Katowice przygotowują się do wprowadzenia Strefy Czystego Transportu. Zgodnie z zapowiedziami miasta nowe przepisy nie obejmą jednak samochodów mieszkańców Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, czyli 41 miast i gmin, które zostały zakupione przed 29 czerwca 2026 r. Pojazdy te będą mogły wjeżdżać do strefy bezterminowo.

Strefa Czystego Transportu to obszar miasta, do którego mogą wjeżdżać tylko pojazdy spełniające określone normy emisji spalin lub objęte wyjątkami. Katowice przygotowują taką strefę zgodnie z wymogami Komisji Europejskiej.

– W tematach istotnych dla mieszkańców Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii mówimy jednym głosem. GZM to jeden, bardzo różnorodny organizm. Cieszymy się, że obostrzenia dla samochodów posiadanych przed 29 czerwca nie obejmą nie tylko mieszkańców Katowic, ale także wszystkich 41 miast i gmin należących do GZM. W praktyce oznacza to, że tymi pojazdami będzie można wjeżdżać do SCT aż do momentu ich sprzedaży, zezłomowania – przekonuje Maciej Biskupski, członek Zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Co ważne, nie będzie opłat za wjazd ani nalepek. Kontrolę uprawnień do wjazdu prowadzić będzie straż miejska i policja lub Inspektorat Transportu Drogowego na podstawie danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców.

Przy zakupie kolejnego pojazdu po 29 czerwca, mieszkańcy GZM, poza Katowicami, będą musieli stosować się do zapisów uchwały. Do Strefy Czystego Transportu wjadą samochody spełniające normy: w przypadku silników benzynowych minimum Euro 3 lub wyprodukowane od 2000 roku, natomiast w przypadku diesla minimum Euro 5 lub wyprodukowane od 2009 roku. Takie zasady będą obowiązywać do 31 grudnia 2033 roku.

Od 1 stycznia 2034 roku do strefy będą wpuszczane samochody mieszkańców GZM spełniające normę Euro 4 lub mające maksymalnie 29 lat w przypadku silników benzynowych oraz Euro 6 lub maksymalnie 20 lat w przypadku diesli.

Strefa Czystego Transportu w Katowicach ma objąć Rynek i ulice wokół niego, w tym między innymi fragmenty ulic 3 Maja i Warszawskiej oraz ulice: Dyrekcyjną, Staromiejską, Mariacką, Mielęckiego, Szkolną, Bankową, Teatralną, Młyńską i Pocztową. Lokalizacje zostały wyznaczone z uwzględnieniem zapotrzebowania i dostępności transportu zbiorowego organizowanego przez Transport GZM.

Zanim zasady dotyczące Strefy Czystego Transportu w Katowicach zostaną przegłosowane przez Radę Miasta Katowice i wejdą w życie, przeprowadzone zostaną konsultacje społeczne z mieszkańcami Katowic. Wystartują one 16 marca i potrwają do 7 kwietnia. Więcej informacji o planowej SCT i związanych z nią konsultacjach znajdziesz na stronie internetowej miasta Katowice.

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia dołączyła do samorządów, które wspólnie z Polskim Stowarzyszeniem Paliw Alternatywnych podpisały Deklarację na rzecz rozwoju Stref Czystego Transportu. Prezydenci miast domagają się zmian w przepisach, które mają ułatwić tworzenie stref w polskich miastach.

Strefy Czystego Transportu to obszary w miastach liczących pow. 100 tys. mieszkańców, które mogą wyznaczyć samorządy. Mogą poruszać się po nich pojazdy elektryczne, napędzane wodorem oraz gazem ziemnym. Dopuszcza się też pojazdy z napędem benzynowym i dieslowskim, spełniających wysokie normy emisji spalin EURO. Zgodnie z przepisami samorząd tworzący strefę może wprowadzić listę wyłączeń i dopuścić ruch innych pojazdów, ale tylko na okres do trzech lat od podjęcia uchwały oraz pod warunkiem wniesienia opłaty. To tyle jeśli chodzi o przepisy prawa. W rzeczywistości w kraju takie strefy nie funkcjonują.

 Samorządy mają pomysł na Strefy

W celu ułatwienia tworzenia obszarów niskoemisyjnych w miastach potrzebne było wprowadzenie odpowiednich zmian legislacyjnych. Unia Metropolii Polskich, Polskie Stowarzyszenie Paliw Alternatywnych (PSPA) oraz samorządy, a teraz także Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia, podpisały się pod inicjatywą, która tworzy grunt do budowy czystych i przyjaznych dla mieszkańców terenów miasta.

