Zgromadzenie GZM przyjęło apel skierowany do Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział w Katowicach o poszerzenie zakresu analiz dotyczących planowanej rozbudowy autostrady A4 na terenie GZM.

Stanowisko to odnosi się do planów Ministerstwa Infrastruktury, zakładających realizację inwestycji w istniejącym śladzie – na odcinku od Krzyżowej w województwie dolnośląskim po Tarnów w województwie małopolskim – a także do trwających przygotowań do wykonania prac analitycznych związanych z tą inwestycją.

Skala tego przedsięwzięcia oraz jego potencjalne konsekwencje dla gmin wymagają szczególnie wnikliwego podejścia, zwłaszcza że obszar GZM jest w przeważającej części silnie zurbanizowany i gęsto zaludniony. Już dziś odcinki autostrady A4 na terenie GZM należą do najbardziej obciążonych ruchem w kraju – obsługując nie tylko intensywny ruch tranzytowy, lecz także znaczący ruch lokalny i metropolitalny.

Temat ten jest złożony i niewątpliwie budzi obawy zarówno wśród samorządów lokalnych, jak i mieszkańców. Dlatego warto zabrać głos w tej dyskusji i dążyć do wypracowana rozwiązania możliwie najbardziej optymalnego pod względem przebiegu autostrady A4 przez obszar GZM. Kluczowe pozostają dwie kwestie: czy rozbudowa ma być realizowana w istniejącym czy w nowym śladzie oraz jak ograniczyć już występującą uciążliwość odcinka autostrady w Katowicach.

Apel dotyczący planów rozbudowy autostrady A4: KLIKNIJ TUTAJ

Zgromadzenie GZM przyjęło apel do Ministra Infrastruktury o zmianę zasad finansowania dróg krajowych w miastach na prawach powiatu. Stanowi to wyraz sprzeciwu wobec obowiązujących przepisów, które nakładają na samorządy lokalne obowiązek zarządzania drogami krajowymi, nie zapewniając jednocześnie odpowiedniego wsparcia finansowego na realizację tych zadań. Problem dotyczy nie tylko bieżącego utrzymania, lecz także remontów oraz nowych inwestycji.

Jest to problem narastający od lat, który wiąże się z coraz większą dysproporcją między rosnącymi potrzebami inwestycyjnymi i remontowymi a ograniczonymi możliwościami finansowymi miast na prawach powiatu.

Dla wielu samorządów stanowi to obciążenie finansowe przekraczające ich możliwości, co utrudnia, a niekiedy wręcz uniemożliwia prawidłową realizację zadań. Potwierdzają to najnowsze przykłady z miast GZM (które obejmuje 13 miast na prawach powiatu), takich jak Chorzów i Bytom (DK79) oraz Sosnowiec (DK94).

Treść apelu poniżej:

APEL ZGROMADZENIA GÓRNOŚLĄSKO-ZAGŁĘBIOWSKIEJ METROPOLII O POTRZEBIE ZMIAN W FINANSOWANIU DRÓG KRAJOWYCH  W MIASTACH NA PRAWACH POWIATU

Zgromadzenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii zwraca się z apelem o pilną potrzebę zmian zasad finansowania dróg krajowych w miastach na prawach powiatu, będących w zarządzie prezydentów tych miast (art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, Dz. U. z 2025 poz. 889).

Skuteczna realizacja obowiązków ustawowych wymaga zapewnienia miastom na prawach powiatu wsparcia finansowego adekwatnego do powierzonych zadań, obejmujących inwestycje i remonty na drogach krajowych, poprzez systemowe rozwiązania gwarantujące stałe środki na ten cel. Obecnie koszty inwestycji na drogach krajowych są niewspółmiernie wyższe od nakładów na bieżące zarządzanie i utrzymanie dróg krajowych na terenie miast. Przede wszystkim dużym wyzwaniem jest wysoce niezadawalający stan techniczny samych dróg, jak i infrastruktury im towarzyszącej. Wynika to z czasu ich budowy (dekady temu) i z wieloletniej kumulacji natężenia ruchu. Drogi te, prócz głównej roli, jaką jest przenoszenie ruchu tranzytowego, przecinają gęstą strukturę urbanistyczną miast, stając się elementem ich wewnętrznego układu komunikacyjnego.

