Der Weg zur Metropole

Początki współpracy i narodziny idei

Die Bemühungen um die Entstehung der Metropole in der Mitte der Woiwodschaft Schlesien haben fast 20 Jahre in Anspruch genommen. Während dieser ganzen Zeit haben die Mitglieder der Selbstverwaltung mehrfach bewiesen, dass sie zusammenarbeiten wollen. Sie waren sich nämlich dessen bewusst, dass eine - sogar die größte und reichste Stadt, die selbständig funktioniert, nicht so stark wäre und nicht so viel anzubieten hätte wie die Synergie vieler Städte. Die Metropole GZM ist die erste gesetzlich ins Leben gerufene Metropole in Polen.

Naturalny organizm miejski

Die Einwohner von Oberschlesien und Zagłębie Dąbrowskie (Dombrowaer Kohlenbecken) hatten schon lange das Gefühl, dass sie in einem einheitlichen städtischen Organismus leben, in dem die Verwaltungsgrenzen einen rein formalen Charakter haben. Daher war auch die Entstehung der Metropole im Zentrum der Woiwodschaft Schlesien etwas ganz Natürliches.

Od Związku Metropolitalnego do fundamentów prawnych

Die Bemühungen darum dauern schon seit den Anfängen der Selbstverwaltungsreform in den 90ern an. des 20. Jahrhunderts an. Ein wichtiger Schritt war die Entstehung des Oberschlesischen Metropolverbandes im Jahr 2006. Er umfasste 14 größte Städte der schlesischen Konurbation. Die Tätigkeit des Verbandes legte das Fundament für weitere Arbeiten am Aufbau eines starken Metropolzentrums.

Droga legislacyjna w parlamencie

Ustawa powołująca metropolię w województwie śląskim weszła w życie w 2017 roku. Historyczna i długo wyczekiwana chwila nastąpiła 4 kwietnia 2017 roku, kiedy została podpisana w Katowicach przez Prezydenta RP.

Powstanie GZM i start struktur

29 czerwca 2017 roku wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie utworzenia związku metropolitalnego pod nazwą „Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia”. Dwa dni później – 1 lipca 2017 roku – Metropolia powstała. Pierwsze Zgromadzenie odbyło się 29 sierpnia 2017 roku, natomiast 12 września 2017 roku został wybrany Zarząd Metropolii. Przez następne kilka miesięcy budowane były struktury GZM. Metropolia od 1 stycznia 2018 rozpoczęła realizację ustawowych zadań.

Nowy rozdział i wzmocnienie kompetencji

Kolejnym kamieniem milowym w rozwoju GZM stała się nowelizacja przepisów (wprowadzona ustawą z dnia 11 czerwca 2026 r. o związku metropolitalnym w województwie pomorskim), która weszła w życie dnia 31 lipca 2026 r. Nowe regulacje otworzyły przed metropolią kolejny rozdział, wzmacniając jej pozycję i narzędzia działania. Ustawa włączyła do katalogu zadań obligatoryjnych:

• prowadzenie polityki rozwoju;

• kształtowanie ładu przestrzennego;

• ochronę środowiska i adaptację do zmian klimatu;

• planowanie i organizowanie metropolitalnych przewozów pasażerskich oraz zarządzanie nimi;

• rozwój, koordynowanie i integrowanie publicznego transportu zbiorowego, w tym organizowanego przez jednostki samorządu terytorialnego oraz związki tych jednostek działające w całości lub w części na obszarze związku metropolitalnego;

• planowanie, rozwój i integrację zrównoważonej mobilności miejskiej oraz zarządzanie nią;

• opiniowanie inwestycji celu publicznego w zakresie budowy lub rozbiórki obiektów i urządzeń infrastruktury transportowej, w szczególności dróg kolejowych oraz dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowych na obszarze związku;

• promocję związku metropolitalnego i jego obszaru.