– Przyłączenie się Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii jest potwierdzeniem tego, że inicjatywa związana z Deklaracją na rzecz rozwoju Stref Czystego Transportu (SCT) jest słuszna. Jest to bardzo silne wzmocnienie tego przedsięwzięcia. Pokazanie, że sam projekt związany z tymi 9-cioma, jasno określonymi punktami, które wskazują w jakim kierunku powinny iść SCT, a przede wszystkim przepisy krajowe w tym zakresie, jest potwierdzeniem słuszności całej koncepcji. Liczymy, że kolejne samorządy  będą przyłączały się do naszej Deklaracji. Jednocześnie, że będzie ona nabierała na sile, a władze krajowe uwzględnią nasze propozycje w zmianach dotyczących ustawy o elektromobilności. – mówi Adam Wieczorek, wiceprezydent Miasta Łódź, reprezentujący Unię Metropolii Polskich w pracach nad deklaracją i postulatami.

– W ramach naszej koalicji, PSPA oraz samorządy łączą siły na rzecz ograniczenia zanieczyszczeń oraz hałasu w polskich miastach. Strefy są skutecznym narzędziem prowadzącym do tego celu, co udowadniają liczne przykłady zagraniczne – mówi Maciej Mazur, Dyrektor Zarządzający PSPA.

W Europie funkcjonuje już ponad 250 takich obszarów. Polska pozostaje w tym zakresie białą plamą na mapie Starego Kontynentu. Utworzenie Koalicji to ważny moment i symboliczne przejście od słów do czynów. Uwzględnienie postulatów wypracowanych w ramach Koalicji zdecydowanie przyspieszy wdrażanie czystych stref w miastach

W deklaracji wystosowanej wraz z Polskim Stowarzyszeniem Paliw Alternatywnych prezydenci miast postulują taką zmianę obowiązujących przepisów, aby dopuszczały one elastyczne dostosowanie zasad obowiązujących w strefie do potrzeb lokalnego samorządu.

– Pierwszym krokiem w tym kierunku będzie wypracowanie odpowiednich zmian legislacyjnych, umożliwiających samorządom tworzenie Stref, które spełniają swoje podstawowe funkcje, są dostosowane do realiów i odpowiadają oczekiwaniom lokalnych społeczności. Celem, do którego dążymy jest możliwie jak najszybsze powołanie do funkcjonowania pierwszych Stref Czystego Transportu w polskich miastach – czytamy w deklaracji.

 – Metropolia potrzebuje Stref Czystego Transportu. Dla mieszkańców oznaczać będą ograniczenia zanieczyszczenia powietrza. Przyczynią się do zmniejszenia ilości pojazdów na ulicy oraz redukcji hałasu – tłumaczy Kazimierz Karolczak, przewodniczący Górnośląsko- Zagłębiowskiej Metropolii. – Powstanie stref to działanie mające na celu wsparcie rozwoju zrównoważonej mobilności miejskiej. To wyjście naprzeciw trendom w rozwoju transportu. Przyszłość należeć będzie do niskoemisyjnego transportu kołowego. Musimy już wychodzić naprzeciw temu trendowi- mówi Kazimierz Karolczak.

Jak powinny funkcjonować strefy?

W praktyce samorządy lokalne chcą rozszerzyć przepisy, tak aby strefy mogły powstawać także w mniejszych gminach poniżej 100 tys. mieszkańców. Postulują dopuszczenie wjazdu pojazdów spełniających określoną przez samorząd normę emisji spalin Euro.

Miasta powinny mieć także możliwość tworzenia kilku stref z różnymi kryteriami uwzględniających uwarunkowania lokalne. Mogą także powstawać „strefy w strefie”, w których obowiązywałyby zaostrzone wymagania. O ile ustalenie maksymalnych stawek opłat za wjazd do strefy pojazdu niespełniającego wymogów należy pozostawić ustawodawcy, o tyle całość zasad dopuszczania do strefy takich pojazdów powinny być określane przez samorząd terytorialny. Ustawowa regulacja powinna też zostać uzupełniona przepisami gwarantującymi, że utworzenie SCT będzie się odbywać w oparciu o konsultacje społeczne.

Źródła: PSPA/ mat. własne GZM

Linki

Koalicja: Deklaracja

Koalicja: Postulaty