Od lat obserwowana jest drastycznie narastająca dysproporcja pomiędzy rosnącymi potrzebami inwestycyjnymi i remontowymi a możliwościami finansowymi i organizacyjnymi miast na prawach powiatu. Utrudnia to, a nawet uniemożliwia, prawidłową realizację zadań wynikających z roli zarządcy drogi. Potwierdzają to doświadczenia z terenu GZM, liczącej 13 miast na prawach powiatu i najnowsze przykłady z takich miast jak: Chorzów i Bytom (DK79) oraz Sosnowiec (DK94).

W ocenie Zgromadzenia GZM obecny model finansowania jest niewydolny, a postulowane zmiany są niezbędne dla zapewnienia dalszego, dobrego funkcjonowania krajowych powiązań drogowych rozwoju miast na prawach powiatu. Utrzymanie sprawnej i wydanej przejezdności tych dróg nie stanowi wyłącznie lokalnego obowiązku samorządów, lecz jest elementem krajowego systemu powiązań tranzytowych o strategicznym znaczeniu. Ma to szczególne znaczenie w obecnej sytuacji geopolitycznej w kontekście obronności i przyszłej odbudowy Ukrainy.

Jednocześnie Metropolia deklaruje pełną gotowość do współpracy i dialogu, wyrażając przekonanie, że wypracowane rozwiązania będą optymalne oraz satysfakcjonujące dla wszystkich zainteresowanych samorządów.

Zgromadzenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii zdecydowało o dofinansowaniu 21 projektów inwestycyjnych przygotowanych przez gminy członkowskie. Łączna kwota przyznanego wsparcia wyniosła około 13,1 mln zł. Środki te zostały rozdysponowane w ramach Funduszu Odporności, którego tegoroczny budżet zaplanowano na poziomie ok. 75 mln zł.

Fundusz Odporności ma na celu wsparcie zrównoważonego rozwoju gmin tworzących Metropolię. Pieniądze z tego mechanizmu są kierowane przede wszystkim na inwestycje związane z ograniczeniem niskiej emisji, takie jak termomodernizacja budynków, budowa instalacji OZE, montaż energooszczędnego oświetlenia oraz modernizacja sieci ciepłowniczych.

Program umożliwia również pozyskanie dotacji na projekty transportowe – m.in. budowę węzłów przesiadkowych, infrastruktury rowerowej, przystankowej oraz poprawę bezpieczeństwa pieszych. Gminy mogą także finansować z tych środków przebudowę dróg oraz rozwój infrastruktury szkolnej, kulturalnej czy związanej ze służbą zdrowia.

Na liście dofinansowania znalazły się m.in. Siemianowice Śląskie, które otrzymały łącznie ponad 3,7 mln zł na realizację II etapu projektu „Poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego i pieszych”. Zabrze dzięki wsparciu w wys. 2,7 mln zł zrewitalizuje obszar miejski w obrębie budynku Admiral Palast

Wśród pozostałych projektów, które otrzymały wsparcie, znalazły się również takie zadania jak budowa dróg i miejsc parkingowych w Mikołowie (blisko 1 mln zł), rozbudowa i modernizacja systemu oświetlenia w Będzinie (ponad 500 tys. zł) oraz mniejsze inicjatywy, w tym montaż gruntowej pompy ciepła w szkole w Wojkowicach czy budowa ciągu pieszo-rowerowego w Radzionkowie.

Budżet Funduszu odporności nie został jeszcze wyczerpany. Gminy, które dotąd nie zgłosiły swoich projektów, będą mogły to zrobić podczas kolejnych rund naboru.

LINK:  Uchwała nr LXXXIII/663/2026 – Uchwały – Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Metropolitalny Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii

Zgromadzenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii zdecydowało o przyznaniu Miastu Świętochłowice dotacji w wysokości ponad 4,5 mln zł. Środki te zostaną przeznaczone na budowę fragmentu Velostrady GZM nr 4, który połączy miasto z Rudą Śląską.

