W przyszłym roku wydatki Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM) mają wynieść ponad 2,9 mld zł. Najwięcej środków zostanie przeznaczonych na organizację transportu zbiorowego. Budżet na 2026 rok został przyjęty podczas sesji Zgromadzenia GZM w środę, 17 grudnia.

Dochody

Dochody w przyszłorocznym budżecie GZM zaplanowano na poziomie prawie 2,9 mld zł. Podstawowym elementem tej struktury jest ustawowy dochód własny, w którym największą część stanowi udział w podatku dochodowym od osób fizycznych zamieszkujących obszar GZM. Obecnie wynosi on 0,49% od dochodów podatników. Według prognoz do budżetu Metropolii ma z tego tytułu wpłynąć ok. 665 mln zł.

Po stronie dochodów uwzględniono również m.in. wysokość składki zmiennej, czyli środków wpłacanych przez gminy na realizację zadań związanych z obsługą komunikacji miejskiej. Wpływy z tego tytułu mają wynieść ok. 1,3 mld zł. Powiększą je szacowane wpływy z tytułu świadczenia usług przewozowych, w tym m.in. ze sprzedaży biletów, które prognozowane są na poziomie ok. 296,5 mln zł.

W budżecie GZM na 2026 rok zaplanowano deficyt budżetowy w wysokości ok. 29,4 mln zł. Jest to różnica pomiędzy planowanymi dochodami a wydatkami. Deficyt ten ma być sfinansowany w pełnej wysokości z przychodów pochodzących z nadwyżki budżetowej z lat ubiegłych.

Wieloletnia Prognoza Finansowa

Zgromadzenie przyjęło także Wieloletnią Prognozę Finansową na lata 2026-2036. Jej podstawowym założeniem jest realne ujęcie zarówno dochodów, jak i wydatków Metropolii we wszystkich latach objętych prognozą. Prognoza ta zawiera 84 zadania na łączną kwotę ok. 21,6 mld zł.

Największe wydatki na transport

Planowane wydatki z budżetu mają wynieść ok. 2,9 mld zł. Największą pozycją są koszty związane z funkcjonowaniem komunikacji miejskiej, które w przyszłym roku wyniosą ok. 2,4 mld zł.

Wydatki bieżące są przede wszystkim związane z organizacją komunikacji pasażerskiej. Obejmuje to m.in. przewozy autobusowe, tramwajowe i trolejbusowe oraz linie metropolitalne. Pieniądze z budżetu będą przeznaczone także na utrzymanie infrastruktury przystankowej, obsługę i rozwój systemów wspierających komunikację, a także integrację pasażerską oraz system taryfowo-biletowy.

Wydatki na transport publiczny obejmą również kwotę 34,4 mln zł, którą Metropolia przekaże Województwu Śląskiemu na sfinansowanie połączeń kolejowych na swoim obszarze. Z budżetu GZM finansowane będą wszystkie połączenia na trasie Gliwice-Bytom. Ponadto Metropolia sfinansuje m.in. dodatkowe połączenia z Tarnowskich Gór do Chorzowa Batorego, a także w relacjach Gliwice-Katowice-Dąbrowa Górnicza Ząbkowice i Tychy Lodowisko-Tychy.

Program Kolej Plus i wkład własny

W przyszłorocznym budżecie zaplanowano także 19,7 mln zł na sfinansowanie części wkładu własnego dla inwestycji kolejowych zgłoszonych w ramach rządowego Programu Kolej Plus. Z 6 projektów z udziałem Metropolii zakwalifikowanych do realizacji, w 5 wykonawcy pracują nad przygotowaniem dokumentacji projektowej.

W przypadku projektu mającego na celu utworzenie alternatywnego połączenia aglomeracyjnego Gliwice – Ruda Kochłowice – Katowice, wykonawca opracowuje zarówno dokumentację projektową, jak i prowadzi prace budowlane.

