{"id":33235,"date":"2021-03-11T10:00:39","date_gmt":"2021-03-11T09:00:39","guid":{"rendered":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/?p=33235"},"modified":"2021-03-11T11:10:35","modified_gmt":"2021-03-11T10:10:35","slug":"przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/","title":{"rendered":"Przesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra o\u015bwietla przysz\u0142o\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"
<\/i><\/a><\/div>
<\/i><\/a><\/div>
<\/i><\/a><\/div>\"image_pdf\"<\/a>\"image_print\"<\/a><\/div><\/div>
\"image_pdf\"<\/a>\"image_print\"<\/a><\/div>\n

Nasz \u015bwiat ukszta\u0142towa\u0142a rewolucja przemys\u0142owa. Dzisiejsze metropolie s\u0105 jej dzie\u0107mi. Post\u0119puj\u0105ca przez wieki industrializacja wytworzy\u0142a specyficzn\u0105 kultur\u0119, kt\u00f3rej materialne i niematerialne aspekty stanowi\u0107 mog\u0105 wyj\u0105tkowy atrybut. Dysponuje nim r\u00f3wnie\u017c G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowska Metropolia. Jest wpisany w jej swoiste DNA. Jego priorytetowe potraktowanie, wraz z transformacj\u0105 zasob\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci, w skuteczny spos\u00f3b mo\u017ce ukszta\u0142towa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 tego obszaru.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

KULTURA TECHNICZNA I JEJ ROLA<\/p>\n\n\n\n

Wytwory techniki otaczaj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka. Cztery fazy rewolucji przemys\u0142owej, zapocz\u0105tkowanej jeszcze w drugiej po\u0142owie XVIII w., ca\u0142kowicie zmieni\u0142y ludzkie \u017cycie oraz \u015bwiat, w kt\u00f3rym \u017cyjemy. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od \u201ewieku pary\u201d, czas\u00f3w w\u0119gla, p\u00f3\u017aniej energii elektrycznej, ropy naftowej, produkcji masowej, przez czas auto-mat\u00f3w, komputer\u00f3w, technologii i infrastruktury. W obecnej, czwartej rewolucji przemys\u0142owej, do\u015bwiadczamy wszechogarniaj\u0105cej cyfryzacji naszego \u017cycia i post\u0119puj\u0105cego zmniejszania si\u0119 barier ludzie \u2013 komputery (Schwab K., 2018). W rezultacie przez ostatnie stulecia stworzono cywilizacj\u0119, kt\u00f3ra obecnie, jak si\u0119 zdaje, przybra\u0142a form\u0119 mieszan\u0105, industrialno-informacyjn\u0105 (Toffler A., 1987). Jej integralnymi elementami s\u0105 m.in. technika, przemys\u0142 (poj\u0119cie w\u0119\u017csze w stosunku do techniki), a przede wszystkim kultura techniczna, bez kt\u00f3rej te dwa wymienione zjawi-ska nie mog\u0142yby zaistnie\u0107. Na kultur\u0119 techniczn\u0105 sk\u0142ada si\u0119 \u201eodpowiedni zas\u00f3b i poziom wiedzy technicznej\u201d, \u201ezesp\u00f3\u0142 umiej\u0119tno\u015bci \u2013 zar\u00f3wno motoryczno-sprawno\u015bciowych, jak i intelektualnych\u201d oraz \u201eodpowiednia postawa cz\u0142owieka wobec techniki i zwi\u0105zanych z ni\u0105 dzia\u0142a\u0144\u201d (Furmanek W., 2004: 179). Ta wyodr\u0119bniona sfera kultury, z jej materialnymi i niematerialnymi aspektami oraz wielowiekow\u0105 spu\u015bcizn\u0105, istot-nie wp\u0142ywa na rozw\u00f3j gospodarczo-spo\u0142eczny, konkurencyjno\u015b\u0107 danego obszaru, kszta\u0142t jego produkt\u00f3w terytorialnych, np. w sektorach przemys\u0142\u00f3w kreatywnych czy turystyki, wreszcie kszta\u0142tuje te\u017c jego to\u017csamo\u015b\u0107. W miejscu takim jak G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowska Metropolia, gdzie domen\u0105 gospodarki jest przemys\u0142 (pracuje w nim a\u017c 32,4% zatrudnionych os\u00f3b), wyeksponowanie roli kultury technicznej i jej zdyskontowanie w zarz\u0105dzaniu potencja\u0142em obszaru wydaje si\u0119 by\u0107 fundamentalne.<\/p>\n\n\n\n

