Zgromadzenie GZM przyjęło apel do Ministra Infrastruktury o zmianę zasad finansowania dróg krajowych w miastach na prawach powiatu. Stanowi to wyraz sprzeciwu wobec obowiązujących przepisów, które nakładają na samorządy lokalne obowiązek zarządzania drogami krajowymi, nie zapewniając jednocześnie odpowiedniego wsparcia finansowego na realizację tych zadań. Problem dotyczy nie tylko bieżącego utrzymania, lecz także remontów oraz nowych inwestycji.

Jest to problem narastający od lat, który wiąże się z coraz większą dysproporcją między rosnącymi potrzebami inwestycyjnymi i remontowymi a ograniczonymi możliwościami finansowymi miast na prawach powiatu.

Dla wielu samorządów stanowi to obciążenie finansowe przekraczające ich możliwości, co utrudnia, a niekiedy wręcz uniemożliwia prawidłową realizację zadań. Potwierdzają to najnowsze przykłady z miast GZM (które obejmuje 13 miast na prawach powiatu), takich jak Chorzów i Bytom (DK79) oraz Sosnowiec (DK94).

Treść apelu poniżej:

APEL ZGROMADZENIA GÓRNOŚLĄSKO-ZAGŁĘBIOWSKIEJ METROPOLII O POTRZEBIE ZMIAN W FINANSOWANIU DRÓG KRAJOWYCH  W MIASTACH NA PRAWACH POWIATU

Zgromadzenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii zwraca się z apelem o pilną potrzebę zmian zasad finansowania dróg krajowych w miastach na prawach powiatu, będących w zarządzie prezydentów tych miast (art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, Dz. U. z 2025 poz. 889).

Skuteczna realizacja obowiązków ustawowych wymaga zapewnienia miastom na prawach powiatu wsparcia finansowego adekwatnego do powierzonych zadań, obejmujących inwestycje i remonty na drogach krajowych, poprzez systemowe rozwiązania gwarantujące stałe środki na ten cel. Obecnie koszty inwestycji na drogach krajowych są niewspółmiernie wyższe od nakładów na bieżące zarządzanie i utrzymanie dróg krajowych na terenie miast. Przede wszystkim dużym wyzwaniem jest wysoce niezadawalający stan techniczny samych dróg, jak i infrastruktury im towarzyszącej. Wynika to z czasu ich budowy (dekady temu) i z wieloletniej kumulacji natężenia ruchu. Drogi te, prócz głównej roli, jaką jest przenoszenie ruchu tranzytowego, przecinają gęstą strukturę urbanistyczną miast, stając się elementem ich wewnętrznego układu komunikacyjnego.

Od lat obserwowana jest drastycznie narastająca dysproporcja pomiędzy rosnącymi potrzebami inwestycyjnymi i remontowymi a możliwościami finansowymi i organizacyjnymi miast na prawach powiatu. Utrudnia to, a nawet uniemożliwia, prawidłową realizację zadań wynikających z roli zarządcy drogi. Potwierdzają to doświadczenia z terenu GZM, liczącej 13 miast na prawach powiatu i najnowsze przykłady z takich miast jak: Chorzów i Bytom (DK79) oraz Sosnowiec (DK94).

W ocenie Zgromadzenia GZM obecny model finansowania jest niewydolny, a postulowane zmiany są niezbędne dla zapewnienia dalszego, dobrego funkcjonowania krajowych powiązań drogowych rozwoju miast na prawach powiatu. Utrzymanie sprawnej i wydanej przejezdności tych dróg nie stanowi wyłącznie lokalnego obowiązku samorządów, lecz jest elementem krajowego systemu powiązań tranzytowych o strategicznym znaczeniu. Ma to szczególne znaczenie w obecnej sytuacji geopolitycznej w kontekście obronności i przyszłej odbudowy Ukrainy.

Jednocześnie Metropolia deklaruje pełną gotowość do współpracy i dialogu, wyrażając przekonanie, że wypracowane rozwiązania będą optymalne oraz satysfakcjonujące dla wszystkich zainteresowanych samorządów.

Osiemnaście organizacji pozarządowych, dziesięciu prezydentów miast oraz przewodniczący zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, zaapelowali do Prezesa Rady Ministrów o przeznaczenie dodatkowego wsparcia finansowego na inwestycje związane z zeroemisyjnym transportem publicznym oraz rozwiązania, które zwiększą komfort i liczbę podróży odbywanych rowerem lub pieszo.