Pieniądze na inwestycję, dokładnie 4 565 760 zł, zostały skierowane na realizację robót budowlanych zaplanowanych na ten rok. Projekt „Rozbudowa pasa drogowego drogi powiatowej S9802 – ul. Wojska Polskiego o drogę rowerową wraz z konieczną infrastrukturą techniczną” obejmie odcinek o długości około 0,38 km.

Nowa trasa powstanie wzdłuż ul. Wojska Polskiego – od granicy z Rudą Śląską do skrzyżowania z ulicami Zieloną i Ceramiczną. Odcinek ten stanowi naturalne przedłużenie wybudowanych w poprzednich latach fragmentów Velostrady nr 4, które przebiegają wzdłuż ulic Zielonej oraz Śląskiej. Dzięki temu projektowi infrastruktura rowerowa o standardzie metropolitalnym zyska niezbędną ciągłość w tej części regionu.

Zgromadzenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM) uwzględniło również plany dalszego rozwoju tej trasy. W przypadku uzyskania przez Świętochłowice decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID), w bieżącym roku planowana jest budowa – w ramach osobnej dotacji – kolejnego, 200-metrowego odcinka. Miałby on połączyć fragment oddany do użytku w 2025 roku (skrzyżowanie ul. Śląskiej i Metalowców) z rejonem budynku przy ul. Wojska Polskiego 33.

Finalnie Velostrada nr 4 ma połączyć Katowice z Gliwicami i ma przebiegać przez Chorzów, Świętochłowice, Rudę Śląską i Zabrze.

Wczoraj, 1 kwietnia br. Rafał Piech, Prezydent Siemianowic Śląskich podpisał w Tarnowie kluczową umowę związaną z dofinansowaniem (realizowanym w ramach funduszy szwajcarskich) siemianowicko-czeladzkiego projektu „REgeneracja Miast. Poprawa jakokści życia seniorów w Siemianowicach Śląskich i Czeladzi”. Prezydentowi towarzyszyli: Agnieszka Gładysz, Pierwszy Zastępca Prezydenta Miasta, Zbigniew Szaleniec, Burmistrz Czeladzi oraz Magdalena Faracik-Nowak, Naczelnik Wydziału Rozwoju Miasta.

Wydarzenie to swoją osobą zaszczyciła także Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej, która wysoko oceniła ideę projektu stanowiącego bodziec dla lokalnego rozwoju.

Przypomnijmy, 3 marca br. w siemianowickim ratuszu podpisaliśmy umowę partnerską z miastem Czeladź. W ramach tego przedsięwzięcia, w naszym mieście, m.in. przebudowana zostanie sieć kanalizacji sanitarnej, zmodernizowany zostanie Szpital Miejski (tutaj mówimy – również – o utworzeniu Centrum Wsparcia Profilaktyki i Zdrowia Seniora), powstanie dwadzieścia partycypacyjnych ogrodów miejskich. Ponadto to olbrzymie wsparcie finansowe przyczyni się do intensyfikacji działań integracyjno-aktywizacyjno-edukacyjnych dla seniorów i organizacji pozarządowych oraz zostanie przygotowana strategia lokalnej polityki senioralnej.

Projekt ten jest częścią II edycji Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy na lata 2022-2029, który uzyskał dofinansowanie przekraczające 80,7 mln. zł. Warto też wspomnieć, że projekt, który został przygotowany przez Wydział Rozwoju Urzędu Miasta Siemianowice Śląskie znalazł się w ścisłej czołówce naboru, zajmując trzecie miejsce w rankingu z wynikiem 95,41 pkt.

O siemianowicko-czeladzkiej umowie partnerskiej pisaliśmy tutaj

#FunduszeSzwajcarskie #SPPW #FunduszSzwajcarski #REgeneracjaMiast

foto: Paweł Topolski/tarnow.pl

Źródło: UM Siemianowice Śląskie

W marcu podpisano umowę na realizację projektu pn. „Słoneczna Gmina – montaż instalacji fotowoltaicznych w infrastrukturze publicznej V – ETAP 1”, w ramach którego do września br. na dachach kolejnych miejskich placówek pojawią się panele fotowoltaiczne – Przedszkola nr 18 i 19, Kompleksu Sportowego „Michał” – dwie instalacje na budynku basenu i hali, a także Urzędu Miasta przy ul. Michałkowickiej 105.