MIT ZA\u0141O\u017bYCIELSKI I WYR\u00d3\u017bNIK MARKI METROPOLITALNEJ<\/p>\n\n\n\n

Kultura techniczna przez wieki kszta\u0142towa\u0142a G\u00f3rny \u015al\u0105sk i Zag\u0142\u0119bie D\u0105browskie. Bez wytwarzaj\u0105cego j\u0105, post\u0119puj\u0105cego procesu industrializacji nie by\u0142oby mowy o awansie cywilizacyjnym tych krain. Nie mia\u0142yby miejsca urbanizacja i planowanie przestrzenne, rozw\u00f3j wiedzy i rozpowszechnienie si\u0119 edukacji, czy te\u017c kszta\u0142towanie si\u0119 specyficznych postaw spo\u0142ecznych, np. zawodowego etosu pracy. Nieprzypadkowo w opracowanej Strategii promocji oraz marki wraz ze strategi\u0105 komunikacji marketingowej G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii do 2023 r. autorzy kilkadziesi\u0105t razy odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do przemys\u0142u i jego dziedzictwa. Rewolucja przemys\u0142owa w Europie, na terenach na wsch\u00f3d od \u0141aby, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie tu, w niedalekich Tarnowskich G\u00f3rach. Nie bez powodu uznano, \u017ce tamtejsze zabytki techniki maj\u0105 unikatow\u0105 i uniwersaln\u0105 warto\u015b\u0107 dla ca\u0142ej ludzko\u015bci, co zaowocowa\u0142o wpisem na List\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO. \u201eZ\u0142oty wiek\u201d przemys\u0142u min\u0105\u0142 jednak bezpowrotnie. Pozostawi\u0142 nie tylko materialn\u0105 i niematerialn\u0105 spu\u015bcizn\u0119 kulturow\u0105 o wyj\u0105tkowej warto\u015bci. Za\u0142amanie si\u0119 monokultury przemys\u0142owej i deindustrializacja skutkowa\u0142y i nadal skutkuj\u0105 szeregiem cywilizacyjnych wyzwa\u0144 dla obszaru Metropolii, od depopulacji, przez radykalnie przekszta\u0142con\u0105 przez przemys\u0142 przestrze\u0144, po zdegradowane \u015brodowisko naturalne. Osobnym, a i prawdopodobnie najwi\u0119kszym wyzwaniem s\u0105 koszty spo\u0142eczne deindustrializacji. Bez-refleksyjna apoteoza rewolucji przemys\u0142owej i towarzysz\u0105cych jej zjawisk by\u0142aby wi\u0119c b\u0142\u0119dem. Osi\u0105gni\u0119te zyski wysoce jednak przewy\u017cszaj\u0105 koszty (chyba, \u017ce kto\u015b uwa\u017ca, \u017ce \u017cycie w g\u0142odzie, ch\u0142odzie i bez energii elektrycznej jest zdecydowanie lepsze od wsp\u00f3\u0142czesnego, w\u00f3wczas autor zach\u0119ca do polemik). Ka\u017cdej marce, w tym terytorialnej, dla pozycjonowania, budowania swojej to\u017csamo\u015bci, uwiarygodnienia sk\u0142adanej klientom i partnerom obietnicy, potrzebny jest \u201epow\u00f3d do wiary \u2013 reason to believe\u201d. Mo\u017ce to by\u0107 mit za\u0142o\u017cycielski, wskazuj\u0105cy na korzenie marki. W takim przypadku nie do przecenienia b\u0119dzie rola nostalgii jako motywatora na poziomie postaw jednostkowych. Nostalgii za utraconym czasem, \u201ewtedy, gdy dzia\u0142a\u0142 ca\u0142y przemys\u0142, a ludzie byli dla siebie \u017cyczliwi\u201d. To nostalgia powoduje, \u017ce ludzie interesuj\u0105 si\u0119 przesz\u0142o\u015bci\u0105, cz\u0119sto j\u0105 koloryzuj\u0105 i idealizuj\u0105, wywodz\u0105c z niej za\u0142o\u017cycielskie mity. Zmaterializowana tradycja, adekwatna do potrzeb wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, ma wyj\u0105tkow\u0105 warto\u015b\u0107. I takim zasobem Metropolia dysponuje. Jest nim kultura techniczna i przemys\u0142owa, kt\u00f3rej wytwory przez stulecia przyczynia\u0142y si\u0119 do awansu cywilizacyjnego tych ziem. Kszta\u0142towa\u0142y ich specyfik\u0119, jak i pami\u0119\u0107 kulturow\u0105 zamieszkuj\u0105cych je zbiorowo\u015bci. Ma swoje emanacje z przesz\u0142o\u015bci, jako dziedzictwo, w tera\u017aniejszo\u015bci, jako dzia\u0142aj\u0105cy przemys\u0142 i w przysz\u0142o\u015bci, jako innowacyjne technologie. Jest \u017cywa, w nieustannym procesie \u201ewytwarzania si\u0119\u201d i oddzia\u0142ywania na otoczenie, kt\u00f3re po raz kolejny w historii ulega zmianie.<\/p>\n\n\n\n

