Od 1 sierpnia z Metrobiletem 30-dniowym będzie można podróżować pociągami PKP Intercity po Metropolii. Pasażerowie zyskają większą liczbę połączeń, aby szybciej dotrzeć do celu. Te udogodnienia dla podróżnych to efekt porozumienia krajowego przewoźnika z GZM

Nowe rozwiązanie tworzy spójny system komunikacyjny, łącząc ofertę Transportu GZM z siatką połączeń dalekobieżnych w regionie. Dla pasażerów oznacza to ułatwienia w codziennych dojazdach, szczególnie w okresie przebudowy katowickiego węzła kolejowego. Dotychczas z Metrobiletem można było przemieszczać się pociągami Kolei Śląskich oraz POLREGIO. Integracja z ofertą PKP Intercity to kolejne korzyści: większa liczba kursów oraz możliwość korzystania z usług przewoźnika oferującego szybsze przejazdy.

„Włączenie pociągów PKP Intercity do wspólnego systemu biletowego to kolejny ważny krok w rozwoju naszego transportu. Dla mieszkańców oznacza to oszczędność czasu i większą elastyczność w codziennych dojazdach” – mówi Leszek Pietraszek, przewodniczący GZM.

„Tworzymy spójny, nowoczesny i zintegrowany model transportu publicznego, który realnie ułatwia codzienne życie, stanowiąc wygodną  alternatywę dla samochodów. Chcemy, aby system obejmujący autobusy, tramwaje, trolejbusy, Metrorower oraz pociągi integrował całą Metropolię, podnosił jej konkurencyjność i miał kluczowy wpływ na wzrost atrakcyjności oraz jakości życia” – dodaje Leszek Pietraszek, przewodniczący GZM.

„ Współpraca z regionalnymi przewoźnikami przynosi wymierne korzyści pasażerom kolei, bowiem zyskują większą swobodę podróżowania. Osoby odbywające dalekobieżne podróże mogą teraz także wygodnie przemieszczać się w obrębie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, korzystając z połączeń regionalnych. To również istotne ułatwienie dla mieszkańców metropolii, którzy dzięki temu mogą sprawniej dotrzeć do pracy czy szkoły, zwłaszcza w czasie modernizacji węzła kolejowego – wyjaśnia Janusz Malinowski, Prezes Zarządu PKP Intercity.

„Naszym celem jest zapewnienie pasażerom komfortowej i płynnej podróży na każdym jej etapie oraz sprawnego dotarcia do miejsca docelowego. Doświadczenia PKP Intercity we współpracy z innymi przewoźnikami są coraz bogatsze. Rozwiązanie polegające na wzajemnym honorowaniu biletów sprawdziło się już we współpracy z POLREGIO, Kolejami Małopolskimi, Kolejami Śląskimi, Szybką Koleją Miejską w Trójmieście, Łódzką Koleją Aglomeracyjną oraz Kolejami Dolnośląskimi”- tłumaczy Janusz Malinowski.

Podróż z Metrobiletem bez formalności

Z oferty PKP Intercity w granicach Metropolii mogą korzystać pasażerowie posiadający Metrobilet w wersji: Miasto 30, 2 Miasta 30, Obszarowy 30 oraz Sieć 30, w relacjach kolejowych objętych zakresem ważności Metrobiletu, które wybrali podczas zakupu (w tym również w składach Express Intercity Premium).

Co ważne, posiadacze Metrobiletów, aby skorzystać z przejazdu pociągami PKP Intercity, nie muszą wcześniej pobierać żadnych dodatkowych bezpłatnych rezerwacji. Podczas kontroli w składzie PKP Intercity pasażer musi okazać w aplikacji Transport GZM kod QR z widocznym zakresem i ważnością biletu (lub papierowe potwierdzenie zakupu w przypadku okazywania Metrobiletu za pośrednictwem Metrokarty) wraz z dokumentem potwierdzającym ewentualne prawo do ulgi (z wyjątkiem sytuacji, gdy pasażer ma potwierdzoną ulgę w aplikacji Transport GZM).

 Bonus dla pasażerów pociągów dalekobieżnych

Udogodnienia obejmują również osoby korzystające z połączeń dalekobieżnych. Każdy pasażer posiadający bilet jednorazowy PKP Intercity (z obszaru spoza GZM do GZM lub w relacji odwrotnej) zyskuje prawo do bezpłatnego przejazdu komunikacją miejską Transport GZM przez 120 minut przed odjazdem pociągu PKP Intercity ze stacji w GZM lub 120 minut po przyjeździe do stacji w GZM.

Oznacza to, że w transporcie miejskim wystarczy mieć przy sobie tylko bilet na pociąg PKP Intercity w formie papierowej lub elektronicznej oraz ewentualny dokument potwierdzający prawo do ulgowego przejazdu. Co ważne, zarówno GZM, jak i PKP Intercity wzajemnie honorują swoje uprawnienia do ulgowych przejazdów (z wyjątkiem przejazdów bezpłatnych).

