1

Zapraszamy na Szczyt Klimatyczny TOGETAIR 2023 z udziałem Metropolii

Zgodnie z ostatnio przyjętą Strategią GZM na lata 2022-2027 z perspektywą do roku 2035 działania Metropolii prowadzone są zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju. Podkreślając jak wielkie znaczenie ma dla nas ochrona środowiska i wszystkie aspekty zmierzające do zapobieganiu zmianom klimatycznym po raz kolejny bierzemy udział jako Partner Eco w  Szczycie Klimatycznym TOGETAIR.

Wydarzenie to składa się z szeregu niezwykle ciekawych tematycznych debat  (https://togetair.eu/agenda/), które odbędą się w dniach 20-21.04.2023 r., czyli tuż przed Dniem Ziemi. Może wziąć w nim udział każda zainteresowana osoba przez stronę internetową wydarzenia (https://togetair.eu/) lub na żywo w auli Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego w Warszawie po wcześniejszej rejestracji na stronie Wydarzenia.

Przedstawicieli GZM będzie można wysłuchać w następujących panelach:

  1. JAKĄ WYSOKĄ CENĘ ZAPŁACIMY ZA ŚMIECI? – udział Zastępcy Dyrektora Departamentu Infrastruktury i Środowiska Pana Damiana Kołakowskiego (20.04.2023 – godz. 9:50);
  2. SMOG KONTRATAKUJE. ZDROWIE PUBLICZNE POLAKÓW – udział Dyrektorki Departamentu Infrastruktury i Środowiska Pani Blanki Romanowskiej (21.04.2023 – godz. 9:50);
  3. GDZIE SĄ GRANICE POPRAWY EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ I TERMOMODERNIZACJI BUDYNKÓW? – udział Wiceprzewodniczącego Zarządu GZM Pana Henryka Borczyka (21.04.2023 – godz. 13:20)

Dodatkowo w ramach partnerstwa zorganizowana zostanie  debata przy „Okrągłym Stole Odpadowym”. Tematyka dotyczyć będzie gospodarki odpadami komunalnymi, w szczególności w kontekście zamiaru budowy instalacji termicznego przetwarzania odpadów komunalnych na terenie GZM, która jako nowoczesna elektrociepłownia może zapewnić czystszą energię i ciepło niż dotychczasowe źródła konwencjonalne oparte na węglu kamiennym. Debata dotyczyć będzie potrzeby dokonania niezbędnych zmian legislacyjnych, które pozwolą metropoliom skuteczniej realizować gospodarkę odpadami na ich terenie.

Debatę przeprowadzi ekspertka pani Barbara Lampart, prezeska firmy INVESTEKO Serwis Sp. z o.o., a jej uczestnikami będą:

  • Przedstawiciel Ministerstwa Klimatu i Środowiska
  • Przedstawiciel Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji TBC
  • Wiceprzewodniczący Zarządu GZM – Pan Henryk Borczyk
  • Prezydent Miasta Bytom – Pan Mariusz Wołosz
  • Poseł na Sejm RP – Pan Robert Warwas
  • Poseł na Sejm RP – Pan Grzegorz Matusiak
  • Poseł na Sejm RP – Pan Grzegorz Gaża
  • Prezes Spółki Port Czystej Energii – Pan Sławomir Kiszkurno
  • Partner w Kancelarii Ziemski&Partners – Pan Maciej Kiełbus

Logo wydarzenia do pobrania –  https://togetair.eu/dla-mediow/




27 marca 2023 Dobry urobek w „Kopalni Start-upów”! Poznaliśmy 10 finałowych projektów

W poniedziałek, 27 marca poznaliśmy 10 start-upów, które 1 czerwca zaprezentują się przed jurorami w finale katowickiego konkursu Kopalnia Start-upów. Przedtem uczestników czeka intensywny czas przygotowań podczas procesu akceleracyjnego, który przygotuje ich do finału. Dodatkowo finaliści będą uczestniczyć w bootcamp, który na dwa tygodnie przed finałem pozwoli dopracować finałowe wystąpienia i prezentacje, czyli tzw. pitche.

– Już teraz gratuluję wszystkim, którzy postanowili podzielić się swoimi pomysłami w naszym miejskim konkursie „Kopalnia Start-upów”. Zespół ekspertów wybrał 10 najlepiej zapowiadających się start-upów, które zmierzą się w finale. Teraz czas na przygotowania do finału. Jestem przekonany, że proponowany program akceleracyjny poprowadzony przez zaproszonych przez nas specjalistów będzie procentować w późniejszym rozwoju tych pomysłów – podkreśla Marcin Krupa, prezydent Katowic. – Historie laureatów dotychczasowych edycji pokazują, że udział w „Kopalni start-upów” przynosi wiele korzyści. To nie tylko szansa na dopracowanie pomysłów pod okiem specjalistów, ale także platforma służąca do rozmów z inwestorami i dalszego rozwoju firmy – zachęca prezydent. Organizacja konkursu „Kopalnia start-upów” to realizacja umowy z mieszkańcami prezydenta Katowic Marcina Krupy – w obecnej kadencji na start-upy przeznaczono 1 milion złotych.

Kto powalczy o zwycięstwo?