Ta zachodz\u0105c\u0105 ju\u017c od stuleci transformacja obszaru pod wp\u0142ywem zasob\u00f3w kultury technicznej i przemys\u0142owej jest wpisana w swoiste DNA Metropolii. To wyj\u0105tkowy atrybut stanowi\u0105cy jeden z fundament\u00f3w dla to\u017csamo\u015bci tworzonej obecnie marki.<\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

SZANSA, A NIE BARIERA. REZULTAT B\u0118DZIE IKON\u0104<\/p>\n\n\n\n

Cenny atrybut nale\u017cy w\u0142a\u015bciwie wykorzysta\u0107. Wytwory kultury technicznej i przemys\u0142owej oraz jej dziedzictwo to unikalna, rozwojowa szansa, a nie przeszkoda do usuni\u0119cia, czy te\u017c wstydliwe i zb\u0119dne obci\u0105\u017cenie z przesz\u0142o\u015bci. Wielo-letnie do\u015bwiadczenia przemys\u0142owej Metropolii Ruhry w Niemczech, w wielu obszarach bli\u017aniaczo podobnej do GZM, z sukcesem wykorzystuj\u0105cej zasoby kultury industrialnej, potwierdza\u0107 mog\u0105 trafno\u015b\u0107 rekomendowanej orientacji. Dzi\u0119ki \u015brodkom z Unii Europejskiej, ostatnia dekada przynios\u0142a pierwsze udane rewaloryzacje i modernizacje obiekt\u00f3w poprzemys\u0142owych r\u00f3wnie\u017c na terenie Metropolii. Dla przyk\u0142adu to kompleks kopalni Guido i Sztolni Kr\u00f3lowa Luiza w Zabrzu (z nagrod\u0105 UE w dziedzinie dziedzic-twa kulturowego Europa Nostra), Szyb \u201eMaciej\u201d w Zabrzu, Stacja \u201eBiblioteka\u201d \u2013 dworzec kolejowy w Rudzie \u015al\u0105skiej-Chebziu, Fabryka Porcelany w Katowicach-Bogucicach, obiekty po KWK \u201eSaturn\u201d w Czeladzi. Rozpocz\u0119to r\u00f3wnie\u017c du\u017ce projekty rewitalizacyjne, jak katowicka Strefa Kultury (nadal na rewaloryzacj\u0119 czeka p\u00f3\u0142nocna cz\u0119\u015b\u0107 terenu Muzeum \u015al\u0105skiego) czy Fabryka Pe\u0142na \u017bycia w D\u0105browie G\u00f3rniczej.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>