W przypadku ewentualnego opóźnienia przyjazdu pociągu do stacji na obszarze GZM czas 120 minut liczy się od momentu rzeczywistego przyjazdu, co musi zostać poświadczone na życzenie podróżnego przez drużynę konduktorską PKP Intercity.

 GZM integruje komunikację pasażerską

Głównym zadaniem Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii jest organizacja transportu publicznego. Obejmuje to przewozy autobusowe, tramwajowe, trolejbusowe oraz linie metropolitalne, a także Metrorower. Ważnym etapem dla rozwoju mobilności w regionie było uruchomienie Metrobiletu, czyli wspólnej oferty integrującej wszystkie środki komunikacji: autobusy, tramwaje, trolejbusy oraz pociągi Kolei Śląskich, POLREGIO, a od 1 sierpnia również PKP Intercity.

Tylko w pierwszym półroczu 2026 r. Metrobilety 30-dniowe zakupiło ponad 312 tys. pasażerów.

Ponadto GZM dofinansowuje dodatkowe połączenia kolejowe pomiędzy miastami. W tym roku w budżecie na ten cel przeznaczono ok. 34,4 mln zł, które Metropolia przekazuje Województwu Śląskiemu na sfinansowanie kursów na swoim obszarze.

Najważniejsze informacje dla pasażera

 Jakie bilety musi mieć pasażer, aby skorzystać z pociągów PKP Intercity?

Pasażer musi posiadać Metrobilet (Miasto 30, 2 Miasta 30, Obszarowy 30 lub Sieć 30). Przejazd pociągami PKP Intercity obowiązuje tylko w relacjach kolejowych objętych zakresem ważności Metrobiletu.

Jakie bilety musi mieć pasażer, aby skorzystać z komunikacji miejskiej TGZM?

Wymagany jest bilet jednorazowy PKP Intercity od stacji spoza obszaru GZM do stacji na obszarze GZM lub w relacji odwrotnej.

Co powinien pasażer okazać podczas kontroli w pociągu?

W pociągach PKP Intercity należy okazać kod QR w aplikacji Transport GZM (wyświetlający zakres obowiązywania i ważność Metrobiletu) lub – w przypadku biletu na karcie – papierowe potwierdzenie zakupu, a także dokument potwierdzający prawo do ulgi (jeśli dotyczy). W pojazdach Transportu GZM trzeba okazać bilet PKP IC w formie papierowej lub elektronicznej oraz ewentualny dokument uprawniający do ulgi.

W jakiej klasie obowiązuje honorowanie biletów?

Metrobilety w pociągach PKP Intercity obowiązują wyłącznie w 2. klasie. Nie obowiązują w 1. klasie  ani w strefie ciszy.

Czy jednorazowy bilet PKP Intercity uprawnia do korzystania z transportu GZM? 

Bilet jednorazowy PKP Intercity uprawnia każdego pasażera do przejazdów Transportem GZM przez 120 minut przed odjazdem pociągu ze stacji w GZM lub przez 120 minut po przyjeździe do stacji docelowej (w przypadku opóźnienia czas ten liczy się od rzeczywistej godziny przyjazdu, co musi być poświadczone przez drużynę konduktorską). Podczas przejazdu pasażer może się przesiadać w transporcie GZM.

Czy z Metrobiletem musimy dodatkowo zapłacić  za przewóz bagażu w pociągach PKP Intercity ?

Przewóz rzeczy i zwierząt odbywa się bezpłatnie na podstawie biletu na przejazd (zgodnie z Regulaminem PKP Intercity), z zastrzeżeniem, że w przypadku przewozu roweru wymagane jest wcześniejsze dokonanie bezpłatnej rezerwacji miejsca. Aby uniknąć opłaty pokładowej w wysokości 20 zł pobieranej przez PKP Intercity za wydanie rezerwacji bezpośrednio w pociągu, rezerwację na rower lepiej pobrać wcześniej w kasie.

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (GZM) oraz Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa podpisały list intencyjny dotyczący wspólnych działań na rzecz wprowadzenia nowoczesnych technologii do administracji publicznej oraz wzmocnienia ochrony systemów IT w jej gminach członkowskich.

Naszym celem jest wyrównanie szans – mówi Leszek Pietraszek, Przewodniczący Zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. – Chcemy stworzyć wspólne standardy i zintegrowane systemy bezpieczeństwa teleinformatycznego, które będą chronić dane każdego mieszkańca Metropolii – niezależnie od tego, czy mieszka w Katowicach, czy w mniejszej gminie członkowskiej. Tylko działając jako jeden, spójny organizm, jesteśmy w stanie skutecznie odpierać współczesne cyberzagrożenia i podnieść jakość usług publicznych na zupełnie nowy poziom – dodaje Leszek Pietraszek.

Głównym celem nawiązanej współpracy jest wypracowanie efektywnych, przejrzystych i w pełni zgodnych z prawem rozwiązań technologicznych, które odpowiedzą na realne potrzeby gmin i ich mieszkańców.

