W Szkole Podstawowej nr 4 w Będzinie zainaugurowano tegoroczną edycję programu „Ogrody Deszczowe GZM”. W ramach zaplanowanych działań na terenie Metropolii powstanie 26 nowych ogrodów, które zostaną założone bezpośrednio przez uczniów, przedszkolaków oraz lokalnych działaczy społecznych pod okiem ekspertów.

Edukacja i praktyka

Tegoroczna edycja programu zakłada realizację 26 warsztatów edukacyjnych, które łączą wiedzę teoretyczną z działaniem praktycznym. Uczestnicy poznają zasady projektowania i pielęgnacji błękitno-zielonej infrastruktury, a następnie wspólnie z ekspertami z katowickiej firmy CALLA Group założą ogrody na terenie swoich placówek.

Projekty będą realizowane w wielu gminach Metropolii, tj. w Będzinie, Sosnowcu, Dąbrowie Górniczej, Siewierzu, Czeladzi, Gliwicach, Imielinie, Lędzinach, Piekarach Śląskich, Świerklańcu, Rudzie Śląskiej, Świętochłowicach, Zbrosławicach, Zabrzu, Tarnowskich Górach, Bytomiu, Mysłowicach, Tychach, Siemianowicach Śląskich oraz w Katowicach.

Harmonogram prac jest intensywny: realizacja rozpoczęła się w kwietniu i potrwa do końca roku szkolnego 2025/2026. Program ma na celu nie tylko samo zakładanie ogrodów, ale przede wszystkim podnoszenie świadomości ekologicznej mieszkańców.

– Program „Ogrody Deszczowe GZM” ma przede wszystkim wymiar edukacyjny. Chcemy pokazać, że ekologia zaczyna się od konkretnego działania, które może podjąć każdy z nas – podkreśla Igor Śmietański, wiceprzewodniczący zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. – Poprzez warsztaty uczymy młode pokolenie i działaczy społecznych, jak adaptować nasze otoczenie do zmiany klimatu. Co istotne, technika ta jest dostępna dla każdego – taki ogród deszczowy może założyć we własnym zakresie każda chętna grupa mieszkańców Metropolii, realnie wspierając ochronę zasobów wodnych w swojej okolicy – dodaje Igor Śmietański.

Jak działają ogrody deszczowe?

Ogrody deszczowe to rozwiązanie pozwalające na efektywne zagospodarowanie wód opadowych i ograniczenie ich spływu do kanalizacji. Dzięki zastosowaniu specjalnie dobranych zbiorników, odpowiednich warstw podłoża oraz gatunków roślin możliwe jest przechwycenie opadu bezpośrednio z dachu, co chroni otoczenie przed lokalnymi podtopieniami.

Zmagazynowana woda jest uwalniana do atmosfery stopniowo poprzez parowanie, co jest kluczowe dla zachowania wilgotności gleby w okresach suchych. Roślinność wykorzystywana w takich instalacjach to gatunki hydrofitowe, które dobrze tolerują zmienne poziomy wody i posiadają wysokie walory dekoracyjne.

Główne korzyści z realizacji programu:

• Gospodarka wodna: Odciążenie systemów kanalizacyjnych i przeciwdziałanie lokalnym podtopieniom.
• Walka z suszą: Utrzymywanie wilgotności gleby i poprawa mikroklimatu.
• Bioróżnorodność i estetyka: Tworzenie przyjaznych przestrzeni i nowych siedlisk dla lokalnej fauny.
• Dostępność i trwałość: Ogrody powstają w miejscach ogólnodostępnych, a instytucje biorące udział w programie zobowiązały się do ich utrzymania przez minimum trzy lata.

Foto: GZM

Metropolia rozpoczęła nabór do programu Ogrody Deszczowe GZM. Jest on skierowany do szkół, uczelni oraz organizacji pozarządowych, które chcą w skali lokalnej w ekologiczny sposób wykorzystać wody opadowe.