W\u015br\u00f3d wniosk\u00f3w, jakie p\u0142yn\u0105 z tych realizacji, na jeden nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119: na terenie Metropolii jest coraz mniej przestrzeni dla kolejnych obiekt\u00f3w poprzemys\u0142owych przekszta\u0142conych tylko w muzea.<\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Abstrahuj\u0105c od obecnej sytuacji pandemicznej, wynika to z nasycenia rynku, ograniczonego popytu, czy wreszcie z konieczno\u015bci dofinansowywania ich funkcjonowania. By\u0107 mo\u017ce planowana rewaloryzacja i adaptacja Wielkiego Pieca Huty Pok\u00f3j w Rudzie \u015al\u0105skiej b\u0119dzie ostatnim takim projektem. A co mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 potrzebne? Przypuszczalnie przestrzenie wielofunkcyjne, wykorzystuj\u0105ce w ca\u0142o\u015bci poprzemys\u0142owe struktury, znacznych rozmiar\u00f3w hala poprzemys\u0142owa do organizacji wydarze\u0144 masowych (te kiedy\u015b powr\u00f3c\u0105, a ich organizatorzy szuka\u0107 b\u0119d\u0105 unikatowych miejsc), jak i zrekultywowane tereny \u2013 parki postindustrialne, wykorzystywane dla rekreacji i sportu. Zmian dokonuj\u0105 projekty-latarnie. Te w znacznej skali wzorcowo realizowane, zwykle staj\u0105 si\u0119 ikonami. Korzystnie wp\u0142ywaj\u0105 na swoje otocze-nie, jak i wizerunek obszaru. Takie projekty s\u0105 w Metropolii na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki, cho\u0107 wymaga\u0107 b\u0119d\u0105 nieprzeci\u0119tnego wysi\u0142ku. To stworze-nie dzielnicy nowych technologii na terenach po b. KWK \u201eWieczorek\u201d (Szyb Pu\u0142aski) w Katowicach-Nikiszowcu, rekultywacja i utworzenie parku postindustrialnego (np. na wz\u00f3r Parku Dora w Turynie) z cz\u0119\u015bci teren\u00f3w po Hucie Kr\u00f3lewskiej i niezagospodarowanych teren\u00f3w po b. KWK \u201ePolska-Wirek\u201d (rejon Szybu Prezydent) wraz z systemem \u015bcie\u017cek rowerowych, kt\u00f3ry po\u0142\u0105czy\u0142by powstaj\u0105ce Muzeum Hutnictwa w Chorzowie z Parkiem \u015al\u0105skim. Czy wreszcie bezsprzecznie najwi\u0119ksza z szans \u2013 rewitalizacja Elektrociep\u0142owni \u201eSzombierki\u201d w Bytomiu, zabytku, kt\u00f3ry w ocenie Europa Nostra jest obecnie jednym z \u201e7 najbardziej zagro\u017conych\u201d obiekt\u00f3w europejskiego dziedzictwa kultury! Gdzie, jak nie w takim obiekcie przesz\u0142o\u015b\u0107 kul-tury przemys\u0142owej mog\u0142aby o\u015bwietla\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 regionu. Jak\u017ce symboliczn\u0105 i ikoniczn\u0105 siedzib\u0119 m\u00f3g\u0142by mie\u0107 w cz\u0119\u015bci EC \u201eSzombierki\u201d Urz\u0105d Metropolitalny GZM.<\/p>\n\n\n\n

\u201eLICZ\u0104 SI\u0118 POTENCJA\u0141Y ENDO-GENNE, G\u0141UPCZE\u201d<\/p>\n\n\n\n

Parafrazuj\u0105c jedno z naczelnych hase\u0142 Billa Clintona \u2013It\u2019s the economy, stupid \u2013 postawmy przede wszystkim na potencja\u0142y endogenne Metropolii. Wykorzystajmy atrybut dziedzictwa kultury technicznej, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 zar\u00f3wno do materialnych zasob\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci, jak i priorytetowo traktujmy jej dalsz\u0105 ewolucj\u0119. To my\u015bl techniczna stwarza nowy \u015bwiat. W imi\u0119 zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju wykorzystujmy zastane i sprawdzone przez lata planowanie przestrzenne, istniej\u0105ce budynki i ca\u0142e poprzemys\u0142owe struktury. Pami\u0119taj\u0105c, \u017ce nikt nie chce mieszka\u0107 w skansenie, trzy razy zweryfikujmy czy zamiast budowa\u0107 nowe (mimo, \u017ce ta\u0144sze), nie wykorzysta\u0107 tego, co ju\u017c powsta\u0142o. Czas, ale i te\u017c rynek, szybko weryfikuje nieprawdziwe miejsca, oderwane od genius loci krajobrazu kulturowego. Obiekty z industrialn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 ju\u017c zosta\u0142y zweryfikowane, a ich warto\u015b\u0107 bywa ponadczasowa. Tylko nasza prawdziwa przesz\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce o\u015bwietli\u0107 nam przysz\u0142o\u015b\u0107 i z niej warto przede wszystkim skorzysta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