Sztuczna inteligencja powinna służyć mieszkańcom i pomagać samorządom realizować ich zadania – mówi prof. dr hab. Jan Kozak, Dyrektor Instytutu Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa | Łukasiewicz AI. – Rozumiemy, że aby tak się stało, potrzebne są nie tylko technologie, ale także bezpieczeństwo, kompetencje i wspólne standardy ich wykorzystania. Razem z GZM budujemy rozwiązania, które odpowiadają na potrzeby zarówno dużych miast, jak i mniejszych gmin Metropolii.

Obszary współpracy

Zgodnie z zapisami listu intencyjnego, wspólne działania partnerów skupią się wokół czterech kluczowych obszarów. Należą do nich:

• Automatyzacja procesów administracyjnych – rozwój i wdrażanie mechanizmów opartych na technologii AI w celu usprawnienia codziennej pracy urzędów,
• Zwiększenie odporności cyfrowej – tworzenie oraz doskonalenie systemów bezpieczeństwa teleinformatycznego w celu ochrony przed cyberzagrożeniami,
• Podnoszenie kompetencji urzędników – organizacja szkoleń, warsztatów oraz działań edukacyjnych z zakresu nowych technologii i cyberbezpieczeństwa dla pracowników JST,
• Opracowanie standardów – przygotowanie rekomendacji i dobrych praktyk dotyczących bezpiecznego oraz etycznego wdrażania sztucznej inteligencji w sektorze publicznym.

Podpisane porozumienie otwiera nowy rozdział w cyfrowej integracji regionu. Nabiera to szczególnego znaczenia w kontekście nowych kompetencji, jakie nadaje znowelizowana niedawno ustawa metropolitalna.

GZM ośrodkiem wiodącym AI

Podpisane porozumienie wpisuje się w szerszą strategię rozwoju Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii jako jednego z wiodących ośrodków rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce. Zgodnie ze zaktualizowaną „Polityką rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce do 2030 roku”, od 2027 roku GZM znajdzie się w gronie krajowych liderów rozwoju AI. To efekt współpracy samorządów, uczelni, instytutów badawczych i przedsiębiorstw technologicznych z regionu oraz konsekwentnych działań na rzecz budowy silnego ekosystemu innowacji.

Status wiodącego ośrodka otwiera przed Metropolią nowe możliwości w zakresie realizacji projektów badawczych, rozwoju infrastruktury obliczeniowej, pozyskiwania inwestycji oraz współpracy krajowej i międzynarodowej. Współpraca z Siecią Badawczą Łukasiewicz – Instytutem Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa jest kolejnym krokiem w wykorzystaniu tego potencjału na rzecz mieszkańców oraz budowy nowoczesnych, bezpiecznych i odpornych cyfrowo usług publicznych.

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia zakończyła odbiory 73 nowych autobusów elektrycznych. Pojazdy trafiły do czterech Przedsiębiorstw Komunikacji Miejskiej i już wzmacniają flotę obsługującą mieszkańców Metropolii. Wraz z autobusami GZM pozyskała 45 ładowarek. Łączna wartość realizowanych zamówień to blisko 305 mln zł brutto. Zdecydowana większość tej kwoty pochodzi z Krajowego Planu Odbudowy.

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia konsekwentnie realizuje program wymiany taboru wykorzystywanego w publicznym transporcie zbiorowym. Po wcześniejszym odbiorze autobusów wodorowych zakończył się kolejny ważny etap tego procesu – dostawa i odbiór autobusów elektrycznych.

– Skala tego zakupu pokazuje, jak wiele możemy osiągnąć, działając wspólnie jako Metropolia. 73 nowe autobusy elektryczne to realna zmiana, którą mieszkańcy zobaczą na ulicach naszych miast. Wspieramy w ten sposób operatorów w wymianie starszego taboru, a jednocześnie konsekwentnie budujemy nowoczesny transport publiczny, który jest bardziej przyjazny dla mieszkańców i środowiska. Ważne jest również to, że pozyskaliśmy bardzo wysokie dofinansowanie, dzięki któremu możemy przeprowadzić tę zmianę na tak dużą skalę – mówi Leszek Pietraszek, przewodniczący zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

– Nowe autobusy elektryczne, które Metropolia przekazuje PKM Gliwice, to dobra wiadomość dla pasażerów i kolejny krok w stronę nowoczesnej, bardziej ekologicznej komunikacji. PKM Gliwice ma obecnie 219 autobusów, z czego 28 to pojazdy elektryczne, a 47 – hybrydowe. To pokazuje, że systematycznie zwiększamy liczbę autobusów przyjaznych środowisku. Nowe przegubowe autobusy marki Irizar będą ciche, wygodne, niskopodłogowe i dostosowane do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością. Ich wyposażenie poprawi także bezpieczeństwo i komfort podróży. Cieszę się, że możemy realizować takie inwestycje dzięki wsparciu środków krajowych i unijnych, w tym z Krajowego Planu Odbudowy. Dzięki temu rozwijamy komunikację miejską, nie obciążając nadmiernie budżetu miasta. To także przykład dobrej współpracy samorządów w Metropolii, która przynosi mieszkańcom realne korzyści – mówi Katarzyna Kuczyńska-Budka, prezydent Gliwic.