W tym roku do konkursu „Kopalnia Start-upów” wpłynęło 27 zgłoszeń. Spośród nich zespół ekspercki w oparciu o regulaminowe kryteria wybrał 10 najlepiej rokujących projektów. Start-upy były oceniane pod kątem innowacyjności swoich produktów i procesów biznesowych, potencjału rynkowego i skalowania, poziomu rozwoju, przygotowania zespołów czy wpisywania się w inteligentne specjalizacje na poziomie zarówno regionu jak i kraju.

Start-upy, które zakwalifikowały się do tegorocznego finału konkursu Kopalnia Start-upów to w kolejności alfabetycznej:

·         Airflo – system wentylacji oparty o ściany zieleni;

·         Arteliero – aplikacja wykorzystująca sztuczną inteligencję do wizualizowania sztuki;

·         Biostra – rozwiązanie z dziedziny agrotech, która pomoże kompostowniom w przetwarzaniu bioodpadów;

·         GDPPC – wtyczka do podłączeń elektrycznych odporna na trudne warunki;

·         Goxy – rozwiązanie z zakresu cyberbepieczeństwa dla sektora gamingowego,

·         Heatreco – system do odzysku ciepła z układów rezonansu magnetycznego oraz sposób odzysku ciepła z układów rezonansu magnetycznego;

·         Hydra Automotive – technologia do konwersji systemów napędowych w samochodach na systemy wodorowe;

·         Pricellent.pl – aplikacja ułatwiająca nawigację na rynku nieruchomości;

·         Silesian Wind Generator – turbiny wiatrowe z pionową osią;

·         Ventimous – urządzenie wspomagające sterowanie wentylacją w oknach.

Finał w czerwcu

W finale uczestnicy będą musieli przedstawić swoje finałowe prezentacje, tzw. pitch speech oraz wezmą udział w sesji pytań i odpowiedzi z jurorami. Na podstawie tych wystąpień oraz wcześniej wypracowanych materiałów jury wybierze trzy najlepsze projekty. Teraz przed uczestnikami program akceleracyjny, w którym wspólnie z mentorami zespoły będą pracować nad ścieżkami rozwoju swojego biznesu. W trakcie 10 godzin mentorskich przygotowujących do udziału w finałowym demo day, omówione zostaną takie zagadnienia jak: zarządzanie, budowanie zespołu, budowanie wartości w swojej organizacji oraz kompetencje biznesowe.

– Staramy się, żeby sam proces konkursowy poza rywalizacją dostarczył naszym uczestnikom również konkretnej wiedzy. Dlatego dajemy możliwość pracy z cenionymi mentorami. W tym roku finaliści wezmą udział w jednodniowym bootcampie, czyli obozie, który odbędzie się w Miejskim Inkubatorze Przedsiębiorczości Rawa.Ink. Tam wszyscy popracują nad jakością swoich wystąpień, które będą musieli wygłosić przed jury i przygotują się też w jaki sposób odpowiadać na pytania jurorów – podkreśla Mariusz Jankowski, naczelnik wydziału obsługi inwestorów w Urzędzie Miasta Katowice.

O konkursie

Podobnie jak w dwóch poprzednich edycjach pula nagród wynosi 330 tys. zł, w tym dwuletnie pakiety najmu biura w Miejskim Inkubatorze Przedsiębiorczości Rawa.Ink. Na zwycięzcę czeka 150 tys. zł, laureat drugiego miejsca otrzyma 100 tys. zł, a projekt, który uplasuje się na najniższym stopniu podium może liczyć na 80 tys. zł.

Dotychczas nagrodzone w konkursie „Kopania Start-upów” projekty coraz mocniej zaznaczają swoją obecność na rynku. Maskup w międzyczasie zdobył jeszcze tytuł „Innowatora Śląska” w kategorii mikroprzedsiębiorstwo, a także prezentował swoje produkty na międzynarodowych wydarzeniach. Telemedyczne Healthly również negocjuje coraz poważniejsze kontrakty z przychodniami w całym kraju, Eco-Factories nagroda otworzyła dodatkowe możliwości, a Locatick po wygranej rozwinęli skrzydła i w ciągu roku zwiększyli przychody trzykrotnie.

Wszystkie niezbędne informacje dotyczące konkursu można znaleźć na stronie internetowej: https://kopalniastartupow.katowice.eu/

Źródło: UM Katowice




Wręczono nagrody autorom najlepszych prac dyplomowych o Metropolii

Metropolia rozstrzygnęła drugą edycję konkursu na najlepsze prace licencjackie, inżynierskie i magisterskie poświęcone tematyce metropolitalnej. Ich autorzy odebrali nagrody (21 marca) podczas Ogólnopolskich Targów Edukacja 2023 w katowickim Spodku.

Do tegorocznej edycji konkursu studenci i absolwenci z obszaru GZM mogli zgłaszać prace, które zostały obronione od roku akademickiego 2021/2022. Tematy zgłaszanych prac mogły dotyczyć aspektów związanych z rozwojem społeczno-gospodarczym, transportem i mobilnością, infrastrukturą i środowiskiem, strategią i planowaniem przestrzennym oraz promocją i marką GZM – szczególną uwagę kapituła oceniająca zwracała na zagadnienia rozwoju miast, mieszkalnictwa, migracji i nowoczesnego transportu.