Dzięki inwestycji obiekty będą mogły produkować własną energię elektryczną, o łącznej mocy 163 kWp. Koszt zadania wyniesie 545 727,94 zł.

To jednak nie koniec. Jeszcze w tym roku zaplanowano realizację drugiego etapu projektu, który obejmie montaż instalacji fotowoltaicznych na budynkach: Przedszkola nr 6 i 7, Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej, Kąpieliska „Pszczelnik” i Urzędu Miasta przy ul. Jana Pawła II 10.

Na realizację całego projektu Gmina Siemianowice Śląskie pozyskała 1 400 282,54 zł w ramach Funduszy Europejskich dla Śląskiego 2021-2027 (Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji).

Źródło: UM Siemianowice Śląskie

Rada Miasta Zabrze podjęła decyzje, które mogą realnie wpłynąć na codzienne życie mieszkańców. Radni zgodzili się na przekazanie miejskich nieruchomości w formie darowizny na rzecz Wojewódzkiego Pogotowia Ratunkowego w Katowicach oraz Politechniki Śląskiej. To inwestycje w bezpieczeństwo i rozwój nauki.

Nowa stacja pogotowia w Zabrzu

Jedna z uchwał dotyczy działki przy ul. Jana Kochanowskiego 22. Nieruchomość o powierzchni 0,2211 ha zostanie przekazana Wojewódzkiemu Pogotowiu Ratunkowemu.

Cel jest jasno określony – budowa nowej stacji pogotowia ratunkowego.

Podczas sesji Rady Miasta o planach mówił dyrektor Wojewódzkiego Pogotowia Ratunkowego w Katowicach, Łukasz Pach. Jak podkreślał, jest związany z miastem – pochodzi z Zabrza i dobrze zna lokalne realia.

Dyrektor zwracał uwagę na wyzwania, przed którymi stoi system ratownictwa. W Zabrzu pracuje dziś około 70 ratowników medycznych. Każdego dnia funkcjonuje 6 zespołów wyjazdowych.

– Nowa lokalizacja to realna szansa na poprawę czasu dojazdu do pacjentów i zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców – wskazywał.

Dziś stacja działa w ścisłym centrum miasta, przy ul. Wyzwolenia. To miejsce, które często utrudnia szybki wyjazd karetek. W praktyce oznacza to ryzyko opóźnień w sytuacjach zagrożenia życia.

Nowa działka ma to zmienić. Jest dobrze skomunikowana, co pozwoli skrócić czas reakcji zespołów ratowniczych.

Podczas wystąpienia Łukasz Pach podziękował władzom miasta za współpracę. Szczególne słowa skierował do wiceprezydent Ewy Weber, która zainicjowała rozmowy w sprawie budowy nowej stacji, oraz do prezydenta Kamila Żbikowskiego, dzięki któremu – jak zaznaczył – udało się doprowadzić proces do finału.

Miasto podkreśla, że przekazanie gruntu odbywa się na cel publiczny. Jeśli nieruchomość nie zostanie wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, darowizna może zostać cofnięta.

Wsparcie dla Politechniki Śląskiej

Druga uchwała obejmuje kilka nieruchomości położonych przy ul. Franklina Roosevelta oraz ul. gen. Charlesa de Gaulle’a. Trafią one do Politechniki Śląskiej.

To tereny, na których już dziś funkcjonują budynki dydaktyczne uczelni. Mowa m.in. o Wydziale Organizacji i Zarządzania oraz Wydziale Inżynierii Biomedycznej.

Do tej pory Politechnika korzystała z nich na podstawie umów użyczenia. Teraz zyska pełne prawo własności. To istotna zmiana. Uczelnia będzie mogła stabilniej planować rozwój i inwestycje. Chodzi nie tylko o dydaktykę, ale też badania naukowe i nowe kierunki kształcenia. Zintegrowana infrastruktura – budynki, drogi dojazdowe, parkingi i tereny zielone – tworzy spójną przestrzeń akademicką w centrum Zabrza. To ważne, bo liczba studentów stale rośnie.