Łącznie, w ramach trzech realizowanych przedsięwzięć dofinansowanych z KPO (Hydrogen GZM, Zielony Transport GZM etap I i II), GZM pozyskała 73 autobusy elektryczne (42 wyprodukowane przez firmę Solaris i 31 marki Irizar) oraz 45 ładowarek. Nowe pojazdy trafiły do czterech przedsiębiorstw komunikacji miejskiej:

• PKM Świerklaniec – 49 autobusów elektrycznych i 30 ładowarek,
• PKM Katowice – 9 autobusów i 5 ładowarek,
• PKM Sosnowiec – 8 autobusów i 6 ładowarek,
• PKM Gliwice – 7 autobusów i 4 ładowarki.

Największe wzmocnienie floty objęło PKM Świerklaniec, do którego trafiły dwie trzecie wszystkich zakupionych autobusów elektrycznych.

45 ładowarek dla autobusów elektrycznych

Wraz z nowymi autobusami GZM rozbudowała infrastrukturę niezbędną do obsługi pojazdów zeroemisyjnych. Ładowarki zostały uruchomione przede wszystkim na terenie zajezdni przedsiębiorstw komunikacyjnych. Jedna z nich znajduje się również na pętli autobusowej przy ul. Kościuszki w Będzinie.

Infrastruktura obejmuje zarówno ładowarki mniejszej mocy, przeznaczone głównie do ładowania autobusów podczas postoju na zajezdniach, jak i urządzenia dużej mocy, umożliwiające szybsze uzupełnianie energii.

Kolejny krok w stronę zeroemisyjnego transportu

Zakup 73 autobusów elektrycznych to kolejny etap budowy nowoczesnego i zeroemisyjnego transportu publicznego w GZM. Metropolia, kupując pojazdy wraz z niezbędną infrastrukturą, wspiera operatorów w wymianie starszego taboru na autobusy zeroemisyjne. Ma to szczególne znaczenie w centralnych częściach miast, gdzie natężenie ruchu, liczba pasażerów i koncentracja mieszkańców są największe. Zastępowanie starszych pojazdów autobusami elektrycznymi oznacza ograniczenie lokalnej emisji spalin i hałasu, a tym samym bezpośrednio wpływa na jakość życia mieszkańców.

Nowe pojazdy uzupełniają autobusy wodorowe, które GZM odebrała w styczniu br.  Dzięki temu flota obsługująca transport publiczny na obszarze Metropolii jest stopniowo wzmacniana pojazdami wykorzystującymi różne technologie zeroemisyjne.

Ponad 336 mln zł na autobusy i infrastrukturę

Łączna wartość elektrycznej części realizowanych zamówień wynosi około 304,6 mln zł brutto. Zakupy zostały zrealizowane w ramach trzech przedsięwzięć:

• elektryczna część projektu Hydrogen GZM – 85,5 mln zł brutto,
• Zielony Transport GZM – 133,7 mln zł brutto,
• Zielony Transport GZM – Etap II – 85,4 mln zł brutto.

Wcześniej odebrana część wodorowa projektu Hydrogen GZM miała wartość blisko 31,9 mln zł brutto.

Wsparcie z KPO

Realizacja przedsięwzięć była możliwa dzięki znaczącemu wsparciu ze środków Krajowego Planu Odbudowy. Łączna kwota przyznanego dofinansowania dla trzech projektów wynosi ponad 257,3 mln zł, przy łącznej wartości kosztów kwalifikowalnych na poziomie ponad 273,5 mln zł.

Oznacza to, że średnio ponad 94 proc. kosztów kwalifikowalnych przedsięwzięć zostało pokrytych z dofinansowania.

Poziom wsparcia dla poszczególnych projektów wyniósł:

• 95,41 proc. dla projektu Hydrogen GZM,
• 91,35 proc. dla projektu Zielony Transport GZM,
• 96,54 proc. dla projektu Zielony Transport GZM – etap II.

Zakończenie odbiorów 73 autobusów elektrycznych to jeden z największych dotychczasowych etapów wymiany taboru autobusowego realizowanych przez GZM. Nowe pojazdy i infrastruktura ładowania będą służyć mieszkańcom w różnych częściach Metropolii, wzmacniając ofertę nowoczesnego i zeroemisyjnego transportu publicznego.

Foto: GZM/Krzysztof Malinowski

Prezydent RP podpisał ustawę, która rozszerza kompetencje Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. To finał wieloletnich starań o zmianę przepisów i dostosowanie ich do doświadczeń pierwszej w Polsce ustawowej metropolii. Nowe rozwiązania pozwolą GZM jeszcze skuteczniej realizować wspólne zadania 41 miast i gmin.