Nagrody w wysokości 3500 zł przyznano dwóm osobom w kategorii prace magisterskie:

  • Wiktoria Jędrusik –  : „Model mieszkalnictwa dostępnego w obliczu kryzysu uchodźczego na przykładzie Krakowa, Rzeszowa i Katowic”, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach;
  • Adrian Widuch – pt.: „Wykorzystanie idei Smart City w wybranych miastach Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM)”, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach.

– Bardzo nas interesują tematy związane z rozwojem smart city oraz mieszkalnictwa w kontekście uchodźczym. Zachęcam do wzbogacania wiedzy oraz doświadczeń we wprowadzaniu rozwiązań w tych obszarach – powiedział Henryk Borczyk, wiceprzewodniczący zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii podczas wręczania nagród.

Konkurs na najlepsze prace dyplomowe to kolejne działanie ukierunkowane na promocję potencjału edukacyjnego i naukowego GZM w ramach szerszego projektu pn. „Metropolia Nauki”.

Pierwszym rozpoczętym przez Metropolię projektem na rzecz wzmocnienia oferty edukacyjnej metropolitalnych uczelni, był powołany trzy lata temu Metropolitalny Fundusz Wspierania Nauki. Dzięki niemu uczelnie mają szanse zapraszać mentorów, światowej klasy naukowców z uczelni zajmujących najwyższe miejsca w prestiżowych rankingach, by poprowadzili zajęcia dla naszych studentów i pracowników naukowych.

Ponadto GZM rozszerzyła zakres Funduszu Wspierania Nauki i od czerwca 2022 roku wspiera także działania związane z badaniami, nowatorskimi metodami nauczania, konkursami i wydarzeniami naukowymi, a także z promowaniem studiowania w Metropolii.

Metropolia uczestniczy także bardzo aktywnie w przygotowaniach Katowic oraz środowiska do organizacji wydarzeń w ramach przyznanego stolicy konurbacji tytułu „Europejskiego Miasta Nauki 2024”.

Wręczenie nagród autorom prac dyplomowych to jeden z akcentów obecności Metropolii podczas dwudniowych Targów Edukacja 2023. Na specjalnie przygotowanej przestrzeni  pod hasłem „Salon Naukowy GZM” zachęca się do studiowania właśnie tutaj. Uczestnicy mogą wysłuchać prelekcji oraz wziąć udział w prezentacjach i dyskusjach z udziałem ekspertów, aktywistów miejskich oraz influencerów.




Znamy laureatów Śląskiej Nagrody Naukowej

W trakcie sobotniej gali (18 marca b.r.) ogłoszono laureatów Śląskiej Nagrody Naukowej w ramach 6. Śląskiego Festiwalu Nauki KATOWICE. Są oni wybierani przez wszystkie uczelnie współorganizujące festiwal. Nominowani wyłaniani są spośród pracowników oraz doktorantów danej uczelni.
 
Nagrodę w kategorii doktorant, ufundowaną przez Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolię, otrzymała mgr inż. Justyna Mika z Politechniki Śląskiej.
 
– Nam, jako regionowi, Metropolii, potrzeba takiej oceny wiedzy szczególnie teraz. Jesteśmy bowiem u progu zmian nazywanych transformacją. Wierzę, że mając oparcie w nauce, od której wszystko się zaczyna, uda się nam wypłynąć na bardzo szerokie wody – powiedział Henryk Borczyk, wiceprzewodniczący Metropolii GZM.
 
Więcej informacji i sylwetki laureatów: https://www.slaskifestiwalnauki.pl/slaska-nagroda-naukowa…
 
Źródło: UŚ/ mat.własne
 



Śląska Nagroda Naukowa – 18 marca poznamy laureata

Śląski Festiwal Nauki KATOWICE trwa przez cały rok. Ważną jego częścią są przyznawane nagrody i wyróżnienia. Jedną z nich jest Śląska Nagroda Naukowa.

Śląska Nagroda Naukowa przyznawana jest badaczom i twórcom, którzy w znaczący sposób przyczyniają się do rozwoju nauki i prezentują wybitne osiągnięcia. 

W jej ramach przyznawane jest wyróżnienie dla doktoranta. Sama nominacja stanowi już wyraz podziwu Kapituły Nagrody oraz wspólnot akademickich dla najzdolniejszych doktorantów z uczelni województwa śląskiego. To wyróżnienie ma być również źródłem motywacji i wytrwałości w dążeniu do realizacji kolejnych naukowych przedsięwzięć.

Osoby nominowane w kategorii Doktorant:

  • lek. mgr Marcin Burdzik z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
  • mgr inż. Justyna Mika z Politechniki Śląskiej
  • mgr Mateusz Stojko ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach
  • mgr Nazar Pavlyuk z Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie
  • mgr Jakub Kubiczek z Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach
  • mgr Magdalena Kaszuba z Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach               

Laureata poznamy w sobotę, 18 marca br. podczas uroczystej gali wręczenia Nagrody.

Nagrodę finansową dla laureata Śląskiej Nagrody Naukowej w kategorii Doktorant

ufundowała Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia. 

Więcej informacji o Śląskiej Nagrodzie Naukowej znajduje się na stronie ŚFN KATOWICE – LINK.




Samorząd gwarantem rozwoju. Metropolia i Województwo Śląskie chcą współpracować

Województwo Śląskie i Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia podpisały porozumienie intencyjne w sprawie zacieśnienia współpracy.

