Koniec ery kopciuchów w Gliwicach. Co muszą wiedzieć mieszkańcy

Zmiana ogrzewania w Gliwicach wchodzi w decydującą fazę. Uchwała antysmogowa dla województwa śląskiego, przyjęta kilka lat temu, dziś przestaje być zapowiedzią – staje się codziennością. Od 1 stycznia 2026 r. nie wolno już użytkować tzw. kopciuchów, czyli kotłów pozaklasowych. Z kolei czas na eksploatację kotłów klasy 3 i 4 (według normy PN-EN 303-5:2012) mija 31 grudnia 2027 r. To jasny sygnał, że era najbardziej emisyjnych źródeł ciepła dobiega końca – a wraz z nią zmienia się jakość powietrza, którym oddychamy.

Dla wielu mieszkańców oznacza to konieczność podjęcia decyzji, ale nie wszyscy są w tej samej sytuacji.

Jeśli w domu działa kocioł pozaklasowy (tzw. kopciuch), jego użytkowanie od 1 stycznia 2026 r. jest nielegalne – urządzenie musi zostać trwale wyłączone z eksploatacji. W przypadku kotłów klasy 3 lub 4 można z nich korzystać jeszcze do końca 2027 roku, jednak to ostatni moment, by spokojnie zaplanować wymianę i skorzystać z dostępnego wsparcia finansowego.

Dobrą wiadomością jest to, że osoby korzystające z kotłów klasy 5, pomp ciepła, ogrzewania gazowego, elektrycznego lub ciepłowniczego już dziś spełniają wymogi uchwały antysmogowej i nie muszą nic zmieniać.

Osobną kategorią są kominki i tzw. kozy. Mogą być użytkowane wyłącznie wtedy, gdy spełniają wymagania ekoprojektu (Ecodesign), osiągają sprawność cieplną co najmniej 80% albo są wyposażone w filtr redukujący emisję pyłu do poziomu określonego w przepisach.

Jak sprawdzić, jaką klasę ma kocioł lub kominek?

Weryfikację warto zacząć od rzeczy najprostszych. Tabliczka znamionowa na urządzeniu często zawiera informacje o klasie, producencie i modelu. Pomocna będzie także dokumentacja techniczna – w przypadku kotłów wskazuje klasę, a przy kominkach potwierdza zgodność z ekoprojektem lub odpowiednią sprawność.

Jeśli dokumentów brakuje, znaczenie ma również rok produkcji. Wkłady kominkowe sprzed 2015 roku bardzo często nie spełniają obecnych norm emisyjnych. Gdy nie da się jednoznacznie potwierdzić parametrów urządzenia, należy przyjąć, że nie spełnia ono wymagań uchwały, co oznacza konieczność jego wymiany lub trwałego wyłączenia.

Jakie wsparcie finansowe jest dostępne?

Miasto Gliwice aktywnie wspiera mieszkańców w wymianie nieekologicznych źródeł ciepła. Dostępne są dwa główne źródła dofinansowania, które różnią się zasadami.

Dotacje z budżetu Miasta Gliwice mają charakter refundacji – wniosek składa się po zakończeniu inwestycji (nie później niż do końca roku następującego po jej odbiorze). Wsparcie obejmuje wymianę w mieszkaniu lub domu nieekologicznego ogrzewania węglowego na gazowe, elektryczne, olejowe lub ciepłownicze oraz montaż odnawialnych źródeł energii, takich jak pompy ciepła, kotły na pellet (biomasę) czy kolektory słoneczne.

Drugą ścieżką jest ogólnopolski Program „Czyste Powietrze”, realizowany przez WFOŚiGW. Skierowany jest wyłącznie do właścicieli i współwłaścicieli domów jednorodzinnych (co najmniej od 3 lat, z wyjątkiem spadków), z założeniem, że w budynku dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych. „Czyste Powietrze” obejmuje nie tylko wymianę źródeł ciepła na ekologiczne, instalację centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej, ale także termomodernizację budynków i instalację OZE. W tym przypadku konieczny jest audyt energetyczny przed rozpoczęciem inwestycji oraz świadectwo charakterystyki energetycznej po jej zakończeniu.

Gdzie uzyskać pomoc?

Mieszkańcy nie są z tym procesem zostawieni sami. W Urzędzie Miejskim w Gliwicach przy ul. Zwycięstwa 21 działa Gliwicki Punkt Programu „Czyste Powietrze”, czynny:

• w poniedziałki, środy, piątki: 8.30–10.30,

• we wtorki: 13.00–15.00,

• w czwartki: 14.00–16.00.

Dodatkowe wsparcie oferuje gliwicki ekodoradca w ramach projektu LIFE „Śląskie. Przywracamy błękit”, który pomaga dobrać program, przygotować dokumenty i wyjaśnić obowiązki wynikające z uchwały antysmogowej. Kontakt: tel. 32/238-55-26. Aktualne informacje dostępne są także na miejskiej stronie gliwice.eu w sekcji aktualności „Zielone Gliwice”.

Koniec ery kopciuchów to nie tylko wymóg prawny, ale realna inwestycja w zdrowie, komfort życia i czystsze powietrze w mieście. Im wcześniej zaplanowana zmiana, tym więcej spokoju – i większa szansa na skorzystanie z dostępnej pomocy.

Źródło: UM Gliwice (kik/ŚR)