Podpisana przez Prezydenta ustawa o związku metropolitalnym w województwie pomorskim nowelizuje również ustawę o związku metropolitalnym w województwie śląskim. Zmiany poszerzają zakres zadań Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii i dają jej nowe narzędzia do prowadzenia działań ponadlokalnych.

– To bardzo ważny dzień dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii i ponad dwóch milionów jej mieszkańców. Po dziewięciu latach funkcjonowania otrzymujemy nowe narzędzia, które pozwolą nam jeszcze skuteczniej odpowiadać na wspólne wyzwania naszych miast i gmin. Dziękuję Prezydentowi RP za podpisanie ustawy oraz wszystkim, którzy przez ostatnie lata wspierali nasze starania o zmianę przepisów – mówi Leszek Pietraszek, przewodniczący Zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Więcej możliwości wspólnego działania

Nowelizacja znacząco poszerza katalog obszarów, w których GZM będzie mogła podejmować wspólne działania na rzecz tworzących ją miast i gmin. Metropolia zyska możliwość realizacji zadań m.in. w zakresie polityki gospodarczej i innowacyjnej, transformacji energetycznej, rynku pracy i aktywizacji zawodowej, edukacji i współpracy z uczelniami, kultury oraz gospodarki komunalnej, w tym gospodarki odpadami. Nowe przepisy pozwolą także na tworzenie wspólnych usług i podejmowanie przedsięwzięć w tych obszarach, w których działanie w skali całej Metropolii może być skuteczniejsze i bardziej efektywne niż działania prowadzone oddzielnie przez poszczególne samorządy.

Nowe przepisy stworzą szersze możliwości realizacji wspólnych przedsięwzięć i pozwolą lepiej wykorzystywać potencjał współpracy metropolitalnej. To odpowiedź na doświadczenia zebrane przez GZM od momentu jej powstania oraz na wyzwania związane z transformacją gospodarczą, demograficzną i przestrzenną regionu.

– Metropolia powstała po to, by wspólnie rozwiązywać problemy, które nie kończą się na granicach administracyjnych jednej gminy. Przez dziewięć lat pokazaliśmy, że taka współpraca działa. Teraz będziemy mogli robić więcej – w obszarach, w których wspólne działanie 41 miast i gmin przynosi największe korzyści mieszkańcom – podkreśla Leszek Pietraszek.

Finał wieloletnich starań

Zmiana ustawy metropolitalnej była od lat jednym z najważniejszych postulatów GZM. Doświadczenia pierwszej w Polsce ustawowej metropolii pokazały, że dotychczasowe przepisy wymagają rozszerzenia i dostosowania do rzeczywistych potrzeb ponad dwumilionowego obszaru metropolitalnego.

Starania o nowelizację wspierali samorządowcy 41 miast i gmin tworzących GZM, parlamentarzyści, a także przedstawiciele środowiska akademickiego i gospodarczego Górnego Śląska i Zagłębia.

W czerwcu przedstawiciele tych środowisk wystosowali wspólny apel do Prezydenta RP o podpisanie ustawy. Podkreślali w nim, że GZM udowodniła swoją skuteczność jako narzędzie współpracy samorządów, a nowe przepisy stworzą stabilne podstawy dla jej dalszego rozwoju.

Dziewięć lat doświadczeń

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia powstała w 2017 roku jako pierwszy w Polsce związek metropolitalny utworzony na mocy odrębnej ustawy. Tworzy ją 41 miast i gmin zamieszkiwanych przez blisko 2,1 mln mieszkańców.

W ciągu dziewięciu lat GZM rozwinęła jeden z największych systemów transportu publicznego w Polsce, integruje różne środki transportu, realizuje projekty ponadlokalne oraz wspiera współpracę samorządów w obszarach kluczowych dla rozwoju całego regionu.

Podpisanie ustawy otwiera nowy etap w historii Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Nowe kompetencje mają pozwolić na jeszcze skuteczniejsze wykorzystanie potencjału współpracy 41 miast i gmin oraz lepsze odpowiadanie na wyzwania stojące przed całym obszarem metropolitalnym.

Zgromadzenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii udzieliło Zarządowi GZM absolutorium z wykonania budżetu za 2025 rok. Miniony rok upłynął pod znakiem dalszego rozwoju transportu publicznego, inwestycji w zeroemisyjny tabor, wsparcia projektów kolejowych oraz rozbudowy infrastruktury rowerowej, w tym sieci velostrad.