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia jest partnerem we wszystkich tych projektach. W perspektywie do 2029 roku zapewni ponad 400 mln zł na sfinansowanie wkładu własnego do realizowanych inwestycji.

W budżecie Metropolii przewidziano również 2 mln zł na dofinansowanie budowy Centrum Przesiadkowego przy stacji kolejowej w Pyskowicach.

Kolejne wydatki na infrastrukturę rowerową

W 2026 roku planowane jest udzielenie pomocy finansowej gminom w formie dotacji celowej na kolejne etapy realizacji Metropolitalnej Sieci Tras Rowerowych, czyli budowę Velostrad. Kontynuowany będzie także projekt pn. „Zrównoważona, inteligentna mobilność – kluczem do transformacji regionu”. Wydatki związane z tymi obszarami, zaplanowane na 2026 rok, to ponad 45 mln zł.

Środki te pozwolą gminom zarówno na wykup nieruchomości, jak i na zamówienie dokumentacji projektowej oraz sfinansowanie robót budowlanych.

W 2026 roku planowana jest kontynuacja realizacji Velostrady nr 6 z Katowic do Mysłowic (rozpoczęcie prac nad dokumentacją projektową), kontynuacja budowy Velostrady nr 4 w Świętochłowicach oraz kontynuacja budowy Velostrady nr 3 na terenie Tychów. Rozpoczną się również prace projektowe (w systemie projektuj i buduj) dla Velostrady nr 1 i nr 7 na terenie Sosnowca, nr 7 w Czeladzi oraz nr 7 w Dąbrowie Górniczej.

Jeżeli chodzi o zadania programu Metropolitalnej Sieci Tras Rowerowych realizowane bezpośrednio na zamówienie GZM, kontynuowane będą prace nad przygotowaniem koncepcji technicznej Velostrady nr 3 na terenie Katowic (planowane do zakończenia w I kwartale 2026). Umożliwi to ogłoszenie postępowania przetargowego na opracowanie dokumentacji projektowej dla tego odcinka.

Metrorower i elektromobilność

Od sierpnia 2024 r. w 31 gminach GZM działa Metrorower, największy w Polsce system miejskich wypożyczalni rowerów. Końcem 2025 r. uruchomiono prawo opcji u operatora Nextbike Polska, powiększając zasięg systemu o kolejne 9 gmin. W ramach systemu dostępnych jest już ponad 7 tysięcy rowerów na niemal 1000 stacjach.

W 2025 r. uruchomiona została także Długoterminowa Wypożyczalnia Rowerów Elektrycznych – Metrorower Elektryczny. Wypożyczalnia dysponuje 250 rowerami z napędem elektrycznym do wypożyczania w okresach 1-6 miesięcy. Utrzymanie tych ofert w przyszłym roku kosztować będzie ok. 49 mln zł.

Inne wydatki

W budżecie na 2026 r. znaczna część wydatków majątkowych dotyczy elektromobilności, tj. zakupu autobusów z napędem wodorowym (8 szt.) oraz napędem elektrycznym (łącznie 82 szt.). To płatności na poziomie ponad 358 mln zł, które wynikają z realizacji umów, które GZM zawarło z producentami w 2024 i 2025 roku.

W budżecie na 2026 r. zarezerwowano ok. 75 mln zł na wsparcie projektów inwestycyjnych realizowanych przez gminy członkowskie GZM w ramach Funduszu Odporności.

Link: Budżet na rok 2026

W przyszłym roku wydatki GZM mają wynieść prawie 2,6 mld zł. Najwięcej środków zostanie przeznaczonych na organizację transportu zbiorowego. Budżet na 2025 rok został przyjęty podczas sesji Zgromadzenia Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii w środę, 18 grudnia.