Porozumienie w imieniu samorządu województwa podpisali marszałek Jakub Chełstowski i wicemarszałek Łukasz Czopik. Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolię reprezentowali przewodniczący Kazimierz Karolczak i wiceprzewodniczący Henryk Borczyk. Obecni byli ponadto wicemarszałek Anna Jedynak, wicemarszałek Łukasz Czopik oraz członkowie Zarządu, Krzysztof Klimosz i Grzegorz Boski. W wydarzeniu uczestniczyli także samorządowcy z regionu: prezydent Tychów Andrzej Dziuba, prezydent Sosnowca Arkadiusz Chęciński, wiceprezydent Katowic Waldemar Bojarun, wiceprezydent Gliwic Mariusz Śpiewok.

„To historyczne porozumienie w obszarach, które nas łączą. W takich kwestiach jak zdrowie, transport publiczny, dystrybucja wody czy rozwój portu lotniczego Katowice w Pyrzowicach powinniśmy mówić jednym głosem dla dobra mieszkańców. To porozumienie pozwoli włączyć drugi bieg i realizować wspólną i bardziej efektywną politykę w tym zakresie” – przekonywał marszałek Jakub Chełstowski.

„Cieszę się, że dotarliśmy do momentu, w którym możemy wspólnie rozmawiać na temat wyzwań związanych z rozwojem regionu i współpracować, by te pomysły wcielić w życie. Rozwój ZTM nie jest możliwy bez współpracy z Kolejami Śląskimi i pracujemy nad tym, by wspólna taryfa w przypadku obu przewoźników była atrakcyjna dla mieszkańców” – mówił przewodniczący GZM Kazimierz Karolczak.

Porozumienie dotyczy przede wszystkim czterech istotnych obszarów współpracy, związanych z integracją taryfy biletowej i transportu publicznego, dystrybucji wody, współpracy w ramach służby zdrowia oraz rozwoju lotniska Katowice w Pyrzowicach.

„Jestem prezydentem Tychów od ponad 23 lat i po raz pierwszy będziemy mogli sformalizować współpracę, której celem jest rozwiązywanie problemów mieszkańców regionu. Jestem dumny, że ta współpraca rozwija się coraz lepiej i wierzę, że dołączy do nas jeszcze wojewoda śląski, bo misją nas wszystkich jest praca dla dobra naszych mieszkańców” – tłumaczył prezydent Tychów, Andrzej Dziuba.

„Władza w regionie to nie działanie na rzecz partii politycznych i ich interesów, tylko dla dobra mieszkańców i nikt lepiej tego nie robi, jak samorządowcy. Nigdy samorządowcy z krwi i kości nie sprawowali władzy na szczeblu naszego regionu, zależy nam na tym, by to trwało i by mieszkańcy widzieli efekty tej pracy” – mówił prezydent Sosnowca, Arkadiusz Chęciński.

Wśród zasadniczych celów porozumienia intencyjnego znalazły się:

  1. Integracja taryfowo-biletowa na obszarze miast i gmin Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Intencją stron jest stworzenie zintegrowanego systemu taryfowo-biletowego w transporcie kolejowym i w ramach ZTM.
  2. Koordynacja działań na rzecz utrzymania bezpieczeństwa zaopatrzenia w wodę miast i gmin Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Intencją stron jest nawiązanie współpracy i koordynacja działań w celu zapewnienia bezpiecznych dostaw wody, w szczególności poprzez pogłębienie współpracy Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów z kontrahentami odpowiedzialnymi za realizację dostaw dla mieszkańców.
  3. Koordynacja działań na rzecz poprawy jakości ochrony zdrowia mieszkańców Województwa Śląskiego oraz miast i gmin Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Intencją stron jest współpraca Województwa, będącego podmiotem tworzącym dla wojewódzkich jednostek ochrony zdrowia, z Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolią, w celu koordynacji działań zmierzających do poprawy jakości ochrony zdrowia mieszkańców regionu oraz podnoszenia standardu świadczonych usług medycznych.
  4. Zapewnienie warunków do stabilnego i długofalowego rozwoju Międzynarodowego Portu Lotniczego w Pyrzowicach. Międzynarodowy Port Lotniczy Katowice w Pyrzowicach to podmiot mający strategiczne znaczenie dla województwa, jak również miast i gmin Metropolii. W tym celu obie strony deklarują wolę podjęcia działań zmierzających do nabycia akcji Górnośląskiego Towarzystwa Lotniczego S.A. w Katowicach, będących w posiadaniu spółki Węglokoks S.A., współpracując w tym zakresie także z innymi zainteresowanymi jednostkami samorządu terytorialnego.

Źródło: Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego




Produkcja sprzętu AGD a kwestie recyklingu – kolejne spotkanie w ramach Circular Foam

Jak uczynić produkcję sprzętu AGD bardziej zrównoważoną? Konsorcjum projektowe “Circular Foam”, składające się z 23 podmiotów w 9 krajach Europy, starało się odpowiedzieć na to pytanie podczas spotkania w Porcii (Włochy), które odbyło się w połowie lutego 2023 r.