W rządzie trwają prace nad Krajowym Planem Odbudowy. Dzisiejszy apel przypomina Premierowi, że wychodzenie z kryzysu spowodowanego pandemią koronawirusa powinno iść w parze ze wspieraniem rozwiązań, które zagwarantują nam możliwość życia w czystym i bezpiecznym dla zdrowia środowisku. Wsparcie mieszkańców i mieszkanek miast jest dziś szczególnie potrzebne, stoją oni bowiem między innymi w obliczu zagrożenia podwyżkami cen biletów.

Sygnatariusze apelu odwołują się do idei “zielonej odbudowy miast”, czyli takiej ścieżki wychodzenia z kryzysu, która zagwarantuje, że miasta będą odporne na przyszłe kryzysy, wolne od zanieczyszczeń i przystępne. Wśród sygnatariuszy apelu znajdują się prezydenci Gdyni, Gorzowa Wielkopolskiego, Jeleniej Góry, Krakowa, Olsztyna, Piły, Przemyśla, Rzeszowa, Warszawy, Zamościa, przewodniczący Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, a także liczne grono organizacji społecznych.

– W ciągu ostatnich 15 lat udało się znacznie poprawić usługi transportu zbiorowego w polskich miastach. Ale w wyniku pandemii transport ten jest w trudnej sytuacji. Z jednej strony mamy konieczność przewożenia mniejszej ilości pasażerów, z drugiej utrzymania często zwiększonych wymagań sanitarnych i przewozowych. To dodatkowe koszty, które w niektórych miastach już grożą podwyżkami cen biletów. Pozostawienie tej sytuacji bez reakcji budżetu państwa grozi redukcją już nie tylko przewozów pozamiejskich, ale także wewnątrzmiejskich. Nie można do tego dopuścić – argumentuje dr Wojciech Szymalski z Instytutu na rzecz Ekorozwoju.

• 

• 

Sygnatariusze i sygnatariuszki apelu podkreślają, że w trakcie restrykcji wprowadzonych w związku z pandemią, transport publiczny stanowił bardzo ważny zasób dla ludzi, których praca pozostaje niezbędna do funkcjonowania społeczeństwa. Jednak sieci transportu publicznego – mimo ich fundamentalnej roli – znajdują się dziś pod ogromną presją finansową, co wynika m.in. ze spadku liczby pasażerów. Dlatego organizacje i miasta wzywają Mateusza Morawieckiego, aby przeznaczył dodatkowe środki finansowe na:

1) Pomoc dla organizatorów systemów transportu publicznego w przezwyciężeniu finansowych konsekwencji COVID-19;

2) Inwestycje w redukcję emisyjności i modernizację systemów transportu publicznego, które zagwarantują, że nowe i rozszerzone usługi będą obsługiwane przez pojazdy zeroemisyjne;

3) Wsparcie miast w celu pilnego zwiększenia zarówno ilości, jak i jakości infrastruktury rowerowej i pieszej, poprzez wdrożenie środków nadzwyczajnych, z zobowiązaniem do uczynienia ich stałymi;

4) Zwiększenie oferty alternatywnych środków transportu, w tym rowerów publicznych i rozwój węzłów multimodalnych.

– Cieszy nas, że możemy poprzeć apel wpisujący się w nasz miastopogląd. Kryzys klimatyczny i epidemia COVID-19 jasno pokazują, że potrzebujemy nowego podejścia do planowania i budowania miast – miast krótkich dystansów, tzw. miast 15-minutowych. W takim mieście my, jako mieszkanki i mieszkańcy, jesteśmy w stanie dojść lub dojechać rowerem do wszystkich potrzebnych nam miejsc w maksymalnie kwadrans. Wymaga to tworzenia bezpiecznych i wygodnych przestrzeni dla pieszych oraz tych, którzy przemieszczają się rowerami. Niektóre miasta już wprowadzają takie udogodnienia, liczymy na to, że rząd wyraźnie wesprze w tym samorządy – mówi Marta Bejnar-Bejnarowicz, prezeska Związku Stowarzyszeń Kongres Ruchów Miejskich.