Dochody w przyszłorocznym budżecie GZM zaplanowano na poziomie prawie 2,573 mld zł.  Podstawowym elementem w tej strukturze jest ustawowy dochód własny, w którym największą część stanowi udział w podatku dochodowym od osób fizycznych zamieszkujących obszar GZM, który obecnie wynosi 0,49 proc. od dochodów podatników. Według prognoz do budżetu Metropolii ma z tego tytułu wpłynąć ok. 614,8 mln zł.

Po stronie dochodów w budżecie Metropolii uwzględniona jest również m.in. wysokość składki zmiennej, czyli środków wpłacanych przez gminy na realizację zadań związanych z obsługą komunikacji miejskiej. Wpływy z tego tytułu mają wynieść ok. 1,17 mld zł. Powiększą je również szacowane wpływy z tytułu świadczenia usług przewozowych, w tym m.in. ze sprzedaży biletów, które prognozowane są na poziomie ok. 268 mln zł.

W budżecie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii na 2025 rok zaplanowano deficyt budżetowy w wysokości ok. 2,17 mln zł. Jest to różnica pomiędzy planowanymi dochodami oraz wydatkami. Deficyt ten planuje się sfinansować w pełnej wysokości z przychodów zaplanowanych jako środki pochodzące z nadwyżki budżetowej z lat ubiegłych.

Zgromadzenie przyjęło także Wieloletnią Prognozę Finansową na lata 2025-2035. Jej podstawowym założeniem jest realne ujęcie strony dochodów, jak i wydatków Metropolii we wszystkich latach objętych prognozą. Zawiera ona 74 zadania na łączną kwotę ok. 20 mld zł.

Najwięcej GZM wyda na transport

Planowane wydatki z budżetu mają wynieść ok. 2,575 mld zł. Największą pozycją w wydatkach Metropolii są koszty związane z funkcjonowaniem komunikacji miejskiej. W przyszłym roku wyniosą one ok. 1,97 mld zł.

Wydatki bieżące są przede wszystkim związane z organizacją komunikacji pasażerskiej. To m.in. przewozy autobusowe, tramwajowe i trolejbusowe oraz linie metropolitalne. Pieniądze z budżetu będą przeznaczone także na utrzymanie infrastruktury przystankowej, obsługę i rozwój systemów obsługujących komunikację pasażerską, a także integrację pasażerską oraz system taryfowo-biletowy.

Wydatki na transport publiczny obejmą również kwotę 29 mln zł, które Metropolia przekaże Województwu Śląskiemu na sfinansowanie kursów pociągów na swoim obszarze, m.in. w relacjach Katowice-Gliwice, Tychy Lodowisko-Katowice, Gliwice-Dąbrowa Górnicza oraz Bytom-Gliwice.

Kolej Plus i wkład własny

W przyszłorocznym budżecie zaplanowano także ponad 36,9 mln zł na sfinansowanie części wkładu własnego dla inwestycji kolejowych, zgłoszonych w ramach rządowego Programu Kolej+. Z sześciu projektów z udziałem Metropolii zakwalifikowanych do realizacji, w pięciu podpisano umowy z wykonawcami dokumentacji projektowej.

W przypadku projektu mającego na celu utworzenie alternatywnego połączenia aglomeracyjnego Gliwice – Ruda Kochłowice – Katowice zawarto umowę na wykonanie dokumentacji projektowej i prac budowlanych.

Przypomnijmy, że Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia jest partnerem we wszystkich tych projektach oraz zapewnia ponad 352 mln zł na sfinansowanie wkładu własnego do realizowanych inwestycji.

Velostardy i Metrorower

W 2025 roku planowane jest udzielenie pomocy finansowej gminom w formie dotacji celowej na kolejne etapy realizacji Metropolitalnej Sieci Tras Rowerowych, a więc budowę velostrad. Wydatki związane z przygotowaniem i budową velotrad zaplanowane na 2025 rok to prawie 50 mln zł.