Celem projektu „Circular Foam” jest wypracowanie rozwiązań, które pozwolą na ponowne wykorzystanie tworzyw sztucznych, jakimi są pianki poliuretanowe (PU), które wypełniają lodówki, a ich zagospodarowanie jest bardzo uciążliwe dla środowiskowa.

Jeżeli weźmiemy pod uwagę, że tego typu sprzęt AGD wymieniamy średnio raz na 10 lat, a w Polsce jest ponad 13 mln gospodarstw domowych, to możemy wyobrazić sobie, ile odpadów tego typu powstaje rocznie w kraju, a co dopiero jeżeli weźmiemy pod uwagę skalę europejską.

Realizacja projektu ma przyczynić się do stworzenia gospodarki obiegu zamkniętego dla tej pianki, zwiększając tym samym osiągane poziomy recyklingu, bez uszczerbku dla jakości nowych produktów – co jest niezwykle interesujące, gdyż ten dość niepozorny materiał ma istotny wpływ na osiąganą klasę energetyczną urządzenia AGD.

Spotkanie odbyło się we Włoszech, ponieważ jednym z partnerów projektu jest producent sprzętu gospodarstwa domowego Electrolux Italia S. p. A., który produkuje setki tysięcy lodówek rocznie.

Projekt skupia się na:

  • opracowaniu nowatorskich dróg recyklingu chemicznego materiałów wycofanych z eksploatacji,
  • stworzeniu i zademonstrowaniu odpowiednich systemów logistycznych zbiórki odpadów,
  • zaprojektowaniu przyszłych produktów i materiałów w celu zwiększenia możliwości ich recyklingu.

Podczas spotkania Partnerów Konsorcjum projektu zostały zaprezentowane i omówione dotychczasowe wyniki prac poszczególnych grup roboczych, w tym raporty dotyczące gotowości regionalnej oraz mapy interesariuszy trzech regionów pilotażowych (Nadrenii Północnej-Westfalii w Niemczech, Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii w Polsce, a także obszaru Wielkiego Amsterdamu w Holandii)  w zakresie zbudowania HUB-ów cyrkularnego i chemicznego.

Wnioski płynące ze spotkania to przede wszystkim konieczność zintensyfikowania działań w zakresie edukacji, wsparcia finansowego oraz determinacji politycznej władzy ustawodawczej do wprowadzania niezbędnych regulacji w obszarze gospodarki obiegu zamkniętego.

Projekt „Circular Foam” finansowany jest przez Unię Europejską – z programu Horyzont 2020. Liderem jest niemiecka firma COVESTRO AG, a Metropolia GZM jest jednym z partnerów. W skład konsorcjum wchodza przedstawiciele przemysłu, środowiska akademickiego i interesariusze społeczni.

Adres strony internetowej projektu: Circular Foam (circular-foam.eu)




Rozpoczyna się kolejny nabór projektów w ramach Metropolitalnego Funduszu Wspierania Nauki

Wnioski można składać do końca lutego 2023 r. Uczelnie z obszaru Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM) mogą zgłaszać swoje pomysły w pięciu obszarach tematycznych: światowej klasy naukowcy w Metropolii; wsparcie badań; nowatorskie metody kształcenia; konkursy i wydarzenia naukowe; studiuj w Metropolii. Budżet Metropolitalnego Funduszu Wspierania Nauki w tym roku wynosi 2 mln zł.

– Fundusz to narzędzie finansowe, poprzez które wspieramy projekty naszych uczelni, aby zwiększać ich atrakcyjność naukową i edukacyjną. Chcemy w ten sposób zachęcać młodych mieszkańców do związania swojej przyszłości zawodowej z naszymi miastami i gminami – mówi Henryk Borczyk, wiceprzewodniczący zarządu GZM.

– Dotychczas w ramach funduszu nasze uczelnie zrealizowały 24 projekty na łączną kwotę ponad 1,8 mln zł. Były to aktywności dydaktyczne i badawcze, które poprowadzili przedstawiciele najlepszych uczelni świata. Obecnie jesteśmy na etapie podpisywania umów o dofinansowanie dla 15 kolejnych projektów. Zostały one wybrane do dofinansowania w wyniku naboru przeprowadzonego we wrześniu 2022 roku. Wtedy to po raz pierwszy przyjmowaliśmy wnioski w ramach nowych obszarów tematycznych, a większość z nich została zaplanowana do realizacji w tym roku – dodaje.

Nowe projekty, które będą realizowane w najbliższych miesiącach, dotyczą m.in. organizacji aktywności naukowych, skierowanych do uczniów szkół średnich z Metropolii i które mają zachęcić ich do podejmowania dalszej nauki w tutejszych ośrodkach akademickich. Kolejne projekty dotyczą udziału studentów i kół naukowych w krajowych i międzynarodowych wydarzeniach naukowych, nowatorskich metod kształcenia, a także wspólnych przedsięwzięć badawczych, edukacyjnych i naukowych z przedstawicielami najlepszych ośrodków akademickich na świecie.

Fundusz w nowej odsłonie

Przypomnijmy, że w 2022 r. formuła Funduszu została rozszerzona o kolejne obszary działań. Pierwszy obszar tematyczny dotyczy dofinansowania dla zajęć ze światowej klasy naukowcami. Uczelnie dalej mogą zapraszać do siebie osoby reprezentujące czołowe uniwersytety na świecie albo laureatów znaczących nagród w skali globalnej. W przypadku uczelni artystycznych mogą to być uznani artyści o znaczącym dorobku.