Przekazanie działek ma też pomóc rozwiązać problem braku miejsc parkingowych w tej części miasta.

Żródło: UM Zabrze

We wtorek (10.03.), w miejskim Ratuszu w Siemianowicach Śląskich podpisano umowę partnerską dotyczącą wspólnej realizacji projektu „REgeneracja Miast. Poprawa jakości życia seniorów w Siemianowicach Śląskich i Czeladzi”, finansowanego w ramach funduszy szwajcarskich.

W imieniu Siemianowic Śląskich dokument podpisali prezydent Rafał Piech, zastępca prezydenta miasta Agnieszka Gładysz oraz skarbnik miasta Katarzyna Chrapek-Rogowska. Stronę Czeladzi reprezentowali burmistrz Zbigniew Szaleniec, zastępca burmistrza ds. komunalnych Małgorzata Skiba, skarbnik miasta Bogusława Tanhojzer.

Podczas spotkania zaprezentowano najważniejsze założenia przedsięwzięcia oraz inwestycje, które będą realizowane w obu miastach. Projekt jest częścią II edycji Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy na lata 2022–2029 i uzyskał dofinansowanie przekraczające 80,7 mln zł. Co istotne, Siemianowice Śląskie znalazły się w ścisłej czołówce naboru, zajmując trzecie miejsce w rankingu z wynikiem 95,41 pkt.

Największa część wsparcia trafi do Siemianowic Śląskich. Dwa kluczowe zadania to budowa i przebudowa sieci kanalizacji sanitarnej w mieście, na którą przewidziano około 24,8 mln zł dofinansowania, oraz przebudowa i modernizacja Szpitala Miejskiego, za prawie 42 mln zł.
Te dwa przedsięwzięcia pochłaniają łącznie 82,61 proc. wartości dofinansowania całego projektu.

Szczególnie rozbudowany jest komponent zdrowotny i senioralny. W ramach projektu zaplanowano modernizację energetyczną budynków B i D szpitala wraz z instalacjami OZE, a także utworzenie w budynku B Centrum Wsparcia Profilaktyki i Zdrowia Seniora. W tym obszarze przewidziano również pobyty dzienne i całodobowe w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, rehabilitację, badania przesiewowe dla seniorów oraz szkolenia dla opiekunów i rodzin osób zależnych. Łączna wartość tego pakietu przekracza 27 mln zł.

Projekt nie ogranicza się jednak wyłącznie do infrastruktury technicznej i ochrony zdrowia. W Siemianowicach Śląskich powstanie 20 partycypacyjnych ogrodów miejskich, rozwijana będzie również zieleń przy szpitalu. Zaplanowano ponadto utworzenie Klubu Seniora, działania integracyjno-aktywizacyjno-edukacyjne dla seniorów i organizacji pozarządowych oraz przygotowanie strategii lokalnej polityki senioralnej.

Partner projektu, czyli Czeladź, zrealizuje inwestycje i działania społeczne o wartości przekraczającej 9 mln zł. Najważniejsze zadania to rozbudowa i modernizacja infrastruktury wodno-kanalizacyjnej przy ul. 3 Kwietnia, utworzenie parku bioróżnorodności na terenie Stawu Przetok oraz budowa parku kieszonkowego przy ul. Betonowej. Uzupełnieniem tych przedsięwzięć będą działania edukacyjne i promocyjne z zakresu ekologii..

Ważnym wątkiem jest także partycypacja mieszkańców. Prezentacja podkreśla, że projekt ma być realizowany przy udziale konsultacji społecznych, badań potrzeb seniorów, warsztatów oraz pracy Komitetu Społecznego złożonego z seniorów i przedstawicieli organizacji pozarządowych z Siemianowic Śląskich i Czeladzi. To właśnie ten element ma nadać inwestycjom nie tylko wymiar infrastrukturalny, ale też społeczny i międzypokoleniowy.

