt\u00f3ry zbli\u017cy\u0142 si\u0119 od strony Chebzia. Nazajutrz Niemcy zaatakowali ze zdwojon\u0105 si\u0142\u0105 od strony Chebzia, Lipin i Orzegowa. Powsta\u0144cy musieli si\u0119 wycofa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Dzia\u0142ania mia\u0142y miejsce r\u00f3wnie\u017c w Wirku i Nowym Bytomiu (Friedensh\u00fctte), gdzie dosz\u0142o do strzelaniny mi\u0119dzy powsta\u0144cami a Grenzschutzem. Warto r\u00f3wnie\u017c doda\u0107, \u017ce w trakcie powstania strajkowali pracownicy kopalni w Bielszowicach. Protestowali przeciw zatrudnianiu by\u0142ych ochotnik\u00f3w Grenzschutzu. Wa\u017cn\u0105 baz\u0105 rekrutacyjn\u0105 dla oddzia\u0142\u00f3w powsta\u0144czych stanowi\u0142y r\u00f3wnie\u017c oddzia\u0142y ochotniczej i kopalnianej stra\u017cy po\u017carnej.<\/p>\n\n\n\n

Niestety, po pocz\u0105tkowych sukcesach powsta\u0144c\u00f3w, niemiecki Grenzschutz sprowadzi\u0142 posi\u0142ki. Ze wzgl\u0119du na beznadziejne po\u0142o\u017cenie oddzia\u0142\u00f3w powsta\u0144czych oraz wzrastaj\u0105ce represje ze strony w\u0142adz niemieckich 24 sierpnia 1919 roku Alfons Zgrzebniok wyda\u0142 rozkaz zaprzestania walk.<\/p>\n\n\n\n

Szacuje si\u0119, \u017ce w I Powstaniu \u015al\u0105skim wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 od 12 do 15 tys. \u015al\u0105zak\u00f3w, a w walkach zgin\u0119\u0142o 477 os\u00f3b. Powo\u0142ana pod naciskiem mi\u0119dzynarodowej opinii komisja ustali\u0142a \u0142\u0105czn\u0105 liczb\u0119 2500 poleg\u0142ych, rozstrzelanych i powieszonych Polak\u00f3w. Po zako\u0144czeniu walk ponad 9 tys. powsta\u0144c\u00f3w schroni\u0142o si\u0119 w Polsce. Razem z rodzinami i innymi zagro\u017conymi aresztowaniami osobami, liczba uchod\u017ac\u00f3w przekroczy\u0142a 22 tys. os\u00f3b. Mimo brutalnego st\u0142umienia zrywu powsta\u0144czego walka o po\u0142\u0105czenie z Polsk\u0105 nie usta\u0142a. Dzia\u0142ania przyspieszy\u0142y ustalenie plebiscytu, ale te\u017c by\u0142 to czas wzmo\u017conego terroru boj\u00f3wek niemieckich.<\/p>\n\n\n\n

W 1920 roku wybuch\u0142o II Powstanie \u015al\u0105skie, dzi\u0119ki kt\u00f3remu nast\u0105pi\u0142a likwidacja policji niemieckiej (tzw. Sipo), utworzono parytetyczn\u0105 policj\u0119 plebiscytow\u0105 oraz wprowadzono szereg postulat\u00f3w zmierzaj\u0105cych do r\u00f3wnouprawnienia Polak\u00f3w z Niemcami. Plebiscyt odby\u0142 si\u0119 20 marca 1921 roku, jednak niesprawiedliwy podzia\u0142 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska zaproponowany przez delegat\u00f3w pochodz\u0105cych z W\u0142och i Anglii wywo\u0142a\u0142 III Powstanie \u015al\u0105skie, kt\u00f3re wybuch\u0142o 3 maja 1921 roku. Dzi\u0119ki tej akcji zbrojnej do Polski przy\u0142\u0105czono ok. 1\/3 terytorium spornego. Warto doda\u0107, \u017ce sztab grupy \u201eWsch\u00f3d\u201d, kt\u00f3ra liczy\u0142a ok. 16 tys. \u017co\u0142nierzy, mie\u015bci\u0142 si\u0119 w Bielszowicach.<\/p>\n\n\n\n