Drugi obszar dotyczy wsparcia badań – zarówno niezbędnych w procesie uzyskania stopnia naukowego doktora, jak i dla doktorów, którzy prowadzą projekty naukowo-badawcze. Poziom dofinansowania z Metropolii wynosi w tym obszarze 90 proc.

Wsparcie nowatorskich metod kształcenia to trzeci z obszarów Funduszu, który polega na aktywnym włączaniu do współpracy partnerów społeczno-gospodarczych. Na takie działania uczelnie będą mogły pozyskać 90 proc. dofinansowania.

W czwartym obszarze dofinansowane zostaną konkursy i wydarzenia naukowe. Chodzi o różnego rodzaju wydarzenia oparte o współzawodnictwo naukowe, które będą realizowane na obszarze GZM, przy zaangażowaniu studentów i kół naukowych. Metropolia dofinansuje 90 proc. kosztów kwalifikowalnych.

Piąty obszar zatytułowano „Studiuj w Metropolii” i skierowany jest do uczniów szkół ponadpodstawowych oraz studentów pierwszego roku. Chodzi o organizację inicjatyw naukowych, mających zachęcić do studiowania w GZM, a także realizowania indywidualnych programów kształcenia dla szczególnie uzdolnionych studentów. Poziom dofinansowania wynosi 90 proc.

Cztery nabory w roku

Trwający obecnie lutowy nabór wniosków o dofinansowanie jest pierwszym z zaplanowanych w 2023 roku. Kolejne terminy to kwiecień, czerwiec oraz wrzesień br. Nabory te będą ogłaszane w zależności od dostępnych środków finansowych.

Zgodnie z regulaminem Funduszu, każda dotacja musi zostać wydana i rozliczona w ciągu jednego roku kalendarzowego, zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie. Ewentualne oszczędności wracają do łącznej puli dostępnych w ramach Funduszu środków. Budżet programu na lata 2023-2024 wynosi około 3.8 mln złotych.

Link do ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej




Strategia GZM przyjęta. Dokument określi cele i kierunki rozwoju Metropolii

Zgromadzenie GZM przyjęło Strategię Rozwoju Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii na lata 2022-2027 z perspektywą do 2035 r. Dokument określa wspólną dla wszystkich gmin członkowskich wizję Metropolii w kilkunastoletniej perspektywie oraz wskazuje cele i kierunki jej rozwoju. Ważnym elementem prac nad Strategią były konsultacje z szerokim gronem mieszkańców i ekspertów. 

– Strategia Rozwoju GZM powstawała przy dużym zaangażowaniu szerokiego grona interesariuszy, w tym Metropolitalnej Rady Rozwoju, interdyscyplinarnego zespołu ekspertów reprezentujących władze rządowe, samorządowe, świat nauki i gospodarki. Duże też było zaangażowanie przedstawicieli gmin w bieżące konsultowanie zapisów dokumentu i poprzez udział w spotkaniach roboczych. Dziękujemy więc za wszystkie wniesione wskazówki i uwagi oraz wspólną pracę – podkreśla Danuta Kamińska, wiceprzewodnicząca zarządu Metropolii, nadzorująca proces prac nad dokumentem.

Strategia Rozwoju GZM jest narzędziem wspierającym proces zarządzania Metropolią jako instytucją i obszarem. W ramach ustaleń strategicznych wyznacza pięć priorytetów: adaptacja do zmian klimatu i odporność, mobilność i dostępność, przestrzeń i spójność społeczna, metropolitalność i innowacyjność, współpraca i otwartość. W ramach każdego z nich wskazano cele i kierunki działań.

Dokument został sporządzony zgodnie z przepisami prawa znowelizowanymi w drugiej połowie 2020 r., które wprowadziły zmiany mające na celu integrowanie planowania strategicznego z przestrzennym. Oznacza to, że integralnym elementem dokumentu strategicznego stały się  również ustalenia i rekomendacje w zakresie kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej oraz część graficzna w formie modelu struktury funkcjonalno-przestrzennej.

Prace nad Strategią Rozwoju GZM trwały około dwóch lat i podzielone były na cztery etapy: prace przygotowawcze; diagnozę stanu GZM; obszary funkcjonalne GZM i Strategię Rozwoju GZM. W cały proces – zależnie od potrzeb i przepisów prawa – angażowane było szerokie grono interesariuszy reprezentujących: władze rządowe i samorządowe, instytucje państwowe, środowiska: akademickie, biznesowe, pozarządowe oraz mieszkańcy.

Dzięki temu powstał wspólnie wypracowany dokument, który wskazuje obszary aktywności do podejmowania przez GZM w najbliższych latach. Ma to służyć sukcesywnemu osiąganiu założonej wizji Metropolii, jaką jest: obszar atrakcyjny do życia, nauki, pracy i wypoczynku, dobrze zintegrowany, wykorzystujący synergię różnorodności, tradycji i dziedzictwa przemysłowego, rozwijający ofertę kulturalną i nowoczesną gospodarkę, podlegający transformacji w dążeniu do neutralności klimatycznej i odporności na kryzysy, o silnej pozycji wśród obszarów metropolitalnych. Z kolei misją GZM (jako instytucji) jest integracja potencjałów gmin, inicjowanie działań oraz inspirowanie do rozwoju poprzez otwartość, współpracę i nowoczesne zarządzanie.