– Dziękuję Zgromadzeniu GZM, w imieniu poprzedniego oraz obecnego Zarządu, za jednomyślną decyzję – mówi Leszek Pietraszek, przewodniczący Zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. – W ubiegłym roku inwestowaliśmy m.in. w rozwój transportu publicznego, kolei czy infrastrukturę rowerową. Metropolia działała także na rzecz poprawy jakości powietrza oraz wsparcie inwestycji realizowanych przez gminy członkowskie w ramach Funduszu Odporności. Gratuluję przewodniczącemu Kazimierzowi Karolczakowi, pozostałym członkom Zarządu oraz wszystkim pracownikom GZM – to Wasz wspólny sukces. Obiecuję, że będziemy pracować nad jeszcze efektywniejszym wykorzystaniem potencjału naszej Metropolii i wzmocnieniem jej roli nie tylko w naszym regionie – dodał Pietraszek.

Dochody GZM w 2025 roku wyniosły ok. 2,43 mld zł, natomiast wydatki zamknęły się kwotą ok. 2,31 mld zł. Największy udział wśród dochodów – 1,07 mld zł – stanowiła część zmienna składki rocznej. Część stała składki rocznej wyniosła 20,64 mln zł. Wpływy z usług przewozowych, w tym przede wszystkim sprzedaż biletów, przyniosły ok. 289 mln zł dochodu. Do budżetu Metropolii trafiło ok. 614,76 mln zł. Te pieniądze pochodzą z udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych, który stanowi obecnie 0,49 % od dochodów podatników tego podatku, zamieszkałych na obszarze związku metropolitalnego.

Największą pozycję w budżecie po stronie wydatków stanowił transport publiczny, na który przeznaczono ok. 1,95 mld zł. Środki te pozwoliły na organizację i rozwój komunikacji autobusowej, tramwajowej i trolejbusowej na obszarze 56 gmin, utrzymanie infrastruktury przystankowej, rozwój systemów obsługi pasażerów oraz integrację taryfowo-biletową. GZM kontynuowała również wsparcie transportu kolejowego, przekazując 25 mln zł na dofinansowanie połączeń realizowanych przez Województwo Śląskie. Dodatkowo niemal 13 mln zł przeznaczono na finansowanie wkładu własnego dla inwestycji realizowanych w ramach programu Kolej+.

Ważnym elementem działalności Metropolii był także Fundusz Odporności. W 2025 roku na wsparcie projektów inwestycyjnych realizowanych przez gminy członkowskie przeznaczono ok. 123,2 mln zł.

Znaczącą część działań inwestycyjnych stanowił rozwój zeroemisyjnego transportu publicznego. W ramach realizowanych projektów GZM kontynuowała zakupy autobusów wodorowych i elektrycznych wraz z niezbędną infrastrukturą ładowania. Łącznie w latach 2024–2026 Metropolia realizuje zakup 90 autobusów zeroemisyjnych oraz 54 ładowarek o łącznej wartości ok. 372 mln zł.

W 2025 roku postępowały również prace związane z budową Metropolitalnej Sieci Tras Rowerowych. GZM wspierała gminy członkowskie w przygotowaniu dokumentacji projektowej, realizacji robót budowlanych oraz wykupie nieruchomości pod przyszłe velostrady. Kolejne środki zostały przeznaczone na rozwój odcinków tras w Bytomiu, Świętochłowicach, Tychach, Katowicach, Mysłowicach i Czeladzi. Równolegle prowadzono prace koncepcyjne dla następnych odcinków sieci oraz działania związane z pozyskaniem terenów pod nowe trasy rowerowe.

W 2025 roku GZM kontynuowała również działania na rzecz poprawy jakości powietrza i zwiększenia efektywności energetycznej budynków. W ramach programu „ELENA”, realizowanego wspólnie z 16 gminami członkowskimi, przygotowywana była dokumentacja dla inwestycji związanych z termomodernizacją 138 wielorodzinnych budynków komunalnych o łącznej powierzchni ok. 75 tys. m². W ubiegłym roku Metropolia przekazała dokumentację dla 26 budynków położonych w sześciu gminach.

Równolegle realizowany był program „STOP SMOG”. Dzięki współpracy z dziewięcioma gminami wsparciem objęto 136 budynków jednorodzinnych należących do gospodarstw domowych o niskich dochodach. Program obejmował m.in. wymianę źródeł ogrzewania, montaż odnawialnych źródeł energii oraz działania termomodernizacyjne, przyczyniając się do ograniczenia niskiej emisji i poprawy jakości życia mieszkańców.

Realizacja budżetu za 2025 rok potwierdza konsekwentne działania Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii na rzecz rozwoju nowoczesnego, zrównoważonego transportu oraz wspierania inwestycji o znaczeniu metropolitalnym dla mieszkańców regionu.

Polska Liga Koszykówki i Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia rozpoczęły współpracę, na mocy której GZM została Partnerem Oficjalnym najwyższej klasy rozgrywkowej. Podpisane porozumienie obejmuje działania promocyjne i aktywacje realizowane do końca roku.

Współpraca zakłada obecność Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii w przestrzeni komunikacyjnej ligi oraz podczas najważniejszych wydarzeń organizowanych przez Polską Ligę Koszykówki, w tym m.in. turnieju o Superpuchar Polski. Celem partnerstwa jest promocja regionu wśród kibiców koszykówki w całym kraju oraz budowanie rozpoznawalności Metropolii poprzez sport.

