Road to Metropolis

Początki współpracy i narodziny idei

Efforts to create a metropolis in the center of the Silesian Province were being made for almost 20 years. Throughout this time, local government officials have repeatedly proven that they wanted to work together. They were aware that one – even the largest and richest, but functioning independently – city would not be as strong and would not have as much to offer as a synergy of the potential of many cities. Metropolis GZM is Poland’s first statutory metropolis.

Naturalny organizm miejski

The inhabitants of Upper Silesia and the Dąbrowa Basin have long felt that they function in one coherent urban organism and the borders between the cities have been purely conventional. The creation of a metropolis in the center of the Silesian Province has been something natural for years.

Od Związku Metropolitalnego do fundamentów prawnych

The efforts have been made since the beginning of the local government reform of the 1990s. The creation of the Metropolitan Association of Upper Silesia in 2006 was an important step. It included 14 largest cities of the Silesian conurbation. The association’s activities laid the foundations for further work on building a strong metropolitan center.

Droga legislacyjna w parlamencie

Ustawa powołująca metropolię w województwie śląskim weszła w życie w 2017 roku. Historyczna i długo wyczekiwana chwila nastąpiła 4 kwietnia 2017 roku, kiedy została podpisana w Katowicach przez Prezydenta RP.

Powstanie GZM i start struktur

29 czerwca 2017 roku wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie utworzenia związku metropolitalnego pod nazwą „Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia”. Dwa dni później – 1 lipca 2017 roku – Metropolia powstała. Pierwsze Zgromadzenie odbyło się 29 sierpnia 2017 roku, natomiast 12 września 2017 roku został wybrany Zarząd Metropolii. Przez następne kilka miesięcy budowane były struktury GZM. Metropolia od 1 stycznia 2018 rozpoczęła realizację ustawowych zadań.

Nowy rozdział i wzmocnienie kompetencji

Kolejnym kamieniem milowym w rozwoju GZM stała się nowelizacja przepisów (wprowadzona ustawą z dnia 11 czerwca 2026 r. o związku metropolitalnym w województwie pomorskim), która weszła w życie dnia 31 lipca 2026 r. Nowe regulacje otworzyły przed metropolią kolejny rozdział, wzmacniając jej pozycję i narzędzia działania. Ustawa włączyła do katalogu zadań obligatoryjnych:

• prowadzenie polityki rozwoju;
• kształtowanie ładu przestrzennego;
• ochronę środowiska i adaptację do zmian klimatu;
• planowanie i organizowanie metropolitalnych przewozów pasażerskich oraz zarządzanie nimi;
• rozwój, koordynowanie i integrowanie publicznego transportu zbiorowego, w tym organizowanego przez jednostki samorządu terytorialnego oraz związki tych jednostek działające w całości lub w części na obszarze związku metropolitalnego;
• planowanie, rozwój i integrację zrównoważonej mobilności miejskiej oraz zarządzanie nią;
• opiniowanie inwestycji celu publicznego w zakresie budowy lub rozbiórki obiektów i urządzeń infrastruktury transportowej, w szczególności dróg kolejowych oraz dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowych na obszarze związku;
• promocję związku metropolitalnego i jego obszaru.