Uczestnicy programu jesienią wezmą udział w zajęciach teoretycznych na temat tworzenia i pielęgnacji ogrodów deszczowych, a potem pod okiem eksperta założą ogrody.

– Taki ogród deszczowy zatrzymuje wodę opadową w miejscu, łagodząc miejscowo suszę, ale także zalewanie w przypadku deszczu nawalnego- tłumaczy Blanka Romanowska, dyrektorka Departamentu Infrastruktury i Środowiska w Urzędzie Metropolitalnym GZM.

Dzięki specjalnie dobranemu zbiornikowi, warstwom podłoża, jak również odpowiednio dobranym gatunkom roślin ograniczamy odpływ wód opadowych do kanalizacji. Ogród deszczowy  sprawia, że roślinność uwalnia parę wodną do atmosfery stopniowo, także w okresach suchych- dodaje Blanka Romanowska.

Warunkiem przystąpienia do Programu jest złożenie deklaracji, a zgłaszającymi mogą być przedszkola, szkoły i wyższe uczelnie. Program jest skierowany także do organizacji pozarządowych. Zgłoszenia można składać do 2 lipca. Liczy się kolejność zgłoszeń.

Ogród deszczowy będzie można założyć na terenie, którego jest się właścicielem lub zarządcą. Teren taki powinien być ogólnodostępny, w obszarze zwartej zabudowy, z dostępem do wody opadowej z dachu, gdzie będzie możliwość zagospodarowania deszczówki. Warunkiem jest również wskazanie nieruchomości znajdującej się w obszarze rewitalizacji

Koszt realizacji warsztatów zakończonych założeniem ogrodu finansuje Metropolia. Obowiązkiem osób i instytucji biorących udział w warsztatach praktycznych będzie opiekowanie się i bieżące utrzymanie ogrodu deszczowego przez minimum 3 lata.

W tym roku wiosną miał miejsce pilotaż projektu Ogrodów Deszczowych GZM. W rezultacie powstało 9 lokalnych ogrodów.

Przydatne linki

Warunki naboru: Ogłoszenie o naborze do programu „Ogrody Deszczowe GZM” – Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Metropolitalny Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (metropoliagzm.pl)

W ramach pilotażowego programu „Ogrody deszczowe GZM” Metropolia organizuje warsztaty dla szkół i pokazuje, jak stworzyć taki ogród. Uczestnicy pod okiem eksperta dowiadują się w jaki sposób wykorzystać wody opadowe, jakie podłoże i gatunki roślin wybrać. W GZM powstanie 9 przyszkolnych ogrodów. Jeden z nich założą studenci Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach.

– Ogrody deszczowe pozwalają zapobiegać lokalnie suszom i podtopieniom. Gromadzą wodę opadową, która spływa do nich bezpośrednio z dachów. Specjalnie dobrana donica/zbiornik, warstwy podłoża oraz gatunki roślin, pomagają w naturalny sposób ograniczyć spływ wód opadowych do kanalizacji. Roślinność uwalnia parę wodną do atmosfery stopniowo, także w okresach suchych. Jednocześnie gromadzenie wody z dachów w zbiorniku, zapobiega lokalnym podtopieniom – tłumaczy Blanka Romanowska, dyrektorka Departamentu Infrastruktury i Środowiska w Urzędzie Metropolitalnym GZM.

Ogród deszczowy zwiększa również bioróżnorodność i sprawia, że otoczenie wygląda przyjaźniej.

Edukacja jako odpowiedź na zmiany klimatu

Program jest realizowany wraz ze Śląskim Ogrodem Botanicznym w Mikołowie. To jego pracownicy prowadzą w szkołach warsztaty i pomagają uczniom założyć swój szkolny ogród deszczowy. Ogrody zakładane będą w kwietniu i maju.

Program ma wymiar przede wszystkim edukacyjny – do udziału w nim wybranych zostało 9 placówek. Udział biorą szkoły podstawowe z Mysłowic, Tychów, Piekar Śląskich, Siemianowic Śląskich i Tarnowskich Gór, przedszkole z Gliwic, zespoły szkół z Piekar Śląskich i z Chorzowa oraz Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach.