– Bardzo cieszę się z rozpoczęcia współpracy z Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolią. Nasza liga dociera do setek tysięcy kibiców w całej Polsce i jest doskonałą platformą do promowania miejsc, które mocno stawiają na rozwój i aktywność. Wierzę, że wspólnie zrealizujemy wiele wartościowych projektów, które zaangażują nowych i obecnych kibiców koszykówki i w ciekawy sposób zaprezentują region, który żyje tym sportem – mówi Prezes Polskiej Ligi Koszykówki Łukasz Koszarek.

– Sport od lat łączy miasta i gminy naszej Metropolii i jest ważnym elementem życia jej mieszkańców. Partnerstwo z Polską Ligą Koszykówki to dla nas szansa, aby poprzez sport pokazać potencjał Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, jej energię, różnorodność i siłę współpracy. Chcemy, by kibice z całej Polski poznawali nasz region nie tylko jako miejsce wielkich sportowych emocji, ale również atrakcyjną przestrzeń do życia, pracy i spędzania wolnego czasu – mówi Leszek Pietraszek, Przewodniczący Zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Region Górnego Śląska i Zagłębia od lat zajmuje ważne miejsce na koszykarskiej mapie Polski. Obecność klubów z miast Metropolii w rozgrywkach ligowych oraz duże zainteresowanie fanów sprawiają, że koszykówka jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów sportowego krajobrazu GZM. Partnerstwo z Polską Ligą Koszykówki będzie okazją do promocji potencjału Metropolii wśród odbiorców spoza regionu.

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia jest największym ustawowym związkiem metropolitalnym w Polsce. Tworzy ją 41 miast i gmin zamieszkiwanych przez ponad 2 miliony mieszkańców. GZM realizuje działania związane m.in. z transportem publicznym, rozwojem społeczno-gospodarczym oraz promocją regionu.

Polska Liga Koszykówki S.A. to spółka akcyjna, która prowadzi rozgrywki ekstraklasy mężczyzn – ORLEN Basket Ligi, najwyższej klasy rozgrywkowej w Polsce. Polska Liga Koszykówki to członek elitarnej organizacji ULEB – zrzeszającej najlepsze kluby i ligi europejskie, a od 2006 r. również akcjonariusz spółki Euroleague Commercial Assets S.A.

Jesteśmy coraz bliżej długo wyczekiwanej nowelizacji ustawy metropolitalnej. Proces legislacyjny nabiera tempa – 12 maja odbyło się wspólne posiedzenie Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych. Przedmiotem obrad był rządowy projekt ustawy o związku metropolitalnym w województwie pomorskim.  

Dokument ten przewiduje również kluczowe zmiany w zasadach funkcjonowania związku metropolitalnego w województwie śląskim. Poniżej przedstawiamy komentarz Przewodniczącego Zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii w tej sprawie.

Autor komentarza: Leszek Pietraszek, Przewodniczący Zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii

Komentarz ekspercki na temat ustawy metropolitalnej (II czytanie ustawy podczas komisji sejmowych 12.05)

Projekt nowelizacji ustawy metropolitalnej, którego drugie czytanie odbędzie się w najbliższy wtorek w Sejmie, to niezwykle ważny krok nie tylko dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, ale dla całego regionu i jego mieszkańców. To odpowiedź na rzeczywiste wyzwania, przed którymi stoją dziś duże obszary miejskie – wyzwania demograficzne, gospodarcze, transportowe oraz społeczne. Właśnie dlatego dyskusja o metropoliach wraca dziś szerzej również w kontekście Pomorza i planów utworzenia tam związku metropolitalnego.

Wiele regionów mierzy się z podobnymi problemami: transportem, depopulacją, planowaniem przestrzennym czy koniecznością przyciągania inwestycji. Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia przez ostatnie lata pokazała, że współpraca samorządów w takiej formule może być skuteczna i przynosić realne efekty. Można powiedzieć wprost – ten model się sprawdził. Dlatego naturalne jest, że staje się dziś punktem odniesienia dla innych regionów w Polsce.

Od początku istnienia GZM udowadnia, że metropolia nie jest eksperymentem teoretycznym, lecz skutecznym modelem współpracy samorządów. Zintegrowany transport publiczny, rozwój mobilności, grupy zakupowe, współpraca z uczelniami czy skuteczne pozyskiwanie środków zewnętrznych pokazują, że współpraca 41 gmin daje siłę, której pojedyncze samorządy nie byłyby w stanie osiągnąć samodzielnie. Metropolia stała się narzędziem realnego rozwoju – i właśnie dlatego dziś potrzebuje nowych kompetencji, adekwatnych do skali wyzwań.