Środki te pozwolą gminom zarówno na wykup nieruchomości, jak i na zamówienie dokumentacji projektowej oraz sfinansowanie robót budowlanych. W 2025 roku planowana jest kontynuacja realizacji velostrady nr 6 z Katowic do Mysłowic oraz prace nad velostradami nr 3 na terenie Tychów, nr 4 w Świętochłowicach, nr 1 w Katowicach oraz nr 7 na terenie Sosnowca, Czeladzi, Będzina i Dąbrowy Górniczej.

Jeżeli chodzi o zadania programu Metropolitalnej Sieci Tras Rowerowych realizowane bezpośrednio na zamówienie GZM, prowadzone będą prace nad przygotowaniem koncepcji technicznej velostrady nr 3 od Katowic do Tychów, które mają się zakończyć w II połowie 2025 r. Ponadto planowane jest ogłoszenie postępowań na opracowanie koncepcji dla velostrady nr 2 z Katowic do Piekar Śląskich oraz dla velostrady nr 4 z Katowic do Gliwic.

Od sierpnia ub. roku w 31 gminach GZM działa Metrorower, największy w Polsce system miejskich wypożyczalni rowerów. W ramach systemu dostępnych jest 7 tysięcy rowerów. Jego utrzymanie w przyszłym roku kosztować będzie ok. 47 mln zł.

Pozostałe wydatki

W budżecie na 2025 r. zarezerwowano 201 mln zł na wsparcie projektów inwestycyjnych realizowanych przez gminy członkowskie GZM w ramach Funduszu Odporności.

Zarezerwowano również środki na realizację projektów związanych z zakupem 8 autobusów napędzanych wodorem. Te nowoczesne pojazdy pasażerskie mają pojawić się na drogach GZM do końca listopada 2025 roku. Wartość zamówienia wynosi 31,8 mln zł.

Uchwała budżetowa

W projekcie budżetu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii na 2019 r. zaplanowano dochody w wysokości 1,2 mld zł. Większość pieniędzy zostanie przeznaczona na organizację transportu zbiorowego – 949 mln zł. Projekt budżetu został przyjęty przez Zgromadzenie GZM we wtorek, 18 grudnia.

Projekt budżetu zaprezentował podczas sesji Mariusz Konopka, skarbnik Metropolii. Poinformował, że w projekcie zaplanowano dochody w wysokości 1 mld 218 mln zł oraz wydatki w wysokości 1 mld 60 mln zł. Wysokość budżetu ma związek z poszerzeniem zakresu działania Metropolii, która od 1 stycznia 2019 r. przejmie zadania związane z organizacją transportu zbiorowego.

W związku z przejęciem organizacji transportu, po raz pierwszy w budżecie Metropolii zaplanowano część zmienną składki rocznej, która przeznaczona jest na finansowanie zadań związanych z organizacją przewozów gminnych na rzecz członków Metropolii – jest to kwota w wysokości ponad 507 mln zł.

Pozostałe większe dochody planowane w 2019 roku pochodzić będą z: udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych – 372 mln zł; wpływów ze sprzedaży biletów na przejazdy komunikacją zbiorową – 247 mln zł; składek członkowskich gmin – 37 mln zł.

W przyszłym roku na organizację transportu zbiorowego zostanie przeznaczone 949 mln zł – to największe wydatki Metropolii w 2019 roku. Pozostałe wydatki zaplanowano m.in. na: wsparcie gmin członkowskich w ramach Metropolitalnego Funduszu Solidarności – 23 mln zł; budowę systemu otwartych danych GZM – 9 mln zł; infrastrukturę i transport rowerowy – 7 mln zł; integrację transportu zbiorowego – 5,2 mln zł, realizowanie działań z zakresu smart city – 5 mln zł.

Ponadto członkowie Zgromadzenia przyjęli projekt Wieloletniej Prognozy Finansowej GZM na lata 2019-2030. Projekt zawiera 42 zadania, w tym 32 bieżące i 10 majątkowych. Wydatki zaplanowane na realizację tych zadań to 11 mld 361 mln 732 tys. zł.