Na uczestników warsztatów czeka część teoretyczna, gra terenowa dostosowana do ich wieku oraz najprzyjemniejsza część praktyczna, czyli zakładanie ogrodu i sadzenie roślin. Rośliny zostały dobrane z uwzględnieniem walorów dekoracyjnych oraz gatunki, które dobrze tolerują zmiany poziomu wody.

 Ogrody znajdą się na terenach ogólnodostępnych dla mieszkańców Metropolii. Obowiązkiem instytucji biorących udział w programie będzie opiekowanie się i bieżące utrzymanie ogrodu deszczowego przez minimum 3 lata.

Metropolia rozpoczęła nabór do pilotażowego programu Metropolitalne Ogrody Deszczowe, skierowanego do osób i instytucji, które chcą zrobić dobry użytek z wód opadowych. W ramach programu odbędą się zajęcia teoretyczne na temat tworzenia i pielęgnacji ogrodów deszczowych, a także praktyka, czyli zakładanie ogrodów pod okiem eksperta. Nabór trwa do 4 listopada 2022 r.

– Problemy braku lub nadmiaru wody wynikające ze zmian klimatu coraz częściej dotyczą naszych ogrodów, działek, rabat i trawników.  Dlatego warto pomyśleć o prostym rozwiązaniu jakim jest ogród deszczowy, który pozwala zapobiegać suszy i podtopieniom w naszym najbliższym otoczeniu – mówi Blanka Romanowska, dyrektor Departamentu Infrastruktury i Środowiska w GZM.

– Ogród deszczowy, który proponujemy, gromadzi wodę opadową, która trafia do niego bezpośrednio z dachów. Dzięki specjalnie dobranej donicy lub zbiornikowi, warstwom podłoża, jak również odpowiednio dobranym gatunkom roślin, pomaga w naturalny sposób ograniczyć spływ wód opadowych do kanalizacji i sprawia, że roślinność uwalnia parę wodną do atmosfery stopniowo, także w okresach suchych. Jednocześnie gromadzenie wody z dachów w zbiorniku zapobiega lokalnym podtopieniom – wyjaśnia Blanka Romanowska.

Ponadto ogród deszczowy zwiększa bioróżnorodność i poprawia estetykę otoczenia, a dzięki roślinom hydrofitowym również oczyszcza wodę.

Uczestnicy programu w części teoretycznej wezmą udział w warsztatach, podczas których będzie można się dowiedzieć m.in. jaką rolę pełnią ogrody deszczowe w adaptacji do zmian klimatu i czy mają wpływ na bioróżnorodność. Z kolei w części praktycznej, pod okiem eksperta, będą zakładać na wskazanym terenie ogród deszczowy w donicy lub zbiorniku.

Warunkiem przystąpienia do Programu jest złożenie deklaracji, a zgłaszającymi mogą być osoby fizyczne, wspólnoty mieszkaniowe, placówki oświatowe lub organizacje pozarządowe. Uczestnikami warsztatów natomiast mogą być po prostu zainteresowani mieszkańcy w grupach do 25 osób.

Ogród deszczowy będzie można założyć na terenie, którego jest się właścicielem lub zarządcą. Teren taki powinien być ogólnodostępny, w obszarze zwartej zabudowy, z dostępem do wody opadowej z dachu, gdzie będzie możliwość zagospodarowania deszczówki.

Koszt realizacji warsztatów zakończonych założeniem ogrodu finansuje Metropolia. Obowiązkiem osób i instytucji biorących udział w warsztatach praktycznych będzie opiekowanie się i bieżące utrzymanie ogrodu deszczowego przez minimum 3 lata.

Deklaracje do udziału w programie można nadsyłać do 4 listopada 2022 r., pocztą elektroniczną na adres: is@metropoliagzm.pl.

Szczegóły w Regulaminie.