Proponowane rozszerzenie obszarów działania GZM, m.in. o większe możliwości w zakresie planowania przestrzennego, gospodarowania odpadami, energetyki czy edukacji pozwoli skuteczniej odpowiadać na potrzeby mieszkańców. Starzejące się społeczeństwo, depopulacja, odpływ młodych ludzi czy konieczność przyciągania nowych inwestycji wymagają działań skoordynowanych ponad granicami administracyjnymi pojedynczych miast. Metropolia, dzięki swojej skali, może poprawiać jakość życia w całym regionie.

Nowelizacja to również szansa na jeszcze większą konsolidację gmin tworzących GZM. Silniejsza integracja oznacza bardziej efektywne zarządzanie usługami publicznymi, większą skuteczność inwestycyjną, oszczędności wynikające ze wspólnych działań oraz bardziej spójną politykę rozwojową. To korzyść dla mieszkańców codziennie korzystających z transportu publicznego, dla rodzin oczekujących lepszej dostępności usług, dla przedsiębiorców szukających stabilnego i dobrze zarządzanego otoczenia, a także dla młodych ludzi, którzy chcą wiązać swoją przyszłość z regionem.

GZM pokazała już, że współdziałanie nie osłabia lokalnej tożsamości gmin, ale wzmacnia ich potencjał. Nowelizacja ustawy to naturalny etap dojrzewania metropolii – przejście od sprawdzonego modelu współpracy do jeszcze skuteczniejszego systemu zarządzania rozwojem jednego z najważniejszych obszarów miejskich w Polsce.

Dziś potrzebujemy metropolii silnej kompetencjami, odważnej w działaniu i zdolnej do jeszcze większej integracji. Bo przyszłość regionu zależy od tego, czy będziemy działać razem – ponad granicami miast, ale blisko ludzi i ich codziennych potrzeb. Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia już udowodniła, że ten model działa. Teraz czas dać jej narzędzia, by mogła działać jeszcze skuteczniej.

Leszek Pietraszek, Przewodniczący Zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii

Na dzisiejszej sesji Zgromadzenia Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii doszło do zmian w Zarządzie GZM. Przewodniczącym Zarządu został Leszek Pietraszek – dotychczasowy wicemarszałek województwa śląskiego.

Zgromadzenie przyjęło rezygnację dotychczasowego Przewodniczącego – Kazimierza Karolczaka, który pełnił tę funkcję od początku istnienia Metropolii. Następnie Zgromadzenie wybrało nowego Przewodniczącego, którym został Leszek Pietraszek – dotychczasowy wicemarszałek województwa śląskiego.

Kazimierz Karolczak pełnił funkcję przewodniczącego zarządu GZM od początku jej istnienia, a więc od 2017 roku. 22 kwietnia bieżącego roku obejmie on funkcję członka zarządu PZU SA.

Pozostałe zmiany

Wraz z nowym przewodniczącym Zgromadzenie GZM wybrało również trzech członków zarządu. Wiceprzewodniczącym Zarządu pozostaje Igor Śmietański, Członkami Zarządu – Stanisław Korman i Jarosław Zięba. Funkcję Wiceprzewodniczącego Zarządu przestał pełnić Maciej Biskupski. Piąty członek Zarządu, w randze wiceprzewodniczącego, zostanie wybrany w kolejnym terminie.

Leszek Pietraszek – z wykształcenia politolog, absolwent studiów MBA, wykładowca akademicki, członek Rad eksperckich najważniejszych uczelni akademickich województwa śląskiego, a także członek Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego.

Od listopada 2024 roku Wicemarszałek Województwa Śląskiego. W zarządzie województwa odpowiedzialny za transformację i rozwój, ochronę zdrowia, współpracę międzynarodową oraz sport i promocję regionu. Aktywnie zaangażowany w transformację górnictwa na Śląsku oraz jej konsekwencję gospodarcze, ekonomiczne i społeczne. Jako jeden z najważniejszych zawodowych celów na najbliższe miesiące stawia sobie przygotowanie w oparciu o analizy ekonomiczne, prawne i organizacyjne wspólnej strategii dla wszystkich 43 podmiotów leczniczych regionie. Będzie to pierwszy tak kompleksowy projekt w Polsce.

Realizując zadania powierzone mu jako Wicemarszałkowi Województwa wykorzystuje swoje bogate i wszechstronne doświadczenie: był Prezesem Polskiej Grupy Górniczej SA – największego europejskiego przedsiębiorcy zajmującego się wydobyciem i sprzedażą węgla kamiennego, a wcześniej funkcjonariuszem polskich służb specjalnych – Urzędu Ochrony Państwa i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Kierował delegaturami ABW w Opolu i Katowicach. Po odejściu ze służby pracował w podmiotach zajmujących się infrastrukturą krytyczną, następnie przedsiębiorca, który współtworzył i prowadził przedsiębiorstwo zajmujące się działalnością doradczą. Członek Rad Nadzorczych podmiotów rynku górniczego, medycznego oraz wodociągowego.

Swoją karierę zaczynał jednak nie w służbach, ale jako pracownik socjalny w Miejskich Ośrodkach Pomocy Społecznej w Gliwicach i Zabrzu.