Pod względem spełnienia obligatoryjnych wymagań: przeprowadzona została strategiczna ocena oddziaływania na środowisko do projektu dokumentu, w ramach której przygotowano Prognozę oddziaływania na środowisko (wraz z uzyskaniem pozytywnych opinii Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska), a także uzyskano pozytywną opinię Zarządu Województwa Śląskiego, dotyczącą sposobu uwzględnienia ustaleń i rekomendacji w zakresie kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej w województwie określonych w strategii rozwoju województwa.

Przeprowadzone także zostały ustawowe konsultacje projektu Strategii Rozwoju GZM wraz z Prognozą oddziaływania na środowisko – w tym m.in. z sąsiednimi gminami, gminami członkowskimi GZM, lokalnymi partnerami społecznymi i gospodarczymi, mieszkańcami gmin członkowskich – z właściwym dyrektorem regionalnego zarządu gospodarki wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego „Wody Polskie”.

Uchwalona Strategia Rozwoju GZM zastępuje Program Działań Strategicznych Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii do roku 2022, przyjęty w 2018 r.

Wszystkie dokumenty powstałe w procesie tworzenia Strategii Rozwoju GZM dostępne są na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Metropolitalnego GZM w zakładce „koncepcje i strategie”.

Rozwinięciem ustaleń strategicznych będzie odrębny dokument programowy,  zawierający zestaw działań do realizacji przez Metropolię, z perspektywą do 2035 r. Dokument zostanie przygotowany w I kwartale 2023 r.




Albo atom, wiatr i słońce… albo ciemność

  •  Od prądu jesteśmy uzależnieni jak od powietrza, ale boleśnie zderzamy się z faktem, że prądu mogłoby zabraknąć
  • O tym na czym powinien opierać się nowy miks energetyczny rozmawiamy z dr. Tomaszem Rożkiem.

 Oglądał albo czytał Pan „Blackout” („blackout” to ang. określenie na nagłą i globalną przerwę w dostawie prądu – przyp. red.)

Tak, oglądałem. To serial, który powstał na podstawie książki. Fikcyjna fabuła o paraliżu całego kontynentu, bo zabrakło nam prądu w Europie. Prąd jest najwygodniejszym nośnikiem energii. Oczywiście przez tysiące lat ludzie żyli i rozwijali się bez niego. Z tego punktu widzenia prąd nie jest niezbędny. Jednak dzisiaj tak zbudowaliśmy naszą cywilizację, że trudno sobie wyobrazić inne funkcjonowanie. Równocześnie mając świadomość, że od prądu jesteśmy uzależnieni niemalże jak od powietrza, to za mało energii wkładamy w to, żeby ten prąd racjonalnie wyko[1]rzystać i racjonalnie produkować.

Wcześniej to było tak oczywiste jak tlen, którym oddychamy?

Dokładnie. Ale takie przekonanie było obecne tylko potoczne. Eksperci już 10-15 lat temu ostrzegali, że istnieje bardzo duże ryzyko dra[1]stycznego wzrostu cen prądu, że należy przemyśleć sposób produkcji energii. To nie są refleksje ostatnich tygodni, bo pewne trendy widać z wyprzedzeniem. Wtedy mówiono, że to teoretyczne rozważania. Wojna i kryzysy gospodarcze takie procesy tylko przyspieszają.

Rozmawiamy o prądzie w regionie, który wyrósł z węgla. Węgiel, dzięki któremu dzisiaj mamy prąd, też wyznaczył tempo rozwoju naszego regionu. Czy pana zdaniem mamy serca z kamienia? Z energetycznego węgla kamiennego?

Śląsk 150 lat temu na mapie Europy, a nawet świata był taką Doliną Krzemową. Dzisiaj Dolina Krzemowa kojarzy się nam z wysokimi technologiami i elektroniką. Słusznie. Ale 100-150 lat temu, gdy mówiono o innowacjach, to myślano właśnie o nowych maszynach stosowanych w przemyśle ciężkim. To wszystko rodziło się i było testowane na Śląsku. Natomiast kilkadziesiąt lat temu przespaliśmy moment, w którym technologie, które ukształtowały nasz region i go rozkręciły, byłyby wciąż skrzydłami, które nas wznoszą, a nie stały się „kamieniem u szyi”.

Czy jest jeszcze szansa, żeby to odwrócić?

To zależy od nas. Ludzi, którzy mają tego świadomość – nie brakuje. To są bardzo trudne zmiany, chociaż z każdym rokiem będą trudniejsze. W momencie, kiedy mogliśmy odejść od węgla w sposób cywilizowany i spokojny, zatrzymać innowacyjne umysły w naszym regionie, to ten moment przespaliśmy.

Od węgla odchodzimy z różnych powodów – bo nie jest niewyczerpywalny, ale też ze względów ekologicznych.