– Jesteśmy przekonani, że postulowane przez nas rozwiązania mają szansę pozytywnie wpłynąć na jakość powietrza, a w konsekwencji na nasze zdrowie, a także uczynić nasze miasta bardziej dostępnymi. Miasta, w których możemy się komfortowo przemieszczać bez samochodu, to miasta w których po prostu dobrze się żyje – dodaje Iwona Bojadżijewa z Fundacji ClientEarth Prawnicy dla Ziemi, organizacji, która zainicjowała apel. – W czerwcowym sondażu zleconym przez Clean Air Fund, ponad 90 proc. ankietowanych z Polski przyznało, że martwi ich jakość powietrza w miejscu zamieszkania, a ponad 70 proc. wyraziło poparcie dla usprawnienia transportu publicznego po pandemii. Oczekujemy, że rząd weźmie to pod uwagę, na przykład w ramach prac nad Krajowym Planem Odbudowy.

• 

• 

W latach 2021-22 Polska ma otrzymać 18.9 mld EUR na walkę z kryzysem spowodowanym pandemią COVID-19 w ramach unijnego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności. Od 15 października państwa członkowskie będą mogły przesyłać Komisji Europejskiej projekty Krajowych Planów Odbudowy. Intencją Komisji jest, aby pieniądze były wydatkowane w sposób, który przyczyni się do przyspieszenia zielonej transformacji Unii. Organizacje i decydenci popierający apel nie mają wątpliwości, że zrównoważony transport zbiorowy oraz infrastruktura promująca aktywną mobilność (ruch rowerowy i pieszy) powinny znaleźć się wśród wspieranych obszarów.

Pełna treść apelu znajduje się TUTAJ.

Apel na rzecz zielonej odbudowy miast został podpisany przez następujące osoby i organizacje:

Bakun Wojciech, Prezydent Miasta Przemyśl

Głowski Piotr, Prezydent Miasta Piły

Grzymowicz Piotr, Prezydent Miasta Olsztyna

Guć Michał, Wiceprezydent Miasta Gdynia

Gutkowski Andrzej, Zastępca Prezydenta Miasta Rzeszowa

Karolczak Kazimierz, Przewodniczący Zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii

Łyczko Janusz, Zastępca Prezydenta Miasta Jelenia Góra

Majchrowski Jacek, Prezydent Miasta Krakowa

Surmacz Agnieszka, Zastępca Prezydenta Miasta Gorzów Wielkopolski

Trzaskowski Rafał, Prezydent m. st. Warszawy

Wnuk Andrzej, Prezydent Miasta Zamościa

Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi

Fundacja Otwarty Plan

Fundacja WWF Polska

Fundacja Zielone Światło

Gogolewski Jakub, Fundacja Rozwój TAK – Odkrywki NIE

HEAL Polska

Instytut na rzecz Ekorozwoju

Koalicja Klimatyczna

Polski Klub Ekologiczny Okręg Mazowiecki

Stowarzyszenie Bo Miasto

Stowarzyszenie Miasto Jest Nasze

Stowarzyszenie Serduszko dla Dzieci

Stowarzyszenie Społeczny Rzecznik Pieszych w Bydgoszczy

Stowarzyszenie Zielone Mazowsze

Warszawski Alarm Smogowy

Zielone Wiadomości

Związek Stowarzyszeń Kongres Ruchów Miejskich

Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć

Zwracamy się z apelem do mieszkańców Świętochłowic, którzy są świadkami dewastacji placów zabaw w mieście o zgłaszanie sprawy na Policję lub Straż Miejską.

W ostatnim czasie w Świętochłowicach coraz częściej dochodzi do dewastacji placów zabaw. Na obiektach tych niszczone jest ogrodzenie, wyrywane są urządzenia do zabawy oraz kradzione są elementy metalowe i drewniane. Place zabaw są na bieżąco naprawiane, jednak zgłoszeń ciągle przybywa.

Każdy mieszkaniec powinien zareagować w sytuacji, gdy plac zabaw jest niszczony. Dbajmy o nasze dobro wspólne, tym bardziej jeżeli chcemy by dzieci bawiły się w bezpiecznych i komfortowych warunkach.

Telefon do Policji: 997 lub 32 348 65 10
Telefon do Straży Miejskiej: 986 lub 32 349 19 71