dr Adam Hajduga
Wiceprezydent mi\u0119dzynarodowej sieci European Route of Industrial Heritage. Wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca \u201eSzlaku Zabytk\u00f3w Techniki wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego\u201d i jego \u015bwi\u0119ta, \u201eINDUSTRIADY\u201d. Nauczyciel akademicki. G\u0142\u00f3wny specjalista w nowotworzonym Muzeum Hutnictwa w Chorzowie. Cz\u0142onek Rady Spo\u0142eczno-Gospodarczej Metropolii. poland@erih.net<\/a><\/p>\n\n\n\n

Literatura:
Schwab K., (2018, polska edycja),Czwarta rewolucja przemys\u0142owa, (ang. The Fourth Industrial Revolution, World Economic Forum, 2016), Wydawnictwo Studio Emka, Warszawa
Toffler A., (1987), Trzecia fala, Wydawnictwo: Pa\u0144stwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa
Furmanek W. (2004), Kultura informacyjna kategori\u0105 pedagogiki wsp\u00f3\u0142czesnej, \u201eDydaktyka Informatyki\u201d T1, s. 170-191 [w:] Chowanna T1 (20). Nauki o wychowaniu w ponowoczesnym \u015bwiecie, Uniwersytet \u015al\u0105ski w Katowicach, Katowice 2003, dost\u0119p on-line: http:\/\/bazhum.muzhp.pl\/media\/files\/Dydaktyka_Informatyki\/Dydaktyka_Informatyki-r2004-t1\/Dydaktyka_Informatyki-r2004-t1-s170-191\/Dydaktyka_Informatyki-r2004-t1-s170-191.pdf [data dost\u0119pu: 2021.01.21]<\/p>\n