Tutaj nakładają się dwa efekty – ekologiczny i ekonomiczny. Z jednej strony to świadomość, że spalanie węgla czy gazu jest szkodliwe dla środowiska, a więc i dla naszego życia i zdrowia. Z drugiej strony nakłada się efekt ekonomiczny, że węgiel jest coraz droższy, bo coraz trudniej go wydobyć. Odchodzimy więc od węgla, bo zanieczyszczenie środowiska szkodzi naszemu zdrowiu, ale musimy też od niego odejść, bo przez spalanie węgla nasza gospodarka staje się coraz mniej konkurencyjna w porównaniu z innymi gospodarkami, które mają dostęp do tańszej energii, pochodzącej m.in. z reaktorów jądrowych.

Dlatego rozwiązaniem dla nas jest teraz atom?

Rozwiązaniem jest miks energetyczny. Bazą, na której powinna zostać oparta gospodarka, jest energetyka jądrowa. Na tej bazie powinna powstać bardziej elastyczna nadbudowa. Taką funkcję mają odnawialne źródła energii. Tam, gdzie to możliwe, powinny to być panele fotowoltaiczne, wiatraki, biomasa, geotermia. Jako fizyk jądrowy jestem całkowicie spokojny o rozwój energetyki atomowej, ale uważam, że nie powinniśmy w całości tylko na niej oprzeć naszą energetykę, jak kiedyś oparliśmy ją tylko na węglu. Zielone technologie z czasem w sposób naturalny będą zwiększać swój udział, bo są coraz tańsze i wydajniejsze. Nowe panele słoneczne już teraz pozwalają na to, żeby z tej samej powierzchni i z tego samego nasłonecznienia uzyskać więcej energii.

Pana zdaniem jesteśmy gotowi na atom?

Atomu boimy się coraz mniej, a nawet jeśli wciąż się boimy, to prawie nikt z nas nie słyszał o osobie poszkodowanej w katastrofie jądrowej.

Słyszeliśmy o Czarnobylu.

W przypadku Czarnobyla problemem nie była technologia, tylko totalnie nieodpowiedzialne eksperymenty, do przeprowadzenia których trzeba było wyłączyć wszystkie systemy bezpieczeństwa. Reaktor czarnobylski nie był też konstrukcją zaprojektowaną do celów energetycznych, a wojskowych. Energia powstawała tam przy okazji. Biorąc pod uwagę fakt, że dzisiaj budowane reaktory jądrowe powstają w zupełnie innych celach niż czarnobylski, i zdając sobie sprawę z potencjalnych alternatyw – co, jeśli nie reaktor jądrowy – widzimy, że mamy na szali albo potencjalne zagrożenia, które nigdy nie wystąpiły na świecie, albo elektrownie węglowe, które rujnują środowisko oraz są niestabilne politycznie.

W energetyce pojawił się nowy gracz. To wodór. Wykorzystywany jest w elektrowniach termojądrowych. 40 litrów wody morskiej i 5 gramów litu zamiast spalenia 40 ton węgla brzmi – ekonomicznie i ekologicznie – wspaniale!

W pierwszej chwili pomyślałem, że porozmawiamy o wodorze jako paliwie chemicznym, które wykorzystywane jest np. w transporcie. Ale rzeczywiście – na świecie prowadzone są próby wykorzystania fuzji jądrowej, w której jądra atomów w ekstremalnie wysokiej temperaturze i ciśnieniu są łączone w większe. Z takiej reakcji możemy pozyskać bardzo dużo energii. O tym, że to działa świadczy np. to, że świecą gwiazdy. Na ziemi również da się to przeprowadzić, jednak na razie jest to możliwe tylko w laboratoriach. Pierwszy taki reaktor fuzyjny powstaje na południu Francji. Jednak perspektywa, że w naszych gniazdkach popłynie prąd z fuzji, jest jeszcze bardzo odległa.

Wcześniej jest chyba szansa, że popłynie w nich prąd z wodoru jako magazynu energii?

Właśnie tak traktuję wodór – jako magazyn energii, nie jako źródło energii. Wodór nie występuje w przyrodzie jako wolny pierwiastek, trzeba go najpierw wyodrębnić. Można go uzyskać np. z wody w procesie elektrolizy, gdy nasze panele fotowoltaiczne produkują więcej prądu niż go potrzebujemy. Warto ten nadmiar energii, wykorzystać do rozbicia cząsteczek wody na tlen i wodór. Tlen można wypuścić do atmosfery, a wodór zmagazynować. Z kolei wieczorem, gdy będziemy potrzebować więcej prądu, ale Słońce już zajdzie, to ten wodór, łącząc z powrotem z tlenem z atmosfery, można zamienić w wodę i odzyskać energię. Takie magazyny dopiero powstają, one są jeszcze dość duże i drogie. Ale mogę sobie wyobrazić, że gdyby taki magazyn wodoru był wielkości lodówki i można byłoby ją w łatwy sposób podłączyć, to chętnie bym go połączył z moimi panelami fotowoltaicznymi.

Czy w tym aspekcie jest szansa, że stanie się to szybciej?

To będzie możliwe w perspektywie od kilku do kilkunastu lat.

Rozmawiała Kamila Rożnowska

Dr Tomasz Rożek jest fizykiem i dziennikarzem naukowym. Jest autorem książek oraz audycji radiowych i telewizyjnych, a także założycielem i prezesem Fundacji Nauka. To Lubię (www.NaukaToLubie.pl).

Artykuł ukazał się w ostatnim, listopadowym numerze magazynu „W Metropolii” [KLIKNIJ TUTAJ]