Dzisiejsze podpisanie umowy partnerskiej w siemianowickim ratuszu otwiera formalnie kolejny etap wspólnej realizacji projektu. Z perspektywy obu samorządów to jedno z najważniejszych porozumień ostatnich miesięcy – łączące inwestycje komunalne, zdrowotne, ekologiczne i społeczne w jeden spójny program, którego głównym celem jest poprawa jakości życia seniorów w obu miastach.

#FunduszeSzwajcarskie #SPPW #FunduszSzwajcarski #REgeneracjaMiast

Źródło: UM Siemianowice Śląskie

Bytom otrzyma 167,5 mln zł na rewitalizację około 40 kamienic. Dodatkowe środki rządowe na remonty budynków zapowiedział  podczas ubiegłorocznej wizyty w Bytomiu premier Donald Tusk.

– Dzięki dotacji z budżetu państwa wyremontujemy około 40 budynków, a pustostany zamienimy w mieszkania. Pracujemy nad znalezieniem środków na wkład własny do inwestycji. Dziękujemy za tę decyzję premierowi Donaldowi Tuskowi – mówi Mariusz Wołosz, prezydent Bytomia.

Śródki finansowe rozłożone na pięć lat

Zgodnie z decyzją Ministerstwa Finansów i Gospodarki przyznana kwota z rezerwy celowej budżetu państwa będzie rozłożona na kolejne lata realizowanych inwestycji. W tym roku nasze miasto otrzyma blisko 5 mln zł, a w następnych latach kolejno: 2027 rok – ponad 26 mln zł, 2028 rok – 54,7 mln zł, 2029 rok – 57,7 mln zł i w 2030 roku – 24 mln zł. W sumie do Bytomia trafi 167 mln 572 tys. 361 zł.

Fundusze na drugie życie bytomskich kamienic

O potrzebach Bytomia związanych ze środkami na ratowanie substancji mieszkaniowej prezydent Bytomia Mariusz Wołosz oraz Donald Tusk rozmawiali jeszcze przed wyborami parlamentarnymi w 2023 roku oraz przed wyborami prezydenckimi w 2025 roku. Wówczas też padły obietnice o przekazaniu naszemu miastu środków na remonty gminnych pustostanów. Według wyliczeń, miasto mogłoby wyremontować z zasobu komunalnego około 40 kamienic, które po kapitalnym remoncie zostaną przeznaczone do zasiedlenia.

– W Bytomiu chcemy remontować to, co już istnieje, bowiem zasób miejski mamy naprawdę duży. W pierwszej kolejności środki zostaną przeznaczone na przygotowanie dokumentacji projektowej, która jest niezbędna, aby przeprowadzić cały proces inwestycyjny – mówi Magdalena Górak, zastępca prezydenta Bytomia. – Wiele bytomskich kamienic czeka na drugie życie, a ich rewitalizacja pozwoli na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych wielu mieszkańców miasta – dodaje wiceprezydent Górak.

Rewitalizację bytomskich kamienic będą realizowały Bytomskie Mieszkania, a miejska jednostka będzie gotowa do ogłoszenia pierwszych przetargów po pozyskaniu środków na wkład własny do inwestycji.

Źródło: UM Bytom

W środę, 28 stycznia 2026 roku, w Tychach odbyła się konferencja prasowa z udziałem Ministra Sportu i Turystyki Jakuba Rutnickiego, poświęcona rządowemu Programowi budowy lodowisk. Podczas spotkania poinformowano, że Tychy znalazły się w gronie beneficjentów programu i otrzymają 10 mln zł dofinansowania na budowę całorocznego, krytego lodowiska.

Konferencja prasowa z udziałem Ministra Sportu i Turystyki Jakuba Rutnickiego, przedstawicieli rządu, samorządów oraz środowiska sportowego odbyła się na Stadionie Zimowym w Tychach. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. Prezydent Miasta Tychy Maciej Gramatyka, Prezydent Rudy Śląskiej Michał Pierończyk, Burmistrz Cieszyna Gabriela Staszkiewicz, Prezes Polski Związek Hokeja na Lodzie Krzysztof Woźniak oraz posłowie na Sejm RP – Urszula Koszutska i Łukasz Ściebiorowski.