Marek Go\u0142osz<\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nasz \u015bwiat ukszta\u0142towa\u0142a rewolucja przemys\u0142owa. Dzisiejsze metropolie s\u0105 jej dzie\u0107mi. Post\u0119puj\u0105ca przez wieki industrializacja wytworzy\u0142a specyficzn\u0105 kultur\u0119, kt\u00f3rej materialne i niematerialne aspekty stanowi\u0107 mog\u0105 wyj\u0105tkowy atrybut. Dysponuje nim r\u00f3wnie\u017c G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowska Metropolia. Jest wpisany w jej swoiste DNA. Jego priorytetowe potraktowanie, wraz z transformacj\u0105 zasob\u00f3w z…<\/p>","protected":false},"author":158,"featured_media":33238,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[2503],"tags":[],"class_list":["post-33235","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-magazyn-w-metropolii"],"acf":[],"yoast_head":"\nPrzesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra o\u015bwietla przysz\u0142o\u015b\u0107 - Metropolia GZM<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Oficjalny portal G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Przesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra o\u015bwietla przysz\u0142o\u015b\u0107 - Metropolia GZM\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Oficjalny portal G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/metropoliagzm.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Fabryka-Pelna-Zycia.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Marek Go\u0142osz\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/2021\\\/03\\\/11\\\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/2021\\\/03\\\/11\\\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Marek Go\u0142osz\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/61f81063b28ea00b43ddc5e4daca3da7\"},\"headline\":\"Przesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra o\u015bwietla przysz\u0142o\u015b\u0107\",\"datePublished\":\"2021-03-11T09:00:39+00:00\",\"dateModified\":\"2021-03-11T10:10:35+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/2021\\\/03\\\/11\\\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\\\/\"},\"wordCount\":1647,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/2021\\\/03\\\/11\\\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/Fabryka-Pelna-Zycia.jpg\",\"articleSection\":[\"Magazyn W Metropolii\"],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/2021\\\/03\\\/11\\\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/2021\\\/03\\\/11\\\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\\\/\",\"name\":\"Przesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra o\u015bwietla przysz\u0142o\u015b\u0107 - Metropolia GZM\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/2021\\\/03\\\/11\\\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/2021\\\/03\\\/11\\\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/Fabryka-Pelna-Zycia.jpg\",\"datePublished\":\"2021-03-11T09:00:39+00:00\",\"dateModified\":\"2021-03-11T10:10:35+00:00\",\"description\":\"Oficjalny portal G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/2021\\\/03\\\/11\\\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/2021\\\/03\\\/11\\\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/2021\\\/03\\\/11\\\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/Fabryka-Pelna-Zycia.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/02\\\/Fabryka-Pelna-Zycia.jpg\",\"width\":783,\"height\":483},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/2021\\\/03\\\/11\\\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Przesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra o\u015bwietla przysz\u0142o\u015b\u0107\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/\",\"name\":\"Metropolia GZM\",\"description\":\"Oficjalny portal G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/#organization\",\"name\":\"Metropolia GZM\",\"url\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/Sygnet-strona-glowna.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/03\\\/Sygnet-strona-glowna.png\",\"width\":36,\"height\":45,\"caption\":\"Metropolia GZM\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/61f81063b28ea00b43ddc5e4daca3da7\",\"name\":\"Marek Go\u0142osz\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/93ffba540be5d7d53f24af13c81b27dc5979008028fe13678b9634cf6b3ae671?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/93ffba540be5d7d53f24af13c81b27dc5979008028fe13678b9634cf6b3ae671?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/93ffba540be5d7d53f24af13c81b27dc5979008028fe13678b9634cf6b3ae671?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Marek Go\u0142osz\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/metropoliagzm.pl\\\/en\\\/author\\\/m-golosz\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Przesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra o\u015bwietla przysz\u0142o\u015b\u0107 - Metropolia GZM","description":"Oficjalny portal G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Przesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra o\u015bwietla przysz\u0142o\u015b\u0107 - Metropolia GZM","twitter_description":"Oficjalny portal G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii","twitter_image":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Fabryka-Pelna-Zycia.jpg","twitter_misc":{"Written by":"Marek Go\u0142osz","Estimated reading time":"6 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/"},"author":{"name":"Marek Go\u0142osz","@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/#\/schema\/person\/61f81063b28ea00b43ddc5e4daca3da7"},"headline":"Przesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra o\u015bwietla przysz\u0142o\u015b\u0107","datePublished":"2021-03-11T09:00:39+00:00","dateModified":"2021-03-11T10:10:35+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/"},"wordCount":1647,"publisher":{"@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Fabryka-Pelna-Zycia.jpg","articleSection":["Magazyn W Metropolii"],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/","url":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/","name":"Przesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra o\u015bwietla przysz\u0142o\u015b\u0107 - Metropolia GZM","isPartOf":{"@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Fabryka-Pelna-Zycia.jpg","datePublished":"2021-03-11T09:00:39+00:00","dateModified":"2021-03-11T10:10:35+00:00","description":"Oficjalny portal G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/#primaryimage","url":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Fabryka-Pelna-Zycia.jpg","contentUrl":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Fabryka-Pelna-Zycia.jpg","width":783,"height":483},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/2021\/03\/11\/przeszlosc-ktora-oswietla-przyszlosc\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Przesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra o\u015bwietla przysz\u0142o\u015b\u0107"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/#website","url":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/","name":"Metropolia GZM","description":"Oficjalny portal G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii","publisher":{"@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/#organization","name":"Metropolia GZM","url":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Sygnet-strona-glowna.png","contentUrl":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Sygnet-strona-glowna.png","width":36,"height":45,"caption":"Metropolia GZM"},"image":{"@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/#\/schema\/person\/61f81063b28ea00b43ddc5e4daca3da7","name":"Marek Go\u0142osz","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/93ffba540be5d7d53f24af13c81b27dc5979008028fe13678b9634cf6b3ae671?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/93ffba540be5d7d53f24af13c81b27dc5979008028fe13678b9634cf6b3ae671?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/93ffba540be5d7d53f24af13c81b27dc5979008028fe13678b9634cf6b3ae671?s=96&d=mm&r=g","caption":"Marek Go\u0142osz"},"url":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/author\/m-golosz\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33235","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/158"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33235"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33235\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33239,"href":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33235\/revisions\/33239"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33238"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33235"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/metropoliagzm.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}